Hồ sơ chứng tích chiến tranh

Đầu tháng 6/2026, Hà Nội sẽ trở thành điểm hẹn của những câu chuyện lịch sử, khi một hội thảo khoa học quốc tế về quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ, được tổ chức trong hai ngày 5–6/6. Sự kiện do Vietnam Center và Sam Johnson Vietnam Archive cùng Institute for Peace & Conflict (Texas Tech University) phối hợp với Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn – ĐHQGHN thực hiện, quy tụ các học giả, nhân chứng và những người quan tâm đến lịch sử hai quốc gia từng trải qua một quá khứ phức tạp, nhưng ngày càng gần gũi.

Giữa những tài liệu chiến tranh đã ngả màu thời gian, đôi khi vẫn còn những dòng chữ khiến người đọc lặng đi. Đó là những lá thư của người lính viết vội nơi chiến trường, gửi về quê nhà với tất cả nỗi nhớ và niềm tin. Một trong những lá thư như vậy thuộc về Võ Thành Dũng, người lính quê Trà Vinh. Lá thư được viết giữa tiếng súng và bom đạn năm 1967, gửi cho cha mẹ ở quê nhà. Gần 60 năm trôi qua, bức thư ấy vẫn còn lưu lại trong “Hồ sơ chứng tích chiến tranh” bên Mỹ – nhưng số phận của người viết thì vẫn chưa được biết rõ.

Thật khó có con số thống kê đầy đủ, bởi trong những năm tháng chiến tranh ác liệt, bên cạnh những trận đánh lớn của Quân đội trên chiến trường, còn có một mặt trận, với đặc thù là thầm lặng, bí mật của lực lượng An ninh, Tình báo và An ninh vũ trang. Hàng vạn cán bộ, chiến sĩ Công an và An ninh cách mạng đã hoạt động bí mật giữa chiến trường, trong các vùng do đối phương kiểm soát, trong nhà tù, trong những mạng lưới điệp báo và cơ sở cách mạng. Họ chiến đấu không quân phục, không phiên hiệu, nhiều khi không có cả danh tính thật…