Giữa trùng khơi và màu xanh biển đảo
Hòn Chuối nằm trên vùng biển phía Tây Nam của tỉnh Cà Mau, cách đất liền khoảng 18 hải lý. Theo các tài liệu quy hoạch của tỉnh, cụm đảo Hòn Chuối có diện tích khoảng 759.889 m², trong đó phần lớn là đất rừng đặc dụng; phần còn lại gồm đất quốc phòng, giao thông và đất tín ngưỡng.
Sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, Hòn Chuối thuộc xã Sông Đốc, tỉnh Cà Mau. Nghị quyết về sắp xếp đơn vị hành chính xác định toàn bộ thị trấn Sông Đốc, bao gồm cụm đảo Hòn Chuối, được sắp xếp cùng một phần xã Phong Điền để thành lập xã mới mang tên Sông Đốc. Chính quyền xã Sông Đốc chính thức hoạt động từ ngày 1/7/2025.
Từ đất liền ra đảo là một hành trình vượt biển. Khi Hòn Chuối dần hiện ra giữa màu xanh bao la, những vách đá, triền núi và mảng cây xanh tạo nên khung cảnh khác biệt với những vùng ven biển bằng phẳng của Cà Mau. Địa hình đảo khá phức tạp, nhiều khu vực là gành đá; những con đường, bậc thang dốc nối các khu vực sinh sống với nhau.
Tên gọi Hòn Chuối cũng gắn với một câu chuyện giản dị. Theo lời kể của những người từng sống và làm việc trên đảo, trước đây nơi này có nhiều cây chuối mọc tự nhiên, tạo nên một nét đặc trưng của hòn đảo. Về sau, quá trình sinh sống và chăn nuôi của con người khiến diện tích chuối tự nhiên dần thu hẹp.
Không chỉ có giá trị về cảnh quan, Hòn Chuối còn nằm trong phạm vi Khu bảo tồn biển tỉnh Cà Mau. Vùng biển xung quanh cụm đảo được xác định là một trong những khu vực cần bảo vệ, phục hồi và phát triển nguồn lợi thủy sản. Đây là cơ sở quan trọng để phát triển sinh kế và du lịch theo hướng gắn với bảo tồn hệ sinh thái biển.
Cuộc sống bình dị nơi đầu sóng
Điều làm nên nét riêng của Hòn Chuối không chỉ là thiên nhiên mà còn là cuộc sống của cộng đồng cư dân trên đảo. Người dân nơi đây chủ yếu gắn bó với biển, với nghề khai thác và nuôi trồng thủy sản. Những chiếc ghe, lồng bè nuôi cá và phương tiện đánh bắt trở thành một phần quen thuộc trong bức tranh đời sống nơi đảo xa.
Đến Hòn Chuối, du khách có thể bắt gặp những căn nhà nép mình bên sườn đảo, những chiếc thuyền neo trên mặt nước hay những lồng bè nằm giữa biển. Cuộc sống nơi đây vẫn mang nhiều nét mộc mạc, khi con người phụ thuộc khá nhiều vào thời tiết, con nước và nguồn lợi từ biển.
Những năm gần đây, tỉnh Cà Mau định hướng phát triển các mô hình nuôi biển và sinh kế cho cộng đồng quanh các cụm đảo. Trong kế hoạch giai đoạn 2026–2030, địa phương đặt mục tiêu hình thành mô hình nuôi cá lồng bè tập trung tại cụm đảo Hòn Chuối hoặc Hòn Đá Bạc, đồng thời xây dựng các mô hình sinh kế cho ngư dân gắn với bảo tồn biển.
Từ góc nhìn du lịch, chính đời sống ấy lại trở thành một phần sức hấp dẫn của Hòn Chuối. Nếu được tổ chức phù hợp, những trải nghiệm như tìm hiểu nghề biển, thưởng thức hải sản, khám phá cảnh quan đảo hay tìm hiểu cuộc sống của ngư dân có thể tạo nên những sản phẩm du lịch cộng đồng mang dấu ấn riêng.
Nhưng trên hết, Hòn Chuối vẫn là nơi cuộc sống con người gắn liền với nhiệm vụ bảo vệ biển đảo. Trên đảo có Đồn Biên phòng Hòn Chuối cùng các lực lượng làm nhiệm vụ bảo vệ an ninh, chủ quyền và hỗ trợ người dân. Sự hiện diện của những người lính nơi đầu sóng khiến cuộc sống trên đảo vừa bình dị, vừa mang một ý nghĩa đặc biệt.
