Theo hồ sơ trên, tài liệu này bị quân đội Hoa Kỳ thu giữ ngày 27/12/1969 tại tọa độ quân sự 48P XU 834 076 theo hệ quy chiếu HQC Indian 1960, tương đương khoảng 11.826, 106.680 theo hệ tọa độ WGS84 ngày nay, thuộc khu vực huyện Lộc Ninh, tỉnh Bình Long cũ, nay thuộc tỉnh Đồng Nai sau sáp nhập hành chính năm 2025.
Thời điểm đó, khu vực Lộc Ninh là một chiến trường trọng điểm nằm sát biên giới Campuchia, nơi thường xuyên diễn ra các hoạt động truy quét, càn quét và kiểm soát địa bàn của lực lượng Hoa Kỳ và quân đội Việt Nam Cộng hòa nhằm phá vỡ mạng lưới cơ sở của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam. Hồ sơ cho biết lực lượng trực tiếp hoạt động tại đây là Đại đội Alpha, Tiểu đoàn 1, Trung đoàn Kỵ binh 5 thuộc Sư đoàn Kỵ binh số 1 (Không vận) của Hoa Kỳ.
Điều đặc biệt quan trọng là trong tài liệu bị thu giữ có ghi chép nhiều tên thật, bí danh, chức trách và địa bàn hoạt động của cán bộ cách mạng tại Lộc Ninh cuối năm 1969. Qua đối chiếu với các nguồn lịch sử địa phương, đặc biệt là bộ sách “Lịch sử Đảng bộ tỉnh Bình Phước (1930–2020)”, bước đầu cho thấy nhiều bí danh trong hồ sơ trùng khớp với các cán bộ từng hoạt động tại chiến trường Bình Long – Lộc Ninh trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ.
Hiện nay, nhiều người trong số họ có thể đã hy sinh và được công nhận liệt sĩ, nhưng danh tính đầy đủ, thân nhân hoặc đồng đội còn sống vẫn chưa được xác định rõ. Vì vậy, việc tìm kiếm thông tin về những cán bộ này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với công tác lịch sử, đền ơn đáp nghĩa và xác minh nhân thân liệt sĩ.
Nhiều cán bộ Mặt trận được nhắc đến trong hồ sơ…
Theo nội dung tài liệu CDEC F034606462644, các cá nhân sau đây được xác định có liên quan trực tiếp đến Ban Cán sự huyện Lộc Ninh, Khu 10 vào năm 1969: Nguyễn Văn Chức, bí danh Chín Chức (9 Chức), Tám Lên, Út Nhỏ, Năm Hồng, Năm Trực, Ba Minh, Tư Cươi, Bảy Sang, Ba Đơn (hoặc Ba Dơn), Đồng chí Thường trực.
Trong đó, đồng chí Nguyễn Văn Chức (Chín Chức) là nhân vật được xác định rõ nhất. Hồ sơ cho biết ông là người ký văn bản “Kế hoạch hoạt động” ngày 05/8/1969, gắn với Ban Cán sự huyện Lộc Ninh, Khu 10.
Đối chiếu với tài liệu lịch sử Đảng bộ Bình Phước cho thấy Chín Chức từng xuất hiện từ rất sớm trong phong trào cách mạng tại Hớn Quản vào đầu năm 1955. Đến Tết Mậu Thân 1968, ông giữ vai trò mũi trưởng Mũi 4 hoạt động tại vùng Xa Trạch – Sóc Tranh. Cuối tháng 10/1969, Chín Chức được bầu vào Tỉnh ủy Bình Long tại Hội nghị tập huấn công tác vùng yếu do Khu ủy Khu 10 tổ chức.
Các nhân vật khác cũng có nhiều dấu vết lịch sử quan trọng:
Tám Lên: Tài liệu lịch sử địa phương ghi nhận Tám Lên từng tham gia Đảng ủy cao su Bình Long vào giữa năm 1959 cùng các cán bộ như Tám Cường, Sáu Xu, Út Quẹo, Mười Báo, Năm Sao. Cuối năm 1961, đồng chí phụ trách mũi hoạt động tại Xa Cát, Minh Đức và Sở Nhất. Trong hồ sơ CDEC, Tám Lên được giao phụ trách kinh tài và trạm xá của Ban Cán sự huyện.
Út Nhỏ: Là một cán bộ xuất hiện khá nhiều trong sử liệu địa phương. Từ năm 1959, đồng chí cùng Ba Dừa phụ trách đội công tác nông thôn của Ban Cán sự Đảng huyện Lộc Ninh, len lỏi xây dựng cơ sở cách mạng tại địa phương. Cuối năm 1961, Út Nhỏ làm Đội trưởng Đội công tác Lộc Ninh và phụ trách hoạt động tại thị trấn. Đầu năm 1966, đồng chí là một trong 14 Huyện ủy viên khi Đảng bộ huyện Lộc Ninh được thành lập tại căn cứ Lá Buông. Trong tài liệu bị thu giữ năm 1969, Út Nhỏ phụ trách lực lượng vũ trang cùng Năm Trực.
Năm Hồng: Được xác định là cán bộ hoạt động mạnh tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở Lộc Khánh. Năm 1961, mũi công tác của Năm Hồng phát triển cơ sở Đảng trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số, xây dựng phong trào cách mạng tại Lộc Khánh. Cuối năm 1961, đồng chí là Đội phó Đội công tác Lộc Ninh, phụ trách mũi đông gồm Lộc Quang và Lộc Khánh. Trong hồ sơ năm 1969, Năm Hồng phụ trách các địa bàn Lộc Khánh, Lộc Hiệp, Lộc Quang và Dinh Điền.
