Mang đậm thiên tính nữ, nhà thơ Phương Thảo thường tập trung tinh lực phản ánh vẻ đẹp của người đàn bà Việt. Mà Yếm đào chính là một thi phẩm sáng giá của chị. Chiếc yếm đào trong thơ Phạm Thị Phương Thảo thật dịu dàng, gợi cảm, thân thương, và con gái vô cùng:
“ Em
Nõn nường
Yếm đào chẽ ba
Ôm trọn tình yêu
Một vòng tròn kín cổ
Dẫu ngàn xưa và bây giờ vẫn thế
Yếm đào em rạo rực thắt lưng xanh...”
Chẳng biết tự bao giờ, trong tấm hộ chiếu tâm hồn của dân tộc Việt, yếm đào đã trở thành một linh vật, một nét vân văn hóa độc đáo góp phần dệt nên vẻ đẹp con gái nõn nường, khi nồng nàn, rực lửa, khi kín đáo, tinh khôi, e ấp. Như một lẽ tự nhiên, từ một vật dụng yếm đào đi vào nghệ thuật, rồi được thiêng hóa, trở thành một biểu tượng đẹp và đầy biến ảo. Vì lẽ đó, mà trong tâm thức của nhiều thế hệ người Việt, các mỹ nhân quyến rũ nhất, gợi cảm nhất thường luôn đồng hành cùng chiếc yếm đào. Và nhờ sự kỳ diệu của nghệ thuật, mảnh vải nhỏ vốn vô tri vô giác ấy đã không ngừng thu hút được những trầm tích văn hóa nên ngày càng đa thanh, đa nghĩa, từng làm đắm say bao kẻ đa tình…
Trong mỹ học dân gian, từ lâu, khố đuôi lươn và yếm thắm hở lườn đã được coi là tiêu chí cho vẻ đẹp phồn thực của những người dân bản lĩnh cứng cỏi và lạc quan yêu đời nơi xứ xở nhiệt đới gió mùa quanh năm nóng ẩm:
Đàn ông đóng khố đuôi lươn
Đàn bà mặc yếm hở lườn mới xinh
Tuy thiết kế chỉ đơn giản là một tấm vải hình thoi hoặc hình vuông có sợi dây quàng qua cổ và buộc hờ hững sau lưng, yếm đào dùng để che ngực và khoe vẻ kiêu sa của thân thể thanh tân người con gái thuở đương thì nhưng do tiếp xúc với phần thân thể nhạy cảm của người thiếu nữ mà yếm đào lại sớm khẳng định được một “quyền năng” mềm kỳ lạ.
Có ý kiến cho rằng, yếm ra đời từ thời Lý, vào thế kỷ XII, cách đây đã hàng ngàn năm. Xưa, người bình dân thường mặc yếm nâu bằng vải thô. Còn con gái nhà gia giáo, quyền quý thường mặc yếm lụa sồi, màu trầm, nhã nhặn. Đi vào nghệ thuật, chiếc yếm được mỹ hóa, có màu hồng thắm, nên được gọi là yếm đào. Là trang phục không thể thiếu của người con gái, thứ bảo bối giúp phái đẹp khoe được những đường cong đường lượn mềm mại, tình tứ làm cho bao thiếu nữ đã duyên dáng lại càng thêm duyên dáng. Dẫu không cầu kỳ, cũng không hề diêm dúa nhưng đi đến tận cùng cái đẹp chính là sự giản dị nên về mức độ quyến rũ và gợi cảm, thì không thứ trang phục nào sánh được với yếm đào. Bởi vì khi đặt trên cái cổ kiêu ba ngấn, trắng ngần của người con gái, dải yếm đào luôn bất ngờ làm nên những khoảnh khắc đẹp mê hồn cho mỹ nhân đất Việt:
Nhẫn nại em
Cổ kiêu ba ngấn
Cần cù em
Thắt đáy lưng ong
Đầy đặn em
thao thức một khuôn rằm
Mắt lá răm lúng liếng
Lúa đồng thơm
em làm vỡ mảnh trăng
