Nụ cười rạng rỡ đầy khí phách của Đại tá Phạm Ngọc Thảo thời kỳ hoạt động đơn tuyến [dựa trên tài liệu]. Nguồn: Tư liệu lịch sử chính thức.
I. Khởi nguồn từ một trí thức tinh hoa
Phạm Ngọc Thảo sinh năm 1922 tại Nam Bộ trong một gia đình đại điền chủ Công giáo toàn tòng, giàu có và quyền lực bậc nhất thời bấy giờ. Nhờ tiềm lực kinh tế, ông cùng các anh chị em đều mang quốc tịch Pháp và được thụ hưởng nền giáo dục phương Tây đỉnh cao.
Mặc dù có sẵn cuộc sống nhung lụa, xa hoa và một tương lai rộng mở tại Pháp, nhưng khi thực dân Pháp nổ súng tái chiếm Nam Bộ vào tháng 9/1945, người thanh niên Albert Phạm Ngọc Thuần đã đưa ra quyết định bước ngoặt: tuyên bố từ bỏ quốc tịch Pháp, cắt đứt cuộc sống tư sản để dấn thân vào khói lửa kháng chiến.
Năm 1946, ông là một trong 12 cán bộ Nam Bộ xuất sắc được cử ra Bắc học tập tại Khóa I trường Võ bị Trần Quốc Tuấn. Trở về miền Nam, với tài năng quân sự thiên bẩm, ông lần lượt giữ các chức vụ quan trọng như Trưởng phòng Mật vụ Ban Quân sự Nam Bộ, Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 410 lừng lẫy, lập nhiều chiến công hiển hách trong cuộc kháng chiến chống Pháp
II. Nhiệm vụ đơn tuyến vô tiền khoáng hậu và mối quan hệ với gia đình Ngô Đình Diệm
Sau Hiệp định Giơ-nê-vơ năm 1954, theo sự chỉ đạo chiến lược của đồng chí Lê Duẩn, Phạm Ngọc Thảo nhận một nhiệm vụ chưa từng có tiền lệ: Luồn sâu, hoạt động đơn tuyến, không lập tổ chức, lợi dụng mâu thuẫn để đánh địch từ trong ra.
Để thiết lập vỏ bọc, ông tận dụng triệt để xuất thân Công giáo dòng dõi của mình để tiếp cận và giành được sự tin tưởng tuyệt đối của anh em Ngô Đình Diệm – Ngô Đình Nhu .
Chiếm trọn niềm tin của Ngô Đình Nhu: Với học vấn uyên bác, ông Thảo được ông Nhu coi là một "bảo bối" lý luận, thường xuyên cùng ông Nhu đàm đạo về "Chủ nghĩa Nhân vị" – hệ tư tưởng cốt lõi của chế độ
Sự ưu ái tối thượng của Ngô Đình Diệm: Tổng thống Diệm quý mến ông đến mức xem như người trong nhà. Khi bổ nhiệm ông làm Tỉnh trưởng Kiến Hòa (Bến Tre) năm 1960, Diệm đã trao cho ông đặc quyền: Có quyền báo cáo trực tiếp với Tổng thống mà không cần thông qua Bộ Quốc phòng hay Tư lệnh Vùng [dựa trên tài liệu]. Chính chiếc "kim bài" này đã bảo vệ hoàn hảo cho hành động của ông.
III. Đỉnh cao nghệ thuật tình báo: Biến luật lệ của địch thành vũ khí cách mạng
1. Cuộc giải thoát lịch sử hơn 2.000 tù chính trị tại Bến Tre
Tại Kiến Hòa – cái nôi của cách mạng miền Nam, Phạm Ngọc Thảo đã thực hiện một chiến công "thầm lặng" nhưng có ý nghĩa chiến lược sống còn: Ký quyết định thả hơn 2.000 tù chính trị
Ông khôn khéo lập luận với giới chức Sài Gòn và cố vấn Mỹ rằng: Việc giam giữ, tra tấn dã man chỉ làm tăng lòng căm thù của người dân, vô tình "nuôi dưỡng" Việt Cộng . Thay vào đó, việc thực hiện "chính sách khoan hồng của Tổng thống" sẽ giúp thu phục nhân tâm
Được Phủ Tổng thống phê duyệt, ông chủ động ưu tiên giải thoát cho những cán bộ nòng cốt, những đảng viên kiên trung (trong đó có ông Võ Viết Thanh, sau này là Trung tướng, Thứ trưởng Bộ Công an) . Việc đưa hơn 2.000 hạt giống cách mạng này trở về giống như việc hồi sinh một sư đoàn tinh nhuệ ngay tại chiến trường trọng điểm , tạo bàn đạp mạnh mẽ cho phong trào Đồng Khởi phát triển
2. Phá hoại "Quốc sách Ấp chiến lược"
Khi được giao giám sát Chương trình Ấp chiến lược, Phạm Ngọc Thảo đã chủ động dùng đòn "gậy ông đập lưng ông". Ông ép các địa phương đẩy nhanh tiến độ một cách cực đoan, bóp nghẹt đời sống người dân. Việc làm này khiến các ấp chiến lược được dựng lên sơ sài, dễ dàng bị phá vỡ, đồng thời gây bất bình sâu sắc trong lòng nhân dân, trực tiếp góp phần làm phá sản hoàn toàn "quốc sách" cốt lõi của Mỹ - Diệm
IV. Chi tiết cuộc đảo chính ngày 19/02/1965 – Canh bạc chính trị nghẹt thở
Sau khi chế độ Ngô Đình Diệm sụp đổ vào năm 1963, chính trường Sài Gòn rơi vào thế hỗn loạn, "thay ngựa giữa dòng" liên tục. Đầu năm 1965, tướng Nguyễn Khánh thâu tóm quyền lực nhưng độc đoán và mâu thuẫn gay gắt với các phe phái khác. Nhận thấy thời cơ làm suy yếu triệt để quân đội Sài Gòn đã đến, Đại tá Phạm Ngọc Thảo đã trực tiếp thiết kế và phát động cuộc đảo chính ngày 19/02/1965 .
