Sách “Trăm năm cà phê Khe Sanh” kể về chiến tranh và hòa bình, sức sống bền bỉ của vùng đất kiên cường

Cuốn sách có sự góp mặt của nhiều tác giả, do nhà báo Lâm Chí Công - Chủ tịch Quỹ Phát triển Con đường hoa làm chủ biên; Yên Mã Sơn và Hoàng Công Danh tổ chức bản thảo; Trần Song thiết kế, Hoàng Công Danh thiết kế bìa. Sách do Nhà xuất bản Thuận Hóa xuất bản vào tháng 10/2026.

“Trăm năm cà phê Khe Sanh”: Câu chuyện kể về chiến tranh và hòa bình, về sức sống bền bỉ của con người trên vùng đất kiên cường.

Có thể kể ra những tên tuổi dày dạn nghề nghiệp và khá quen thuộc trong làng báo chí, văn chương, từ Huỳnh Dũng Nhân, Lê Đức Dục, Nguyễn Hoàn, Đinh Như Hoan, Lâm Chí Công, Minh Tứ, Đào Tâm Thanh, Lâm Quang Huy, Hồ Sĩ Bình, Nguyễn Hữu Quý, Hoàng Công Danh, Hoàng Hải Lâm, Phạm Xuân Hùng, Lâm Hưng Thơ, Công Điền, Trần Quang Đại, Bội Nhiên, Mạnh Thành-Nguyên Linh, Nhật Linh… cho đến những nhà báo tỉnh nhà đã và đang có mặt trong đội hình chủ lực truyền thông của địa phương, như: Lê Vĩnh Nhiên, Phan Hoài Hương, Phan Tân Lâm, Lâm Hạnh, Thanh Hải, Ko Kăn Sương… hay những tác giả có quen, có lạ, như: Võ Khánh Linh, Đoàn Duy Long, Bảo Nghi, Nguyễn Trọng Luân, Như Quỳnh, Bùi Phúc, Nguyễn Thị Việt Nga…

Với dung lượng hơn 350 trang, được trình bày công phu, in màu trên giấy Couche 100, cuốn sách "Trăm năm cà phê Khe Sanh" không chỉ kể câu chuyện về một loài cây kinh tế, mà còn mở ra bức tranh nhiều chiều về lịch sử, Văn hóa và đời sống của một vùng đất. Từ những hạt cà phê đầu tiên được gieo xuống đất đỏ bazan, qua bao biến động của thời cuộc, cây cà phê dần bén rễ, lan rộng trên những triền đồi, trở thành cây trồng chủ lực, tạo sinh kế cho đồng bào Vân Kiều, Pa Cô và người Kinh.

Tập sách """Trăm năm cà phê Khe Sanh"

Cuốn sách được chia thành ba phần, tương ứng với ba chặng đường của cây cà phê và những chuyển động của vùng đất Khe Sanh. Mỗi phần mang một sắc thái riêng nhưng cùng hướng đến việc nhận diện những giá trị được bồi đắp qua thời gian, từ lịch sử hình thành, quá trình tồn tại đến những triển vọng trong tương lai.

Phần thứ nhất, “Nơi ươm mầm”, đưa người đọc trở về với những dấu mốc đầu tiên, gắn với nhà thực vật học E. Poilane - người được nhắc đến trong câu chuyện khởi đầu của cây cà phê ở Khe Sanh. Từ những hạt mầm trên vùng đất đỏ, câu chuyện mở rộng đến những đồn điền, những ngày tháng đồng bào miền núi khai phá đất đai, lao động và tìm cách mưu sinh trong một không gian lịch sử nhiều biến động.

Những trang viết về buổi đầu hình thành vùng cà phê giúp người đọc hình dung rõ hơn mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên, giữa một loại cây trồng với những điều kiện lịch sử cụ thể. Cây cà phê không chỉ thích nghi với thổ nhưỡng, khí hậu mà còn dần trở thành một phần trong đời sống lao động của cư dân địa phương. Qua đó, câu chuyện về những hạt mầm đầu tiên được đặt trong dòng chảy rộng hơn của quá trình hình thành diện mạo kinh tế, văn hóa vùng đất Khe Sanh.

Phần thứ hai, “Hương vị bay xa”, là câu chuyện về một loài cây đi qua chiến tranh, lửa đạn và những biến động của phận người. Cà phê Khe Sanh trải qua những thăng trầm trong sản xuất và mang trong mình dấu ấn của một vùng đất từng chịu nhiều đau thương, mất mát. Giữa những biến thiên của lịch sử, cây cà phê vẫn tồn tại, tiếp tục sinh trưởng và trở thành một phần ký ức chung của cộng đồng.

Với cuốn sách "Trăm năm cà phê Khe Sanh", những người thực hiện không chỉ muốn lưu giữ câu chuyện của một loài cây mà còn mong muốn gìn giữ ký ức của một vùng đất và những con người đã làm nên diện mạo vùng đất ấy. Mỗi trang sách là một lát cắt của hành trình trăm năm, nơi lịch sử gặp gỡ đời sống, quá khứ đối thoại với hiện tại và những câu chuyện bình dị mở ra niềm tin vào tương lai.

