Tháng 12/2025, Tổ chức Fauna Flora International (FFI) phối hợp với Chi cục Kiểm lâm tỉnh Tuyên Quang, Vườn quốc gia Du Già - Cao nguyên đá Đồng Văn, xã Minh Sơn, xã Tùng Bá đã triển khai điều tra hiện trạng phân bố và ước tính số lượng quần thể vọoc mũi hếch tại khu vực rừng Khau Ca.
Mục đích của đợt kiểm tra nhằm xác định phạm vi phân bố và hiện trạng quần thể voọc mũi hếch tại rừng Khau Ca tại thời điểm điều tra năm 2025 để đưa ra các định hướng, chiến lược bảo tồn cho loài.
Hoạt động này được triển khai 2 năm một lần để kiểm đếm số lượng loài.
Theo đánh giá, rừng Khau Ca được xác định là khu vực có quần thể vọoc mũi hếch lớn nhất thế giới, đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong công tác bảo tồn loài linh trưởng nguy cấp này. Trong khoảng 10 ngày khảo sát liên tục, nhóm điều tra đã phát hiện và theo dõi 2 đàn Vọoc mũi hếch với số lượng 57 và 47 cá thể.
Bên cạnh đó, nhóm cũng ghi nhận sự hiện diện của một số đàn nhỏ khác thông qua các dấu vết như thức ăn và phân để lại, dù chưa thể quan sát trực tiếp.
Theo đánh giá, ước tính số lượng quần thể hai đàn này có thể còn nhiều hơn số phát hiện trên, bởi một số cá thể khuất trong tán cây rừng chưa đếm được.
Ngoài ra, còn có những đàn nhỏ khác với các dấu vết ăn, phân để lại, nhưng các nhóm khảo sát không quan sát được đàn.
Đáng chú ý, trong thời gian khảo sát, Vọoc mũi hếch có xu hướng nhập các đàn nhỏ thành những đàn lớn hơn.
Kết quả điều tra ghi nhận khoảng 80% kích thước quần thể voọc mũi hếch tại Khau Ca.
Vọoc mũi hếch thuộc họ khỉ, là một trong 4 loài linh trưởng đặc hữu của Việt Nam, nằm trong danh sách 25 loài linh trưởng đang bị đe dọa tuyệt chủng cao nhất thế giới, được xếp vào mức đe dọa "rất nguy cấp - CR" trong Sách đỏ Việt Nam (2007), Danh sách các loài cần được bảo vệ của ngành Lâm nghiệp (Phụ lục IB Nghị định 32/2006/NĐ-CP ngày 22/4/2002 của Chính Phủ) và Danh lục Sách đỏ IUCN (2013) của Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên quốc tế.
Vọoc mũi hếch có đặc điểm lông đen, cánh tay, đùi, mặt và đầu có màu trắng kem, cổ họng có mảng lông màu da cam...
Trước năm 1990, vọoc mũi hếch bị coi là tuyệt chủng. Từ năm 1992 - 2002, các nhà sinh học đã phát hiện một số quần thể vọoc mũi hếch ở Na Hang, Chạm Chu (Tuyên Quang) và Bắc Kạn.
Đặc biệt, tháng 1/2002, một quần thể vọoc mũi hếch với số lượng khoảng 80 - 90 con đã được phát hiện tại khu vực rừng Khau Ca (Hà Giang cũ).
Xuất phát từ yêu cầu phải bảo vệ loài linh trưởng quý hiếm và kết quả nghiên cứu cụ thể về điều kiện sinh sống, khả năng phát triển của loài trên địa bàn tỉnh, năm 2009, với sự hỗ trợ của Tổ chức Bảo tồn động, thực vật hoang dã quốc tế (FFI), Khu bảo tồn loài và sinh cảnh vọoc mũi hếch Khau Ca được thành lập, nằm trên địa bàn các xã Tùng Bá và Minh Sơn.