Lực lượng và kế hoạch: Phạm Ngọc Thảo phối hợp với tướng Lâm Văn Phát huy động lực lượng gồm một số tiểu đoàn bộ binh, xe tăng của Biệt động quân và Thiết giáp tại khu vực miền Tây và vùng ven Sài Gòn.
Diễn biến: Trưa ngày 19/02/1965, các mũi tấn công của phe đảo chính bất ngờ đồng loạt nổ súng, nhanh chóng đánh chiếm các mục tiêu chiến lược tại Sài Gòn như Đài phát thanh Sài Gòn, Tổng nha Cảnh sát Quốc gia, Bưu điện Trung tâm và Bộ Tổng tham mưu. Phạm Ngọc Thảo cho quân bao vây dinh Gia Long nhằm bắt sống Nguyễn Khánh nhưng Khánh đã kịp thời bay thoát thân ra Vũng Tàu
Kết cục bi tráng: Người Mỹ không muốn một chính phủ do Phạm Ngọc Thảo lên nắm quyền. Trước sức ép và sự đe dọa ném bom của phe phản đảo chính, để tránh một cuộc tắm máu vô ích khi mục tiêu tối thượng đã đạt được một nửa, Đại tá Phạm Ngọc Thảo chủ động ra lệnh lui quân và rút vào hoạt động bí mật. Cuộc đảo chính đã ép tướng Nguyễn Khánh độc tài phải từ nhiệm và đi lưu vong nước ngoài chỉ vài ngày sau đó
V. "Nhà đảo chính chuyên nghiệp" dưới ống kính giải mật của CIA
Hàng chục tài liệu giải mật sau chiến tranh của CIA cho thấy tình báo Mỹ luôn bị "ám ảnh" bởi cái tên Phạm Ngọc Thảo:
Tiêu điểm lật đổ: Trong các báo cáo mật của CIA giai đoạn 1963-1964, cái tên Phạm Ngọc Thảo luôn đứng ở vị trí trọng tâm. Mỹ tính toán nếu ông Thảo đảo chính thành công, ông sẽ trực tiếp nắm ghế Thủ tướng.
Phá hỏng chiến lược của Washington: Theo tài liệu CIA, cuộc binh biến ngày 19/02/1965 tuy bất thành nhưng đã làm đổ bể hoàn toàn lễ ký kết thỏa thuận đổ quân Mỹ vào miền Nam và giội bom miền Bắc của trục Washington - Sài Gòn dự định diễn ra trước đó.
Nỗi e ngại của kẻ thù: Đến giữa năm 1965, khi phát hiện âm mưu đảo chính tiếp theo của ông, chính quyền Nguyễn Văn Thiệu lùng sục ông ráo riết. Tuy nhiên, báo cáo số 00780 ngày 4/6/1965 của Phó giám đốc kế hoạch CIA William Colby ghi rõ: Chính quyền Sài Gòn rất e ngại không dám công khai bắt hay hành hình ông, bởi vì Phạm Ngọc Thảo đã trở thành một "biểu tượng của người Công giáo", nếu đụng vào ông sẽ gây ra một vụ nổ chính trị không thể kiểm soát.
VI. Góc khuất hy sinh và hậu phương vững chãi
Đằng sau một nhà tình báo kiên cường trên chính trường là một thế giới nội tâm sâu sắc và sự hy sinh thầm lặng của gia đình
Năm 1949, ông kết hôn với bà Phạm Thị Nhiệm (em gái ruột của Giáo sư Phạm Thiều). Cuộc hôn nhân đồng chí giản dị nơi chiến khu đã đơm hoa kết trái với 6 người con. Năm 1963, phía Mỹ mời bà sang Mỹ giảng dạy tiếng Việt. Tổ chức nhận định đây thực chất là đòn hiểm nhằm giữ vợ con ông làm "con tin" để kiểm tra lòng trung thành của ông. Để bảo vệ nhiệm vụ chiến lược của chồng, bà Nhiệm đã gạt nước mắt, chấp nhận đưa cả 6 người con sang Mỹ, sống dưới sự giám sát ngột ngạt của mật vụ.
