Từ bài học xương máu về việc chuyển từ vận động tiến công sang “tao ngộ chiến” dũng mãnh, nghệ thuật nghi binh nhằm giữ bí mật tuyệt đối trước tai mắt địch ngầm, cho đến câu chuyện từ chối danh hiệu Anh hùng đầy kiêu hãnh của nguyên Phó Tư lệnh Quân khu 5 Châu Khải Địch, tất cả đã khắc họa hình ảnh một thế hệ cha anh bản lĩnh, những người đặt lợi ích quốc gia và lòng dân lên trên mọi danh lợi cá nhân.
1. Bàn về cách đánh trong truy quét địch đột nhập nội địa
Sau một số đợt quân địch tổ chức đột nhập với quy mô không hề nhỏ, lực lượng của ta triển khai đánh chặn nhưng hiệu quả chưa cao.
Trước tình hình đó, Phó Tư lệnh Mặt trận Phạm Bân, Phó Tham mưu trưởng kiêm Trưởng phòng Tác chiến Huỳnh Thanh Tịnh, Sư đoàn phó kiêm Tham mưu trưởng Sư đoàn, kiêm Trung đoàn trưởng Hoàng Ngọc Khăn và tôi đã có một cuộc bàn thảo nghiêm túc về việc vận dụng cách đánh như thế nào trong truy quét địch đột nhập nội địa để đạt hiệu quả cao nhất.
Cuộc họp diễn ra ngay tại Sở Chỉ huy Trung đoàn 143 (e143), đóng tại Chép.
Dù đã đến giai đoạn toàn mặt trận chỉ còn lại 2 trung đoàn chủ lực là Trung đoàn 95 (e95) và Trung đoàn 143 (e143), nhưng lực lượng của mỗi trung đoàn lúc này đều rất mạnh. Mỗi đơn vị được phối thuộc 1 tiểu đoàn pháo binh hỗn hợp (gồm pháo 105mm và pháo 85mm), 1 tiểu đoàn pháo cao xạ 37mm, một đại đội xe vận tải; riêng e95 còn được tăng cường thêm 1 đại đội xe bọc thép thiết giáp. Về mặt bảo đảm hậu cần, đội phẫu của trung đoàn hoàn toàn đủ sức bảo đảm y tế cho toàn bộ đội hình lên đến 3.000 quân.
Đội ngũ cán bộ chỉ huy cũng được tăng cường quân số tối đa: Mỗi trung đoàn có 2 Trung đoàn phó về Chính trị, 2 Tham mưu phó, và ban chỉ huy các tiểu đoàn cũng đều được tăng cường lực lượng. Ở cấp chỉ huy trung đoàn, đồng chí Sư đoàn phó kiêm Tham mưu trưởng Sư đoàn trực tiếp đảm nhiệm quyền Trung đoàn trưởng. Đồng chí Chủ nhiệm Pháo binh Sư đoàn xuống làm Trung đoàn phó Pháo binh; Phó Chủ nhiệm Hậu cần Sư đoàn làm Chủ nhiệm Hậu cần Trung đoàn; Phó Chủ nhiệm Kỹ thuật Sư đoàn làm Chủ nhiệm Kỹ thuật Trung đoàn. Tổng quân số tăng cường cho mặt trận lên tới 3.000 người.
Về phía địch, khi phát hiện ta đã rút phần lớn đội hình chủ lực, chúng liền đưa các toán quân từ đất Thái Lan thọc sâu vào nội địa Campuchia. Thủ đoạn của chúng là thường phân chia thành các toán nhỏ lẻ để đột nhập, sau đó mới bí mật hành quân và hội quân lại tại một vị trí cố định đã định trước.
Trong phòng họp, các thủ trưởng đều là những bậc đàn anh dày dạn kinh nghiệm chiến trường. Cụ Phạm Bân từng được cử đi học tập tại Trung Quốc ngày trước, đã kinh qua các chức vụ Sư đoàn trưởng, Tỉnh đội trưởng, và giờ là Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Mặt trận; kiến thức lý luận và thực tiễn đầy mình. Anh Huỳnh Thanh Tịnh từng làm Trung đoàn trưởng Đặc công, giờ là Tham mưu phó kiêm Trưởng phòng Tác chiến Mặt trận, đã tốt nghiệp Học viện Quốc phòng. Anh Hoàng Ngọc Khăn cũng đã tốt nghiệp khóa đầu tiên của Học viện Quân sự cấp cao (nay là Học viện Quốc phòng). Hồi kháng chiến chống Mỹ năm 1974, khi tôi đi biệt phái vào Quảng Nam thì anh Khăn đã là Huyện đội trưởng Nam Tam Kỳ, rồi sau đó làm Lữ đoàn phó Lữ đoàn 173 Quảng Nam – Đà Nẵng, Sư đoàn phó kiêm Tham mưu trưởng Sư đoàn 307, và hiện tại là Sư đoàn phó kiêm Tham mưu trưởng Sư đoàn 315 xuống trực tiếp chỉ huy trung đoàn. Ngồi giữa một đội hình chỉ huy tầm cỡ như thế này, tôi tự ý thức mình ngồi nghe học hỏi là tốt nhất.
