Tại buổi lễ, các đại biểu đã thành kính dâng hương, hoa, lễ vật tưởng niệm Tổ Mẫu Âu Cơ. Trước anh linh Tổ Mẫu Âu Cơ, ông Nguyễn Anh Quốc - Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Hiền Lương - chủ lễ đã đọc diễn văn tri ân công đức Tổ Mẫu Âu Cơ, cầu mong Tổ Mẫu phù hộ cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, cuộc sống ấm no, hạnh phúc…
Đội Tế nữ quan thực hiện phần nghi lễ chính
Sau lễ dâng hương và lễ vật là phần Tế nữ quan (phần chính lễ). Đội tế gồm 21 thiếu nữ thanh tân, được tuyển chọn kỹ lưỡng về nhan sắc, học vấn và phẩm hạnh, tiêu biểu cho vẻ đẹp đoan trang, trong sáng của người con gái đất Mẫu.
Đội Tế nữa quan gồm 21 thiếu nữ thanh tân
Phần lễ được tổ chức ngắn gọn nhưng vẫn đảm bảo trang nghiêm, thành kính theo nghi thức truyền thống nhằm tri ân công đức tổ tiên, các bậc tiền nhân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước; khơi dậy truyền thống yêu nước và tinh thần đại đoàn kết các dân tộc Việt Nam trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và hội nhập quốc tế. Ngoài phần lễ, Lễ hội Đền Mẫu Âu Cơ năm nay còn có nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, hội thi nấu bánh chưng, giã bánh giầy... nhằm giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa, truyền thống đoàn kết của dân tộc.
Các đại biểu dự Lễ
Trong dòng chảy văn hóa Việt Nam, tín ngưỡng thờ Mẫu Âu Cơ không đơn thuần là sự tôn vinh Quốc Mẫu trong huyền sử “bọc trăm trứng”, mà còn là biểu tượng của tinh thần cố kết cộng đồng, của khát vọng sinh sôi, dựng xây và bảo vệ non sông gấm vóc. Huyền tích mẹ Âu Cơ cùng Lạc Long Quân sinh ra trăm người con, mở đầu cho quốc thống thời Văn Lang, đã trở thành cội rễ tinh thần bền vững của dân tộc qua hàng nghìn năm lịch sử.
Mẹ Âu Cơ cùng các tiên nữ bay về trời, để lại dưới gốc đa một dải lụa đào
Theo truyền thuyết, vào mùng 7 tháng Giêng, Tiên nữ Âu Cơ giáng trần, gặp gỡ và kết duyên với Lạc Long Quân, sinh ra bọc trăm trứng, nở thành một trăm người con trai. 50 người con theo mẹ Âu Cơ lên núi, người con cả lên ngôi vua, hiệu là Hùng Vương, lấy tên nước là Văn Lang, đóng đô ở Phong Châu. 49 người con còn lại cùng mẹ Âu Cơ đi tiếp qua nhiều vùng khác nhau. Đến xã Hiền Lương, thấy nơi đây sơn thủy hữu tình, thiên nhiên tươi đẹp, đất đai màu mỡ… mẹ Âu Cơ liền dừng chân lập ấp, dạy dân cấy lúa, trồng dâu, nuôi tằm, dệt vải. Khi trang ấp đã ổn định, Nhân dân đã biết khai khẩn ruộng nương sinh sống, Mẹ Âu Cơ đã chọn ngày 25 tháng Chạp cùng các tiên nữ bay về trời, để lại dưới gốc đa một dải lụa đào. Chính tại nơi đó, Nhân dân đã dựng ngôi miếu, đời đời hương khói phụng thờ. Từ đó, hằng năm, Nhân dân lấy mùng 7 tháng Giêng là ngày “Tiên giáng” và ngày 25 tháng Chạp là ngày “Tiên thăng”.
Đền thờ Tổ Mẫu Âu Cơ được công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia (1991), Tín ngưỡng thờ Mẫu Âu Cơ được ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia (2017) và Tượng Mẫu Âu Cơ được công nhận là Bảo vật Quốc gia (2020) là minh chứng cho giá trị bền vững của một không gian văn hóa đặc biệt – nơi hội tụ đức tin, lịch sử và mỹ thuật truyền thống.
Ngày nay, trong nhịp sống hiện đại và tiến trình hội nhập quốc tế, Lễ hội Đền Mẫu Âu Cơ không chỉ gìn giữ nghi thức cổ truyền mà còn trở thành điểm tựa tinh thần, hun đúc ý thức cội nguồn và khơi dậy trách nhiệm gìn giữ di sản. Từ nghi lễ dâng hương trang nghiêm đến các hoạt động văn hóa dân gian như gói bánh chưng, giã bánh giầy, mỗi nghi thức đều góp phần tái hiện lớp trầm tích văn hóa Việt, bồi đắp niềm tự hào về dòng giống Tiên Rồng.
Lễ hội Đền Mẫu Âu Cơ vì thế không chỉ mở đầu mùa lễ hội xuân Đất Tổ, mà còn mở ra một hành trình trở về nguồn cội – nơi quá khứ, hiện tại và tương lai gặp nhau trong mạch nguồn văn hóa Việt bền bỉ, sâu thẳm và đầy sức sống.