[
Bức ảnh tư liệu gia đình quý giá: Vợ chồng Đại tá Phạm Ngọc Thảo cùng 6 người con trước khi lên đường sang Mỹ. Ảnh: Tư liệu gia đình cung cấp.
Tháng 7/1965, sau cuộc binh biến bất thành, lực lượng tan tác và bị truy nã gắt gao, Phạm Ngọc Thảo quyết không rời trận địa Sài Gòn vì nhiệm vụ còn dang dở. Do sự phản bội của nội gián, ông bị bắt tại Đan viện Phước Lý (Đồng Nai). Kẻ địch đã dùng những ngón đòn tra tấn dã man nhất nhưng không thể khuất phục được ông. Ngày 17/07/1965, nhà tình báo huyền thoại đã anh dũng hy sinh ở tuổi 43
Ở bên kia đại dương, bà Nhiệm nuốt nước mắt vào trong, một mình bươn chải giữa đất khách quê người để nuôi dạy 6 người con khôn lớn [dựa trên tài liệu]. Nhờ sự tần tảo và giáo dục nghiêm khắc của mẹ, cả 6 người con của ông đều học hành thành đạt, trở thành những trí thức, chuyên gia giỏi trong nhiều lĩnh vực khoa học, kỹ thuật và kinh tế. Sau ngày đất nước thống nhất, danh dự và công trạng của ông đã được Tổ quốc ghi nhận xứng đáng. Dù định cư tại nước ngoài và chỉ trở về thăm quê hương trong những chuyến bay đoàn viên, bà Phạm Thị Nhiệm cùng 6 người con vẫn luôn giữ trọn tình yêu với đất nước và niềm tự hào sâu sắc về người cha anh hùng
Lời kết: Cốt cách một "Thiên sứ"
In đậm trong tài liệu giải mật của CIA, trùm tình báo Mỹ William Colby đã phải dành những dòng kính nể khi viết về ông:
“Ông ta tin vào sứ mạng cứu nhân độ thế, xả thân vì dân tộc mình, như một thiên sứ. Ông ta biết rõ mình phải làm gì. Lung lạc được Thảo bởi tiền tài hay hình phạt, kể cả tử hình... rõ ràng là điều không thể”
Cho đến tận sau năm 1975, người Mỹ mới bàng hoàng ngã ngửa khi biết viên trung tá sáng giá một thời của VNCH thực chất lại là một chiến sĩ Cộng sản kiên trung. Cuộc đời ông đã trở thành nguyên mẫu cho nhân vật Nguyễn Thành Luân trong bộ phim kinh điển "Ván bài lật ngửa" .
Kỷ niệm ngày truyền thống Tình báo Quốc phòng Việt Nam 25/10, chúng ta nghiêng mình tưởng nhớ Đại tá Phạm Ngọc Thảo – người chiến sĩ tình báo chiến lược đã sống, chiến đấu và hy sinh đúng như một "thiên sứ" cho sự nghiệp độc lập, thống nhất của Tổ quốc.
Tác giả bài viết Thành Đô (bên phải) thành kính dâng hương trước phần mộ của Anh hùng, Đại tá Tình báo Phạm Ngọc Thảo.- Ảnh : Đặng Hoàng Hải
--------------------------------
TÀI LIỆU THAM KHẢO
William Colby (1989), Lost Victory: A Firsthand Account of America's Sixteen-Year Involvement in Vietnam, Contemporary Books [dựa trên tài liệu].
Central Intelligence Agency (CIA) - Giải mật ngày 4/6/1965, Document No. 00780: Colonel Pham Ngoc Thao, ký tên William Colby (Phó giám đốc phụ trách kế hoạch hành động tại Sài Gòn) [dựa trên tài liệu].
Central Intelligence Agency (CIA) - Giải mật ngày 11/9/1963, Progress of Huynh Van Lang and Pham Ngoc Thao with plans for coup d'etat [dựa trên tài liệu].
Central Intelligence Agency (CIA) - Giải mật ngày 29/8/1964, Pham Ngoc Thao: Biographic summary and assessment [dựa trên tài liệu].
Stanley Karnow (21/12/1963), "The Fall of the House of Ngo Dinh", The Saturday Evening Post [dựa trên tài liệu].
Malcolm Browne (12/1961), "Guerrilla War in the Mekong Delta: The Paddy War", báo chí quốc tế phương Tây [dựa trên tài liệu].
General William Westmoreland (1976), A Soldier Reports, Doubleday & Company (Hồi ký Tướng Westmoreland đề cập về "nhà đảo chính chuyên nghiệp" Phạm Ngọc Thảo) [dựa trên tài liệu].
Viện Lịch sử Quân sự Việt Nam (Tổng hợp), Lịch sử Tình báo Quốc phòng Việt Nam (1945 - 2005), Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân.
Tư liệu và Hình ảnh, do Thành Đô cung cấp (Bao gồm tư liệu phục dựng của Tiệm ảnh Vĩnh Ký, ảnh gốc gia đình và ảnh chụp tại phần mộ liệt sĩ).
