Nhà văn CCB Đặng Vương Hưng và Tiến sĩ Alex- Thai Dinh Vo (Đồng Chủ nhiệm Dự án TTU-VWAI) với tác phẩm "Những lá thư thời chiến Việt Nam" tại Thư phòng "Trái tim người lính", cuối năm 2025.
Ngày hôm nay, chúng tôi công bố câu chuyện cảm động về người lính Võ Thành Dũng. Nội dung được lấy từ CDEC F034602431419, do chuyên viên nghiên cứu Lê Đức Anh và nhóm biên tập của Dự án TTU–VWAI vừa thực hiện.
Từ người con của ruộng đồng Trà Vinh, đến người lính bộ đội chủ lực miền Nam
Võ Thành Dũng sinh năm 1939 tại ấp Trường Thọ, xã Trung Thành, huyện Vũng Liêm, tỉnh Trà Vinh cũ, trong một gia đình nông dân nghèo. Cha là Võ Văn Di, mẹ là Huỳnh Thị Hóa, quanh năm gắn bó với ruộng đồng. Cả gia đình sống nhờ vào khoảng năm công đất ruộng – một cuộc sống giản dị và lam lũ như bao gia đình nông dân miền Tây thời đó.
Tuổi thơ của Võ Thành Dũng cũng không khác những đứa trẻ trong làng. Từ 8 đến 12 tuổi, anh được đi học. Nhưng rồi cuộc sống khó khăn khiến cậu bé phải nghỉ học sớm.
Từ 12 đến 15 tuổi, anh đi chăn trâu thuê cho người khác. Sau đó trở về phụ giúp cha mẹ làm ruộng. Những năm tháng tuổi trẻ của anh trôi qua giữa ruộng đồng, bờ đê và những con đường làng miền Tây. Nhưng chiến tranh đã thay đổi cuộc đời của chàng trai trẻ ấy.
Năm 1960, ở tuổi 21, Võ Thành Dũng tham gia lực lượng du kích xã Trung Thành. Từ một thanh niên nông dân, anh trở thành người cầm súng bảo vệ quê hương. Hai năm sau, ngày 1/1/1962, anh được đưa vào lực lượng chủ lực của Quân giải phóng miền Nam.
Những năm chiến đấu đã rèn luyện anh trở thành một cán bộ trẻ của đơn vị. Năm 1963, anh được kết nạp vào tổ chức thanh niên. Ngày 14/5/1964, anh trở thành đảng viên Đảng Cộng sản, chính thức vào tháng 8 cùng năm.
Những trang di bút có nội dung "Lý lịch quân nhân" trong Hồ sơ CDEC F034602431419.
Trong đơn vị, anh từng là Bí thư chi đoàn, rồi sau đó được giao nhiệm vụ Trung đội trưởng thuộc Đại đội 17, Trung đoàn 763, Sư đoàn 9. Bản lý lịch quân nhân cho biết anh đã tham gia 27 trận chiến đấu – 10 trận khi còn là du kích và 17 trận trong lực lượng chủ lực.
Những con số tưởng chừng khô khan ấy, ẩn sau là một quãng đời tuổi trẻ của người lính – đi qua nhiều trận chiến, nhiều hiểm nguy, nhưng vẫn giữ trong tim hình bóng quê nhà thân thương biết bao.
Võ Thành Dũng đã ngã xuống trong trận đánh đẫm máu tại Lộc Ninh năm 1967?
Cuối tháng 10/1967, chiến trường miền Đông Nam Bộ bước vào giai đoạn căng thẳng. Khu vực Lộc Ninh – Bình Long khi đó là một vị trí chiến lược quan trọng, nằm trên tuyến đường tiếp vận nối Sài Gòn với vùng biên giới Việt Nam – Campuchia.
Đêm 28 rạng sáng 29/10/1967, các đơn vị của Trung đoàn 763, Sư đoàn 9 đã tiến hành tấn công vào hệ thống phòng thủ tại Chi khu Lộc Ninh.
Sau trận chiến ác liệt này, Sư đoàn Bộ binh số 1 của Hoa Kỳ thu giữ nhiều tài liệu tại khu vực doanh trại. Trong số đó có bản lý lịch quân nhân và một bức thư cá nhân của Võ Thành Dũng.
Hồ sơ không ghi rõ những tài liệu này được thu từ đâu – từ thi thể chiến sĩ, từ người bị bắt, hay từ giấy tờ thất lạc trên chiến trường. Vì vậy, cho đến nay không có thông tin chắc chắn về số phận của người lính này sau trận đánh.
Một nguồn tư liệu khác cho biết: quân đội Mỹ từng thu giữ danh sách 29 liệt sĩ thuộc Tiểu đoàn 9, Trung đoàn 763 hy sinh trong trận Lộc Ninh, nhưng trong danh sách đó không thấy tên Võ Thành Dũng.
Khoảng trống ấy khiến câu chuyện về người lính vẫn còn dang dở suốt gần sáu thập kỷ.
