Không có một nền nông nghiệp hiện đại nào có thể phát triển bền vững nếu chất lượng và an toàn thực phẩm không được đặt lên hàng đầu. Mỗi sản phẩm nông lâm thủy sản khi đến tay người tiêu dùng không chỉ mang giá trị kinh tế mà còn phản ánh trình độ sản xuất, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội của người làm ra nó. Bởi vậy, bảo đảm an toàn thực phẩm không chỉ là yêu cầu của pháp luật mà còn là thước đo của văn hóa sản xuất.
Ngày 24/6/2026, Chính phủ, Hội Nông dân Việt Nam và Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đã ký Chương trình phối hợp số 348/CTPH-CP-HNDVN-HLHPNVN về tuyên truyền, vận động, giám sát sản xuất, kinh doanh nông lâm thủy sản chất lượng, an toàn góp phần tăng cường bảo vệ, chăm sóc, nâng cao sức khỏe nhân dân và phát triển bền vững giai đoạn 2026–2030. Đây không chỉ là sự phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức mà còn là lời khẳng định rằng an toàn thực phẩm phải được xây dựng từ chính cộng đồng, nơi người dân vừa là chủ thể sản xuất, vừa là người thụ hưởng.
Văn hóa sản xuất là nền tảng của an toàn thực phẩm
Điểm nổi bật của Chương trình là lấy công tác tuyên truyền, vận động làm giải pháp xuyên suốt. Thay vì chỉ tập trung vào xử lý vi phạm, Chương trình hướng đến thay đổi nhận thức để mỗi người sản xuất tự giác tuân thủ các quy định về chất lượng và an toàn thực phẩm.
Theo đó, người dân được hướng dẫn tổ chức sản xuất đúng quy trình, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn, thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật trong toàn bộ quá trình trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng và chế biến nông lâm thủy sản. Quan trọng hơn, Chương trình nhấn mạnh việc xây dựng tinh thần trách nhiệm và đạo đức của người sản xuất, không phân biệt sản phẩm làm ra để phục vụ gia đình hay đưa ra thị trường.
Đó là sự chuyển biến từ tư duy “làm đúng quy định” sang ý thức “làm đúng vì sức khỏe của cộng đồng”. Khi người nông dân coi chất lượng sản phẩm là danh dự của mình thì an toàn thực phẩm sẽ không còn là nghĩa vụ bắt buộc mà trở thành chuẩn mực trong văn hóa sản xuất.
Ở chiều ngược lại, Chương trình cũng chú trọng nâng cao nhận thức của người tiêu dùng. Một xã hội mà người dân biết lựa chọn thực phẩm an toàn, biết nói không với sản phẩm không rõ nguồn gốc sẽ tạo động lực để thị trường phát triển theo hướng minh bạch và bền vững. Người tiêu dùng thông thái cũng chính là lực lượng góp phần xây dựng văn hóa tiêu dùng có trách nhiệm.
Cùng với đó, Chương trình khuyến khích các hộ gia đình, hợp tác xã, tổ hợp tác và cơ sở sản xuất nhỏ lẻ áp dụng các tiêu chuẩn chất lượng, ký cam kết sản xuất thực phẩm an toàn; nhân rộng các mô hình sản xuất hiệu quả; chủ động kết nối tiêu thụ sản phẩm sạch; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, phát triển nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp xanh và nông nghiệp bền vững. Đây là những giải pháp không chỉ nâng cao giá trị nông sản mà còn góp phần hình thành một nền nông nghiệp hiện đại, lấy chất lượng làm lợi thế cạnh tranh.
Phát huy trách nhiệm cộng đồng để bảo vệ sức khỏe nhân dân
Nếu người sản xuất là mắt xích đầu tiên thì cộng đồng chính là “hàng rào” quan trọng bảo vệ an toàn thực phẩm. Vì vậy, Chương trình xác định rõ vai trò của các cấp Hội Nông dân, Hội Liên hiệp Phụ nữ và toàn thể nhân dân trong công tác giám sát sản xuất, kinh doanh nông lâm thủy sản.
Hoạt động giám sát sẽ tập trung vào các cơ sở sản xuất, kinh doanh, đặc biệt là các hộ sản xuất nhỏ lẻ nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn và lên án các hành vi vi phạm quy định về chất lượng và an toàn thực phẩm, không để sản phẩm không bảo đảm chất lượng lưu thông trên thị trường.
Phong trào “Giám sát cộng đồng” về an toàn thực phẩm sẽ được triển khai tại nhiều địa bàn có nguy cơ cao như thành phố, khu công nghiệp, khu chế xuất, khu dân cư đông đúc, chợ truyền thống, cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố, bếp ăn tập thể và trường học. Đây là bước chuyển từ quản lý đơn thuần sang sự tham gia của toàn xã hội, nơi mỗi hội viên, mỗi người dân đều có thể góp phần bảo vệ bữa ăn an toàn cho cộng đồng.
Thực hiện Chương trình phối hợp của Trung ương, Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai đã giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Hội Nông dân tỉnh, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh và các cơ quan liên quan tham mưu ký kết Chương trình phối hợp giữa UBND tỉnh với hai tổ chức hội về tuyên truyền, vận động và giám sát sản xuất, kinh doanh nông lâm thủy sản chất lượng, an toàn giai đoạn 2026–2030, hoàn thành trong tháng 8/2026.
Đồng thời, các sở, ban, ngành và UBND cấp xã được yêu cầu phối hợp chặt chẽ với Hội Nông dân và Hội Liên hiệp Phụ nữ cùng cấp để tổ chức thực hiện hiệu quả Chương trình trên địa bàn; xây dựng cơ chế phối hợp thống nhất giữa cơ quan quản lý nhà nước với các tổ chức hội; hỗ trợ hội viên ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số; tham gia đề xuất chính sách về an toàn thực phẩm; đồng thời kịp thời biểu dương những tập thể, cá nhân và mô hình sản xuất tiêu biểu, kiên quyết đấu tranh với các hành vi sản xuất, kinh doanh, tiêu thụ thực phẩm không an toàn.
Nhìn rộng hơn, mục tiêu lớn nhất của Chương trình không chỉ dừng lại ở việc giảm số vụ vi phạm hay nâng cao tỷ lệ sản phẩm đạt chuẩn, mà còn hướng tới xây dựng một chuẩn mực văn hóa trong sản xuất và tiêu dùng. Khi mỗi người nông dân coi việc tạo ra thực phẩm an toàn là trách nhiệm đối với xã hội; mỗi hội viên trở thành một tuyên truyền viên và giám sát viên tại cộng đồng; mỗi người tiêu dùng lựa chọn sản phẩm bằng sự hiểu biết và trách nhiệm thì an toàn thực phẩm sẽ trở thành giá trị văn hóa được gìn giữ và lan tỏa.
Đó cũng là con đường để Lào Cai xây dựng nền nông nghiệp xanh, hiện đại và phát triển bền vững, trong đó sức khỏe của nhân dân luôn là mục tiêu cao nhất, còn văn hóa sản xuất chính là nền tảng tạo nên niềm tin đối với nông sản địa phương và nâng cao giá trị của nền nông nghiệp trong giai đoạn mới.
