Với 270 hồ chứa và 413 đập dâng trên địa bàn sau sắp xếp đơn vị hành chính, an toàn hồ đập đang là một trong những yêu cầu cấp thiết của Quảng Trị trong mùa mưa lũ. Không chỉ giữ an toàn công trình, việc vận hành, cảnh báo và chuẩn bị phương án cho vùng hạ du phải đi trước một bước.
Mới đây, UBND tỉnh vừa ban hành Kế hoạch số 4569/KH-UBND ngày 21/9/2026 về việc đầu tư nâng cấp, sửa chữa, bảo đảm an toàn đập, hồ chứa thủy lợi trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026 - 2030. Theo kế hoạch, có 55 công trình được xác định cần xem xét đầu tư theo thứ tự ưu tiên, trên cơ sở mức độ mất an toàn, nguy cơ ảnh hưởng vùng hạ du, vai trò cấp nước và khả năng cân đối nguồn lực.
Do được xây dựng và khai thác trong thời gian dài, nhiều công trình đã xuất hiện tình trạng hư hỏng, xuống cấp. Qua kiểm tra, rà soát, toàn tỉnh hiện có 83 đập, hồ chứa bị hư hỏng, xuống cấp ở các mức độ khác nhau và chưa được bố trí đầy đủ kinh phí sửa chữa. Trên cơ sở đánh giá hiện trạng và nhu cầu trước mắt, có 55 công trình được đưa vào danh mục xem xét đầu tư trong giai đoạn 2026 - 2030.
Công trình Hồ Phú Dụng (xã Cồn Tiên), Hồ này là hồ vừa dung tích nhỏ, thiết kế tưới cho 55ha, nhưng hiện tại chỉ tưới được cho 25 ha lúa. Hiện trạng hồ bị nhiều chỗ sụt lún; nước thấm qua thân đập.
Đáng chú ý, tại nhiều công trình, tình trạng thấm, sạt trượt, xói mòn và bong tróc đã xuất hiện trên thân, mái đập. Cụ thể như Hồ Phú Dụng (xã Cồn Tiên) có đoạn thấm kéo dài khoảng 400 m ở mái hạ lưu, trong đó một số vị trí thấm mạnh, gây đọng nước, bùn lầy và sạt trượt; Hồ Trúc Kinh (xã Gio Linh), khi mực nước dâng cao, nước thấm qua thân đập tại khu vực nền lòng sông cũ, với vùng thấm dài khoảng 120 m; Hồ Nghĩa Hy (xã Cam Lộ) cũng xuất hiện thấm ở mái hạ lưu, tràn xả lũ có hiện tượng mạch sủi, nước thấm qua mái và thành tràn khi đóng cửa.
Quảng Trị hiện có 83 đập, hồ chứa bị hư hỏng, xuống cấp nhưng chưa được bố trí đầy đủ kinh phí sửa chữa.
Nhiều hạng mục công trình tràn xả lũ, cửa van và kết cấu bê tông cũng xuống cấp nghiêm trọng. Tại đập Châu Thị (xã Vĩnh Hoàng), mặt tràn bê tông bị xói mòn, bong tróc, nhiều trụ pin nứt, hư hỏng; trong 16 khoang tràn, khoang số 16 bị hư hỏng nặng, mặt tràn và trụ pin bị sụp. Một số vị trí cửa van phải sử dụng cọc gỗ để chèn giữ. Tại hồ Khe Mây (phường Nam Đông Hà), cửa van tràn xả lũ dạng cung bị xuống cấp, dầm và bản thép bị rỉ sét nặng; Một số công trình hồ, đập khác trên địa bàn tỉnh có nguy cơ mất an toàn, ảnh hưởng vùng hạ du,…
Trao đổi với Phóng viên Tạp chí Điện tử Văn hoá và Phát triển, Bí thư Đảng uỷ xã Cồn Tiên Nguyễn Thành Tỵ cho biết, tại công trình Hồ Phú Dụng (xã Cồn Tiên), Hồ này là hồ vừa dung tích nhỏ, thiết kế tưới cho 55ha, nhưng hiện tại chỉ tưới được cho 25 ha lúa. Hiện trạng hồ bị nhiều chỗ sụt lún; nước thấm qua thân đập, mặt đập hư hỏng,....
Hiện toàn tỉnh có 272 hồ chứa thủy lợi và 413 đập dâng thủy lợi, cùng hệ thống trạm bơm, kênh mương, bảo đảm cấp nước phục vụ hơn 102.400 ha lúa, trên 2.993 ha hoa màu, hơn 3.471 ha nuôi trồng thủy sản; đồng thời phục vụ nhu cầu nước sinh hoạt, công nghiệp và các ngành kinh tế khác, góp phần điều tiết nguồn nước và phòng, chống thiên tai.
Tỉnh Quảng Trị xác định mục tiêu đến năm 2030 là từng bước xử lý cơ bản các công trình hồ, đập có nguy cơ mất an toàn, đồng thời tăng cường kiểm tra, theo dõi diễn biến hư hỏng để kịp thời sửa chữa, bảo đảm an toàn công trình và vùng hạ du.
Công tác đầu tư nâng cấp các công trình thủy lợi trọng điểm đã và đang góp phần củng cố nền tảng hạ tầng thủy lợi của tỉnh. Việc đầu tư này có trọng tâm, trọng điểm, gắn với yêu cầu thực tiễn của địa phương, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn, phát huy tối đa công năng các công trình thủy lợi, tạo động lực quan trọng cho phát triển kinh tế-xã hội, bảo đảm an sinh và nâng cao đời sống nhân dân. Đây cũng là nền tảng để tỉnh tiếp tục xây dựng nền nông nghiệp bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu, nâng cao hiệu quả xây dựng NTM trong thời gian tới.