Ở phần này, lịch sử cây cà phê được soi chiếu qua những biến cố của vùng đất từng là chiến trường ác liệt. Chiến tranh không chỉ để lại dấu tích trên những địa danh, mà còn tác động sâu sắc đến cuộc sống, sinh kế và số phận con người. Bởi vậy, sự hồi sinh của những vườn cà phê sau chiến tranh cũng mang ý nghĩa về sức sống, khả năng vượt qua khó khăn và khát vọng xây dựng cuộc sống mới. Những triền đồi xanh hôm nay gợi lên sự tiếp nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa những mất mát đã trải qua với thành quả lao động được vun đắp bằng nhiều thế hệ.

Phần cuối, “Bên ly cà phê, kể chuyện vùng đất”, hướng về hiện tại và tương lai. Khi chiến tranh đã lùi xa, những câu chuyện bên ly cà phê không chỉ gợi nhắc quá khứ mà còn mở ra những suy ngẫm về hòa bình, sự hồi sinh, bản sắc văn hóa và khát vọng phát triển. Khe Sanh hôm nay đang chuyển mình trong tiến trình Hội nhập kinh tế quốc tế; cây cà phê không đơn thuần là sinh kế, mà còn là sản phẩm mang theo câu chuyện về vùng đất, con người và những giá trị riêng có của Quảng Trị.

Một điểm đáng chú ý của cuốn sách "Trăm năm cà phê Khe Sanh" là sự góp mặt của nhiều cây bút, nhà văn, nhà báo và nhà nghiên cứu giàu tâm huyết. Họ gặp nhau ở tình yêu quê hương, sự gắn bó với Khe Sanh và niềm say mê dành cho cà phê. Bằng những góc nhìn và cách thể hiện khác nhau, các tác giả đã tạo nên một tập sách đa thanh, nơi tư liệu lịch sử, ký ức cá nhân, trải nghiệm đời sống và suy tư văn hóa cùng hòa quyện.

Cũng như tác giả Nhật Linh gợi nhớ về một buổi chiều cuối tháng 12 giữa cái rét se lạnh đầu đông. Tác giả Nhật Linh đã viết: “Ở vùng đất Hướng Hoá (cũ), nay là vùng đất Khe Sanh, Hướng Phùng tỉnh Quảng Trị nơi những đồi cà phê nối tiếp trập trùng, một màu chín đỏ rực toả ngát hương thơm khắp vùng giúp cho đàn ong chăm chỉ tìm những giọt mật ngọt của những vườn cà phê bạt ngàn”. Chính nơi này tác giả đã có mối lương duyên và gặp gỡ anh Trương Nhật Linh, “anh Linh đã gắn bó với cây cà phê không chỉ bằng lao động, mà bằng niềm tin và sự tử tế với đất - với người. Từ năm 2015, anh bắt đầu một hành trình khác biệt: Làm cà phê không chạy theo sản lượng, mà đi tìm cái chất riêng, cái chất lượng và cái giá trị bền vững”.

Cuốn sách "Trăm năm cà phê Khe Sanh" là sự góp mặt của nhiều cây bút, nhà văn, nhà báo và nhà nghiên cứu giàu tâm huyết. Họ gặp nhau ở tình yêu quê hương, sự gắn bó với Khe Sanh và niềm say mê dành cho cà phê.

Đoạn kết tác giả đã viết: “Anh Linh Huyan là một trong những người nông dân như thế: cần mẫn, dám đổi mới, kiên định với con đường canh tác bền vững. Giữa “phố thị” Lao Bảo, anh không chỉ trồng cà phê, mà còn ươm mầm cho những “hạt cà phê hạnh phúc” - kết tinh của đất, của người và của một khát vọng làm nông nghiệp tử tế - mang cà phê Khe Sanh đi muôn nơi”.

Ở một góc nhìn khác, trong bài “Khe Sanh - miền chữa lành”, của Hoàng Công Danh nhìn nhận vùng đất này như một không gian có khả năng xoa dịu những tổn thương và đưa con người trở về với sự an yên trong tâm hồn. Tác giả viết: “Chữa lành tại Khe Sanh, vì thế không phải là một cách nói hoa mỹ, mà thực ra chính là một cuộc trở về. Trở về với sự nguyên sơ của thiên nhiên, và quan trọng hơn cả, là trở về với sự an yên “nhân chi sơ” vốn có sâu thẳm trong lòng mình”.

Với cuốn sách "Trăm năm cà phê Khe Sanh", những người thực hiện không chỉ muốn lưu giữ câu chuyện của một loài cây mà còn mong muốn gìn giữ ký ức của một vùng đất và những con người đã làm nên diện mạo vùng đất ấy. Mỗi trang sách là một lát cắt của hành trình trăm năm, nơi lịch sử gặp gỡ đời sống, quá khứ đối thoại với hiện tại và những câu chuyện bình dị mở ra niềm tin vào tương lai