“Lớp học 6 trong 1” và câu chuyện gieo chữ giữa trùng khơi
Một trong những câu chuyện đẹp gắn với Hòn Chuối là hình ảnh người thầy mang quân hàm xanh Trần Bình Phục.
Từ năm 2010, Đại úy Trần Bình Phục đã tự nguyện tham gia dạy lớp học tình thương dành cho trẻ em trên đảo. Đặc biệt, lớp học của anh không giống những lớp học thông thường: trong cùng một phòng, học sinh nhiều độ tuổi cùng học các lớp từ lớp 1 đến lớp 6. Vì vậy, lớp học được gọi bằng cái tên đặc biệt – “lớp học 6 trong 1”.
Câu chuyện ấy bắt đầu từ một thực tế giản dị nhưng đầy khó khăn: trẻ em trên đảo từng thiếu điều kiện học tập, trong khi việc đi lại vào đất liền không dễ dàng. Những người lính biên phòng vì thế không chỉ thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền mà còn trở thành những người thầy, người anh và điểm tựa gần gũi của bà con nơi đảo xa.
Trong những năm gắn bó với lớp học, thầy Phục đã dạy nhiều thế hệ trẻ em trên đảo. Theo một bài viết của Báo Cà Mau năm 2019, anh đã dạy khoảng 44 lượt học sinh, trong đó nhiều em sau này vào đất liền tiếp tục học tập.
Đến năm 2025, câu chuyện về lớp học vẫn tiếp tục được nhắc đến. Tuổi Trẻ ghi nhận người thầy mang quân hàm xanh đã gắn bó với lớp học tình thương duy nhất trên đảo hơn 15 năm và đã dạy 94 học sinh.
Giữa biển trời mênh mông, hình ảnh người lính ngày ngày lên lớp, kiên trì dạy từng con chữ cho những đứa trẻ trên đảo đã trở thành một câu chuyện giàu tính nhân văn. Sự hiện diện của những người lính trên Hòn Chuối vì thế không chỉ được thể hiện qua nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, mà còn qua những việc làm gần gũi với đời sống cộng đồng.
Hòn Chuối – màu xanh của niềm tin nơi biển đảo
Hòn Chuối có những giá trị mà không phải điểm đến nào cũng có thể tạo nên. Đó là vẻ đẹp tự nhiên của một hòn đảo giữa biển Tây; hệ sinh thái biển cần được bảo tồn; cuộc sống của những ngư dân bám biển; hình ảnh những người lính biên phòng ngày đêm giữ đảo và câu chuyện về những lớp học nhỏ gieo chữ giữa trùng khơi.
Định hướng phát triển của tỉnh Cà Mau cũng cho thấy Hòn Chuối không chỉ được nhìn nhận như một địa danh du lịch. Các chương trình quản lý và bảo tồn hướng đến việc bảo vệ rừng, đa dạng sinh học, nguồn lợi thủy sản, cảnh quan và các giá trị lịch sử trên cụm đảo, đồng thời phát triển du lịch sinh thái, du lịch khám phá và nghiên cứu khoa học.
Đây là hướng đi phù hợp với đặc điểm của Hòn Chuối. Bởi nếu vẻ đẹp nguyên sơ là điều thu hút du khách thì chính việc gìn giữ vẻ đẹp ấy mới là nền tảng để du lịch phát triển lâu dài.
Trong tương lai, những trải nghiệm khám phá biển đảo, tìm hiểu đời sống ngư dân, thưởng thức hải sản, khám phá hệ sinh thái và lắng nghe những câu chuyện về người lính, về lớp học nơi đảo xa có thể tạo nên một sản phẩm du lịch mang dấu ấn riêng của Cà Mau.
Hòn Chuối hôm nay vẫn nằm giữa trùng khơi, xanh thẳm và bình dị. Nơi ấy có biển rộng, rừng xanh, những chiếc lồng bè bám theo gành đá và những con người ngày ngày gắn bó với đảo. Xa đất liền nhưng không xa Tổ quốc, Hòn Chuối là một phần của không gian biển đảo Cà Mau – nơi vẻ đẹp thiên nhiên hòa cùng sức sống cộng đồng và ý thức bảo vệ chủ quyền.
Và có lẽ, điều đẹp nhất khi nhắc đến Hòn Chuối không chỉ là hình ảnh một hòn đảo xanh giữa biển trời, mà còn là những con người đang bền bỉ giữ màu xanh ấy qua từng ngày.