Người con gái trong Yếm đào vừa mạng vẻ đẹp cao quý mẫu mực, đoan trang của những người người đàn bà Việt muôn thuở, như vừa bước ra từ những vai nữ chín trong chèo cổ: Châu Long, Thị Kính, Thị Phương…Mang hồn đá vọng phu, những người phụ nữ giàu đức hy sinh ấy cứ âm thầm như mặt trăng suốt đời tỏa sáng vì người khác: thủy chung, tần tảo, chịu thương, chịu khó, trung hậu, đảm đang:
Theo em
Lặn lội thân cò
Vất vả nuôi con và chờ chồng biền biệt
Vẹn tròn
Cổ kiêu ba ngấn
Đôi bàn chân thon
Em bước vào huyền thoại Viet Nam
Nhưng người con gái Việt trong thơ chị còn hội tụ được những vẻ đẹp khác khi đong đưa, lý lơi cùng yếm thắm, khi cặp mắt lá răm lúng liếng, làm hút hồn bao bậc tu mi nam tử. Đến nỗi những kẻ tưởng đã nhất tâm lánh xa cõi tục nhưng nào có thoát nổi bùa mê giấu trong yếm thắm chị em cô Mầu, đến nỗi bị ma mị lú lẫn mù lòa nên đường tu không trót:
Sư về sư ốm tương tư
Ốm lăn ốm lóc cho sư trọc đầu
Yếm thắm đã góp phần làm nhân vật trẻ mãi không già, đã đưa bức thông điệp về quyền sống con người nàng Mầu nhắn gửi đến được những vùng khuất lấp trong trái tim các thế hệ và để lại dư âm, dư ảnh trong lòng công chúng ở mọi thời đại và mọi quốc gia. So với các vai diễn thành công khác, Thị Màu độc nhất vô nhị, bởi mình nàng mới làm nghiêng ngả sân khấu chèo, làm rung chuyển sân khấu chèo, làm Phật trên chùa cũng phải động phàm tâm. Hiệu ứng lớn ấy là nhờ sự cộng hưởng giữa đôi mắt dao cau đổ quán xiêu đình và cái cổ yếm đào khoét sâu chao ơi là gợi cảm, gợi tình- vẻ đẹp đầy cá tính của một hotgirl đi trước thời đại. Trong trang phục áo yếm cánh sen chói lói, theo cái lý trái tim đa tình mách bảo, bất chấp búa rìu của xã hội phong kiến hà khắc và nghiệt ngã, nàng cả gan cháy lên để sáng.
Như một mẫu đề quý báu, linh vật yếm đào đã trở thành đối tượng sáng tạo của các danh họa, những nhiếp ảnh gia, đã khiến những người thơ Nguyễn Bính, Hoàng Cầm nghiêng ngả, sóng sánh, chao đảo, chung chiêng. Còn với cây bút đương đại Phương Thảo, vật thiêng yếm đào, vẫn đang mặc sức tung tẩy, cùng những gót chân thon, những má hồng môi thắm bước vào huyền thoại:
Kìa má hồng môi thắm
Nước non
Em tung tẩy
Gánh từng ngày
Giờ đây, trong cuộc giao lưu văn hóa Đông Tây, yếm đào bỗng trút lốt trở nên tân kỳ, hiện đại, kỳ ảo sexy trong trang phục áo hai dây nửa kín nửa hở vô cùng bắt mắt. Khi phối với chân váy, nó giúp bóng hồng dịu dàng khoe bờ vai nuột nà, phô dáng lưng ong mềm mại. Khi sóng cùng quần sooc ngắn để lộ cặp chân dài gợi cảm trên xe phân khối lớn tạo cho kiều nữ một vẻ đẹp vừa khỏe mạnh vừa dịu dàng, hiện đại mà không hề đứt đoạn với truyền thống:
“Yếm đào trễ tràng vẻ phồn thực hôm nay. “
Hình như qua thơ Phương Thảo, một lần nữa giữa yếm đào và nghệ thuật lại hình thành một mối lương duyên dăng díu mặn nồng.
Hóa thân vào bài thơ của chị, linh vật Yếm Đào đã được tái sinh, đã thăng hoa rồi chứa đựng thêm những giá trị nhân văn mới.
Bài thơ Yếm Đào của PPT đã được nhạc sĩ Quang Hiển phổ nhạc thành ca khúc cùng tên. Mời các bạn vào nghe Ca sĩ : Ánh Tuyết - ĐÀI TNVN trình bầy:
