Đặt trong công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, đó không chỉ là yêu cầu về phương pháp làm việc mà còn hàm chứa một quan niệm văn hóa về trách nhiệm: nói phải đi đôi với làm, đã làm phải tạo ra kết quả, và khi đã xác định rõ đúng – sai thì không được để sự chần chừ, né tránh hay đùn đẩy làm mất đi ý nghĩa của hành động.
Cuộc họp của Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực do Tổng Bí thu, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì, chiều 17/9/2026, cho thấy tinh thần ấy đang được đặt vào những nhiệm vụ, con số và địa chỉ cụ thể. Từ sau Phiên họp thứ 30 của Ban Chỉ đạo ngày 18/6/2026, nhiều nhiệm vụ được triển khai đồng thời trên các phương diện hoàn thiện thể chế, kiểm soát quyền lực, xử lý các vụ án, vụ việc, giải quyết công trình, dự án tồn đọng và xử lý tài sản, đất đai.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo chủ trì cuộc họp Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực chiều 17/9/2026. Ảnh: TTXVN
Từ “nói ít làm nhiều” đến văn hóa trọng thực chất
Nhìn từ góc độ văn hóa, điều đáng chú ý không chỉ nằm ở số lượng vụ án hay những con số thu hồi tài sản, mà ở sự chuyển dịch trong cách nhìn về trách nhiệm công vụ. Phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí ngày càng được đặt trong mối quan hệ trực tiếp với hiệu quả quản trị xã hội và với việc bảo vệ, khơi thông các nguồn lực của đất nước.
Trong đời sống, “nói ít làm nhiều” trước hết là một thái độ đối với công việc. Nó đề cao hành động hơn lời hứa, kết quả hơn khẩu hiệu, hiệu quả thực tế hơn hình thức. Khi được đặt trong công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí, phương châm này càng có ý nghĩa bởi đây là lĩnh vực mà mọi sự chậm trễ đều có thể tạo ra những hệ quả rất cụ thể đối với tài sản công, nguồn lực xã hội và niềm tin của người dân.
Theo báo cáo tại cuộc họp, từ sau Phiên họp thứ 30, Ban Chỉ đạo đã theo dõi, chỉ đạo 20 vụ án, 6 vụ việc; tiến độ điều tra, xử lý cơ bản bảo đảm theo kế hoạch. Qua thanh tra, nhiều sai phạm được phát hiện, kiến nghị thu hồi 331,6 tỷ đồng và 176 ha đất; kiến nghị xử lý hành chính đối với 1.577 tập thể và 2.485 cá nhân; chuyển 38 vụ việc có dấu hiệu tội phạm sang cơ quan điều tra.
Những con số ấy có một ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi thống kê. Đằng sau mỗi khoản tiền phải thu hồi, mỗi diện tích đất phải xử lý, mỗi tập thể hoặc cá nhân phải chịu trách nhiệm là một câu chuyện về tài sản công, về kỷ cương và về cách xã hội sử dụng nguồn lực chung.
Đáng chú ý, công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực được gắn với xử lý những công trình, dự án và tài sản cụ thể. Các bộ, ngành, địa phương được yêu cầu rà soát, xử lý các công trình, dự án chậm tiến độ, tồn đọng kéo dài và cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp bộ máy. Điều này cho thấy một cách tiếp cận thực chất hơn: chống lãng phí không chỉ là phát hiện một hành vi sai phạm, mà còn phải trả lời được câu hỏi nguồn lực bị đình trệ ấy bao giờ được đưa trở lại phục vụ phát triển.
Ở tầng sâu hơn, đây chính là câu chuyện về văn hóa trách nhiệm. Một nền hành chính hiện đại không thể chỉ được đánh giá bằng số lượng văn bản ban hành hay số cuộc họp được tổ chức. Giá trị của quản trị cuối cùng phải được phản ánh qua những thay đổi có thể nhìn thấy trong đời sống: tài sản thất thoát được thu hồi, dự án đình trệ được tháo gỡ, thủ tục được vận hành thông suốt, hành vi nhũng nhiễu được ngăn chặn và người dân cảm nhận rõ hơn sự nghiêm minh của kỷ luật công vụ.
Bởi vậy, yêu cầu “nói ít làm nhiều” cũng là lời nhắc về việc chống bệnh hình thức. Trong công cuộc phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, nếu chỉ dừng ở việc nhận diện vấn đề, nêu quyết tâm hoặc ban hành kế hoạch mà không tạo ra chuyển biến trong thực tế thì mục tiêu cuối cùng chưa đạt được.
“Làm đến cùng” để khép lại những khoảng trống trách nhiệm
Nếu “nói ít làm nhiều” nhấn mạnh vào hành động thì “làm đến cùng” nhấn mạnh vào tính liên tục và trách nhiệm đến kết quả cuối cùng. Đây là điểm đặc biệt quan trọng trong xử lý tham nhũng, tiêu cực, lãng phí, bởi một vụ việc có thể kéo dài qua nhiều giai đoạn, liên quan đến nhiều cơ quan, nhiều cấp và nhiều loại tài sản khác nhau.