Một lá thư của người lính viết giữa “mưa bom bão đạn” của chiến tranh…
Điều khiến hồ sơ này trở nên đặc biệt, chính là bức thư mà Võ Thành Dũng viết cho cha mẹ. Không phải viết trong doanh trại hay lúc nghỉ ngơi, anh viết thư ngay giữa chiến trường.
Trong thư, anh kể rằng mình đang ngồi dưới tiếng súng, giữa pháo kích và máy bay của đối phương. Giữa “mưa đạn”, anh tranh thủ viết vài dòng gửi về quê nhà. Đó là những dòng chữ của một người con xa nhà nhiều năm. Anh nhớ cha mẹ, nhớ những lá thư gia đình từng gửi cho mình.
Di bút lá thư của Liệt sĩ Võ Thành Dũng có trong Hồ sơ CDEC F034602431419.
Anh viết rằng chính hình ảnh của cha mẹ đã giúp anh vững vàng trong những lúc khó khăn và gian khổ. Có những đoạn chữ trong bức thư bị nhòe – có thể do mưa, cũng có thể do nước mắt của người lính khi viết.
Đọc lại những dòng chữ ấy hôm nay, người ta cảm nhận rất rõ hình ảnh một chàng trai trẻ ngồi giữa chiến trường, tay cầm khẩu súng, nhưng trong lòng vẫn hướng về mái nhà nơi quê xa.
Sau gần 60 năm, bức thư ấy vẫn còn tồn tại, nhưng gia đình của người viết có lẽ chưa từng được đọc lại những dòng chữ cuối cùng ấy.
Toàn văn lá thư của Liệt sĩ Võ Thành Dũng
“Cậu, má kính mến!
Con viết lá thư này giữa trời ban mai, trong những ngày con nằm trong giai đoạn nhận nhiệm vụ chiến đấu với đế quốc Mỹ.
Từng tràng súng nổ hàng loạt, pháo, bao nhiêu máy bay gầm thét trên trời trút xuống biết bao nhiêu bom đạn để ngăn chặn bước tiến của quân ta.
Con đang ngồi dưới hàng mưa đạn của địch, con tranh thủ viết lá thư gửi thăm cậu má với biết bao nhiêu nỗi lòng mong nhớ. Con trút vào mảnh giấy thay con mà hỏi thăm sức khỏe của cậu má.
Kính chúc cậu má được nhiều sức khỏe.
Cậu má kính mến! Trải qua mấy năm trời xa quê hương làm con rất nhớ đến cậu má. Vì hoàn cảnh chiến tranh mà mấy năm qua con không về thăm cậu má được.
Xuân đến xuân qua nhớ cha già
Xuân về tráng trẻ huống thiết tha
Nên mấy năm qua xa quê mãi
Bởi vì giặc Mỹ phải xa cha.
Mỗi khi hoàng hôn ngả bóng về tây, mắt con hướng về quê tưởng đến hình bóng cậu má cứ hiện lên trước mặt con.
Có hình ảnh của cậu má con thêm vững vàng chiến đấu, khó khăn gian khổ có hình bóng của cậu má gần bên con như nhắc nhở con phải làm tròn nhiệm vụ.
Đêm nay con ngồi dưới trăng khuya hai tay mân mê khẩu súng AK mà lòng thổn thức hình bóng của cậu má…
(Một số đoạn chữ đã nhòe theo thời gian).
Nhắn trời, nhắn gió, nhắn mây
Con mong thư này đến tận tay cha
Cha già đừng nghĩ gần xa
Viết thư liên tiếp gửi ra chiến trường
Thương con viết gửi cho thương
Được thư cha gửi như dường gặp sao.
Con của cậu má, anh của em, người lính giải phóng miền Nam Việt Nam.
Địa chỉ gửi thư:
Gửi Võ Thành Dũng
HT 86503 YK/B17
Tái bút: Nếu cậu, má có bức ảnh nào khác, hãy gửi cho con, vì bức ảnh trước giờ đã quá cũ rồi”.
Việc chúng tôi công bố câu chuyện và bức thư của Võ Thành Dũng hôm nay nhằm hy vọng tìm được:
- Thân nhân của liệt sĩ Võ Thành Dũng tại huyện Vũng Liêm, tỉnh Trà Vinh cũ;
- Những người từng biết gia đình ông tại ấp Trường Thọ, xã Trung Thành;
- Hoặc đồng đội từng phục vụ tại Đại đội 17, Trung đoàn 763, Sư đoàn 9;
- Những cựu chiến binh từng tham gia trận Lộc Ninh tháng 10/1967.
Mỗi thông tin, dù nhỏ, cũng có thể giúp làm sáng tỏ thêm câu chuyện về người lính này. Để sau gần sáu thập kỷ, một người con của ruộng đồng Trà Vinh có thể được trở về với quê hương trong ký ức của gia đình.
Hà Nội, 11/03/2026
T.T.N.L
Xem thêm "Góc nhìn văn hóa" của Đài Truyền hình Việt Nam phỏng vấn Nhà văn Cựu chiến binh Đặng Vương Hưng về "Những lá thư thời chiến Việt Nam":