Năm Trực: Là một cán bộ quan trọng của Ban Cán sự Đảng tỉnh Bình Long/C35 từ năm 1961. Cuối năm đó, đồng chí phụ trách mũi bắc Lộc Ninh gồm Lộc An, Lộc Hòa, Brêlin và Cốc Rưới. Năm 1962, đội công tác của Năm Trực từng vận động được lực lượng dân vệ tại đồn Tích Thiện hỗ trợ cách mạng. Đầu năm 1966, đồng chí là một trong 14 Huyện ủy viên của huyện Lộc Ninh. Trong tài liệu năm 1969, Năm Trực phụ trách lực lượng vũ trang cùng Út Nhỏ.
Ba Minh: Từng là mũi phó khu vực đông Lộc Ninh gồm Lộc Quang và Lộc Khánh, sau đó được tăng cường sang hướng phía tây. Năm 1962, đội công tác của Ba Minh tại Lộc Hòa xây dựng được nhiều cơ sở nội tuyến trong đồn Lộc Bình. Hồ sơ năm 1969 xác định Ba Minh là Quận ủy viên, phụ trách triển khai hoạt động tại Làng 7, Làng 9 và Làng 10.
Tư Cươi: Là đảng viên người dân tộc thiểu số, từng hoạt động tại Lộc Khánh và Lộc Tấn. Theo sử liệu địa phương, đồng chí từng cải trang vào sống trong các ấp chiến lược để xây dựng cơ sở bí mật và lãnh đạo nhân dân đấu tranh chống phá chương trình bình định của đối phương. Trong hồ sơ CDEC, Tư Cươi được giao phụ trách địa bàn Lộc Hòa.
Bảy Sang: Được ghi nhận là một trong 14 Huyện ủy viên khi Đảng bộ huyện Lộc Ninh được thành lập đầu năm 1966. Hồ sơ năm 1969 xác định đồng chí phụ trách xã Lộc Tấn.
Giá trị lịch sử đặc biệt của hồ sơ:
Các chuyên gia nghiên cứu nhận định tài liệu CDEC F034606462644 nhiều khả năng là một dạng văn bản hành chính – tổ chức nội bộ của Ban Cán sự huyện Lộc Ninh, phục vụ việc phân công địa bàn, triển khai hoạt động chính trị, quân sự, binh vận và kinh tài trong chiến dịch Đông – Xuân 1969–1970.
Điều đáng chú ý là tài liệu ghi rõ nhiều địa danh như Lộc Ninh, Lộc Tấn, Lộc Hòa, Lộc Khánh, Lộc Hiệp, Lộc Quang, Brêlinh, Dinh Điền, Làng 7, Làng 9, Làng 10… Đây đều là những khu vực từng diễn ra hoạt động cơ sở cách mạng mạnh tại Bình Long – Lộc Ninh cuối thập niên 1960.
Việc đối chiếu giữa hồ sơ Hoa Kỳ thu giữ với lịch sử địa phương Việt Nam cho thấy sự trùng khớp đáng kể về bí danh, địa bàn và cơ cấu tổ chức. Điều này mở ra khả năng xác minh nhân thân các cán bộ, chiến sĩ còn chưa rõ thông tin, đồng thời hỗ trợ công tác tìm kiếm liệt sĩ và phục dựng lịch sử chiến trường Lộc Ninh.
Hiện nay, nhóm nghiên cứu lịch sử của TTU-VWAI đang mong muốn tìm kiếm:
- Thân nhân của các đồng chí Nguyễn Văn Chức (Chín Chức), Tám Lên, Út Nhỏ, Năm Hồng, Năm Trực, Ba Minh, Tư Cươi, Bảy Sang…
- Đồng đội từng hoạt động tại huyện Lộc Ninh, tỉnh Bình Long giai đoạn 1955–1970;
- Nhân chứng từng công tác tại Ban Cán sự huyện Lộc Ninh, Khu 10;
- Các tài liệu, hình ảnh, giấy tờ, hồi ký hoặc thông tin truyền khẩu liên quan đến các bí danh nêu trên.
Đặc biệt, các địa bàn cần lưu ý gồm: Lộc Ninh, Lộc Tấn, Lộc Hòa, Lộc Khánh, Lộc Quang, Lộc Hiệp, Brêlinh, Dinh Điền, Xa Trạch, Sóc Tranh, Tích Thiện và các đồn điền cao su khu vực Bình Long cũ.
Mọi thông tin dù nhỏ nhất đều có thể góp phần làm sáng tỏ thân thế, quá trình hoạt động và sự hy sinh của những cán bộ cách mạng từng âm thầm hoạt động trên chiến trường Lộc Ninh trong những năm tháng chiến tranh ác liệt.
Việc kết nối lại ký ức lịch sử không chỉ góp phần hoàn thiện hồ sơ liệt sĩ (hoặc cựu chiến binh, cựu cán bộ kháng chiến), mà còn là sự tri ân đối với những người đã hy sinh vì độc lập dân tộc.
Hà Nội, 22/5/2026
Đặng Vương Hưng
(Thành viên của TTU-VWAI)
