Phát biểu khai mạc, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội Nguyễn Thanh Quang cho biết: Thực hiện chỉ đạo của UBND Thành phố Hà Nội về việc nghiên cứu, xây dựng Báo cáo tóm tắt Khu di tích Cổ Loa trình UNESCO xem xét đưa vào Danh sách đề cử dự kiến Di sản thế giới, thời gian qua Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội đã phối hợp với các cơ quan, đơn vị, các chuyên gia và nhà khoa học triển khai các hoạt động nghiên cứu, khảo sát, thu thập tư liệu, từng bước xây dựng các luận cứ khoa học phục vụ quá trình hoàn thiện Báo cáo. Theo ông Quang: Trong quá trình nghiên cứu, một trong những nội dung quan trọng nhất là nhận diện đầy đủ các giá trị nổi bật toàn cầu của Khu di tích Cổ Loa, làm rõ những đặc trưng tiêu biểu về lịch sử, văn hóa, khảo cổ học, quy hoạch và cảnh quan của di sản; đồng thời xác định những giá trị có ý nghĩa nổi bật không chỉ đối với Việt Nam mà còn trong bối cảnh khu vực và thế giới. “Đây là cơ sở quan trọng để xây dựng các luận cứ khoa học phục vụ việc đề xuất UNESCO đưa Khu di tích Cổ Loa vào Danh sách đề cử dự kiến Di sản thế giới”, ông Quang cho biết.
Khu di tích Cổ Loa thuộc xã Đông Anh, Thành phố Hà Nội là kinh đô của nhà nước Âu Lạc, dưới thời An Dương Vương vào khoảng thế kỷ III trước Công nguyên và của nhà nước phong kiến dưới thời Ngô Quyền thế kỷ X sau Công nguyên. Trong lòng đất và trên mặt đất khu di tích Cổ Loa và vùng lân cận còn lưu giữ nhiều dấu tích văn hóa, lịch sử của thời kỳ tiền - sơ sử và lịch sử có đặc trưng, tính chất và quy mô khác nhau. Di tích Cổ Loa được công nhận là Di tích Quốc gia từ năm 1962. Năm 2012, Cổ Loa được công nhận là Di tích Quốc gia đặc biệt có giá trị về lịch sử, kiến trúc nghệ thuật và khảo cổ. Đến nay, TP Hà Nội đã có rất nhiều nỗ lực, cố gắng trong công tác bảo tồn, tôn tạo, phát huy giá trị. Nổi bật là Trung tâm bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội thực hiện chỉ đạo của UBND TP Hà Nội về việc triển khai, nghiên cứu, xây dựng Hồ sơ khoa học Khu di tích Cổ Loa đề nghị UNESCO công nhận là Di sản thế giới.
Tại cuộc Tọa đàm, các ý kiến phát biểu tập trung trao đổi, thảo luận về tên gọi di sản, tiêu chí nổi bật toàn cầu của Khu di tích Cổ Loa, tính toàn vẹn, tính xác thực trong dự thảo Báo cáo tóm tắt cũng như định hướng nghiên cứu xây dựng kế hoạch tổng thể lập hồ sơ khoa học Khu di tích Cổ Loa, những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, bổ sung nhằm hoàn thiện nội dung dự thảo Báo cáo tóm tắt trình UNESCO. Qua thảo luận, trao đổi các chuyên gia, các nhà khoa học cho rằng: về tên gọi di sản thống nhất là Khu di tích Cổ Loa.
Một số ý kiến cũng đề cập các nội dung, vấn đề cần nghiên cứu sâu, làm rõ và bổ sung kịp thời. Theo đó, trong quá trình nghiên cứu, xây dựng hồ sơ để làm nổi bật giá trị của di sản, nổi bật tính độc đáo, tính kế thừa. Cần quan tâm, làm rõ tới các tiêu chí nổi bật toàn cầu về lịch sử, truyền thống, tăng cường tính so sánh.
Cổ Loa có kiến trúc độc đáo, cấu trúc ba vòng thành là một đô thi đa chức năng về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, thành Cổ Loa kết nối với sông Hồng gắn với canh tác lúa nước. Nên khai thác tính kế thừa của cha ông ta trong lịch sử từ câu chuyện xây dựng thành Cổ Loa có ruộng, vườn gắn môi trường, không gian xanh là khởi thủy cho lối tư duy khoa học, thể hiện tầm nhìn, nên di sản có nét đặc biệt, nơi di sản được bảo tồn, mang nét riêng, độc đáo, các kinh đô sau này như Mê Linh, Vạn Xuân, Ô Diên, Tống Bình, Đại La, Thăng Long sau chuyển sang Hoa Lư cũng có tính kế thừa, đó là hình mẫu cho bây giờ đang triển khai kiến trúc xanh, đô thị xanh. Quan tâm tới tính xác thực dựa vào Khảo cổ học để chứng minh; cần làm rõ cảnh quan, bản sắc văn hóa, không gian sinh tồn; quan tâm tới tính toàn vẹn; phải xây dựng kế hoạch về công tác quản lý, phát huy giá trị di sản sau khi được công nhận, phải quan tâm, có giải pháp làm sao người dân trong di sản phải sống được bằng di sản, bài học từ di sản Hội An (Đà Nẵng) và Đường Lâm (Hà Nội) rất thiết thực, do vậy công tác tham vấn rât quan trọng. Đồng thời nghiên cứu, khai thác các giá trị văn hóa truyền thống, tín ngưỡng, trong thờ cúng, lễ hội, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, quảng bá để thu hút du khách, người dân đến khám phá, trải nghiệm, cùng có trách nhiệm bảo tồn.
Ban tổ chức cho biết: Sau Tọa đàm, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long, Hà Nội sẽ tiếp thu đầy đủ các ý kiến đóng góp của các chuyên gia, nhà khoa học để tiếp tục hoàn thiện Dự thảo Báo cáo tóm tắt, đồng thời chuẩn bị nội dung Hội thảo khoa học cấp Thành phố nhằm làm rõ các giá trị nổi bật của Khu di tích Cổ Loa, tạo cơ sở khoa học phục vụ hoàn thiện Báo cáo tóm tắt và trình các cấp có thâm quyền thẩm định, phê duyệt và đệ trình UNESCO theo quy định.