Tại cuộc họp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu phân định rõ vướng mắc do pháp luật với những nguyên nhân xuất phát từ phối hợp, năng lực, kỷ luật thực thi hoặc né tránh trách nhiệm. Đây là một yêu cầu có ý nghĩa về mặt văn hóa quản trị: không thể biến “vướng mắc” thành một khái niệm chung chung để giải thích cho mọi sự chậm trễ.
Trong một hệ thống quản lý, có những khó khăn thực sự cần tháo gỡ bằng chính sách và pháp luật. Nhưng cũng có những việc đã đủ rõ về căn cứ và thẩm quyền, chỉ còn chờ tinh thần trách nhiệm của người thực thi. Hai loại vấn đề ấy cần được nhận diện khác nhau để có cách xử lý khác nhau. Nếu không, cơ chế có thể trở thành nơi ẩn náu của tâm lý sợ trách nhiệm; còn sự chậm trễ có thể vô tình làm phát sinh thêm lãng phí.
Chính vì vậy, yêu cầu “việc đã rõ phải làm ngay; vướng mắc phải báo cáo đúng thẩm quyền, không né tránh” mang một thông điệp rất rõ về văn hóa công vụ. Người thực thi không nhất thiết phải tự mình giải quyết mọi vấn đề, nhưng phải làm đúng phần việc thuộc trách nhiệm của mình và phải biết đưa vấn đề vượt thẩm quyền lên đúng nơi có thẩm quyền quyết định.
Tinh thần ấy cũng thể hiện trong việc Ban Chỉ đạo thống nhất kết thúc theo dõi, chỉ đạo đối với 5 vụ án sau khi các vụ việc đạt yêu cầu theo quá trình xử lý; đồng thời đưa một vụ án liên quan đến Công ty Cổ phần đầu tư y tế Việt Mỹ và các đơn vị liên quan vào diện theo dõi, chỉ đạo. Ở đây, “làm đến cùng” không có nghĩa là kéo dài một vụ việc vô thời hạn, mà là theo sát đến khi nhiệm vụ thuộc phạm vi chỉ đạo được hoàn thành theo quy định.
Điều quan trọng nhất là thước đo cuối cùng phải nằm ở kết quả. Như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, kết quả phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực phải được đo bằng những cái sai đã được khắc phục, tài sản được thu hồi, nguồn lực được khơi thông, tình trạng nhũng nhiễu giảm và niềm tin của nhân dân được củng cố.
Đó cũng là một cách định nghĩa rất thực tế về văn hóa liêm chính. Liêm chính không chỉ thể hiện ở việc không tham nhũng; nó còn thể hiện ở thái độ không thờ ơ trước cái sai, không bình thường hóa sự lãng phí và không coi sự trì trệ là điều tất yếu.
Trong bối cảnh chuyển đổi số và quản trị dựa trên dữ liệu ngày càng được đẩy mạnh, yêu cầu ấy càng có cơ sở để trở thành một phương thức quản lý cụ thể. Kiểm soát quyền lực bằng dữ liệu, giám sát từ sớm, từ xa và chủ động nhận diện những lĩnh vực mới, trọng yếu, then chốt có thể giúp chuyển công tác phòng ngừa từ thế bị động sang chủ động.
Sau cùng, cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí không chỉ nhằm xử lý những người vi phạm. Một mục tiêu rộng hơn là hình thành một môi trường mà ở đó quyền lực được kiểm soát, tài sản công được sử dụng đúng mục đích, trách nhiệm được xác định rõ và sự phục vụ nhân dân trở thành chuẩn mực tự nhiên của bộ máy.
“Nói ít làm nhiều” vì thế không nên chỉ được hiểu là giảm lời nói, tăng hành động. “Làm đến cùng” cũng không đơn thuần là xử lý cho xong một vụ việc. Hai phương châm này, nhìn từ góc độ văn hóa, hướng tới một sự thay đổi sâu hơn: xây dựng thói quen xã hội coi trọng thực chất, đề cao trách nhiệm và tôn trọng kết quả.
Khi một sai phạm được sửa chữa, một tài sản được thu hồi, một dự án được khơi thông, một hành vi nhũng nhiễu được ngăn chặn, giá trị của công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trở nên hữu hình. Và khi những kết quả ấy được duy trì bằng thể chế, kỷ luật và trách nhiệm, “nói ít làm nhiều” và “làm đến cùng” sẽ không chỉ là phương châm của một cuộc họp, mà có thể trở thành một chuẩn mực văn hóa trong thực thi công vụ và trong đời sống xã hội.
V.X.B