Cuộc thảo luận diễn ra sôi nổi với hai dòng ý kiến rõ rệt:
- Dòng ý kiến thứ nhất: Cho rằng khi trinh sát phát hiện ra địch, ta phải nhanh chóng triển khai đội hình bao vây từ chính diện cho đến hai bên sườn, khép chặt vòng vây hợp kích rồi mới phát lệnh nổ súng đồng loạt.
- Dòng ý kiến thứ hai: Đề xuất thực hiện theo phương châm "tam tiên" – tức là nổ súng trước, xung phong trước và đánh chiếm địa hình có lợi trước.
Sau khi nghe các bên tranh luận, cuối cùng cụ Phạm Bân bất ngờ quay sang hỏi tôi:
– Thằng Dũng có ý kiến gì không?
Biết rằng "múa rìu qua mắt thợ" nơi chiến trận là điều tối kỵ, nhưng khi đã được cấp trên tin tưởng hỏi đến, người lính phải thẳng thắn bày tỏ chính kiến của mình. Tôi liền mạnh dạn tham gia đóng góp ý kiến:
– Báo cáo các Thủ trưởng, theo quan điểm của tôi, các trận đánh truy quét vừa qua đạt hiệu quả chưa cao có nguyên nhân cốt lõi từ việc ta xác định sai đối tượng mục tiêu, dẫn đến việc vận dụng sai chiến thuật. Cụ thể, các cuộc chạm trán với các toán địch đột nhập này bản chất chính là hình thái "tao ngộ chiến" (đánh gặp địch). Mà đã là tao ngộ chiến thì phải thực hiện nghiêm ngặt quy tắc: Vừa phát hiện thấy địch là lực lượng ta phải lập tức nổ súng áp đảo ngay từ xa và tổ chức xung phong đánh thẳng vào chính diện đội hình của chúng. Làm như vậy để quân địch không kịp thời gian tổ chức chỉ huy, không kịp hợp đồng tác chiến ngắn để đối phó, buộc chúng phải hốt hoảng bỏ chạy tán loạn trong thế không có tổ chức, không có người chỉ huy. Khi ấy, ta chỉ việc ráo riết truy kích, đánh cho tan rã và tiêu diệt kỳ cùng quân địch. Chỉ có đánh như vậy mới thực sự mang lại hiệu quả tiêu diệt sinh lực địch.
Tôi phân tích tiếp:
– Còn nếu ta cứ đánh theo kiểu cũ, tức là phát hiện ra địch rồi mới dừng lại để triển khai đội hình dàn trận từ chính diện, bên sườn, chờ khép vòng vây hợp vây rồi mới nổ súng, thì quân địch với lợi thế gọn nhẹ đã nhanh chân phân tán chạy thoát sạch từ đời nào rồi. Thực tiễn các trận đánh vừa qua đã chứng minh rất rõ điều đó. Cách đánh kiểu vận động tiến công này hoàn toàn không phù hợp, mà bắt buộc phải dùng tư duy của tao ngộ chiến!
Nghe tôi trình bày xong, các Thủ trưởng đều gật đầu tâm đắc. Lẽ ra cuộc bàn thảo về việc vận dụng loại hình chiến thuật này đã phải được tổ chức từ lâu, nhưng dẫu sao chậm còn hơn không, khi mà nhiệm vụ truy quét vẫn đang diễn ra liên tục trên khắp mặt trận.
Sau hội nghị, các cuộc truy quét diễn ra vô cùng quyết liệt nhằm chuẩn bị cho kế hoạch rút toàn bộ quân tình nguyện Việt Nam về nước. Anh Khăn liên tục trực tiếp dẫn quân ra trận, mỗi đợt đi kéo dài cả tháng trời. Để bảo đảm bí mật quân sự, chúng tôi đã tổ chức một phương án nghi binh rất hiệu quả. Thường thì mỗi lần bộ đội chuẩn bị đi tác chiến dài ngày, anh em hay ra chợ huyện mua sắm nhu yếu phẩm, đặc biệt là tìm mua thuốc rê.
Biết được quy luật này, chúng tôi cho công bố công khai thông tin hành quân để anh em bộ đội cứ thoải mái ra huyện mua sắm như thường lệ. Sau đó, trung đoàn tổ chức kéo quân đi một cách công khai, rầm rộ để đánh lạc hướng các tai mắt địch ngầm, rồi bí mật cho đội hình đi vòng theo con đường khác để quay trở về đơn vị. Do có sự chuẩn bị chu đáo từ trước, một khi thời cơ đến, toàn đơn vị sẽ lập tức giữ bí mật tuyệt đối và bất ngờ xuất phát ra trận. Cách làm này vừa giúp anh em chiến sĩ có đầy đủ đồ dùng cần thiết để sử dụng, lại vừa giữ bí mật hoàn toàn về mặt thời gian và vị trí xuất quân, đề phòng tối đa lực lượng địch ngầm cài cắm trong dân hoặc trong hàng ngũ quân bạn.
Do phải đi chiến dịch liên miên, anh Khăn bị nhiễm sốt rét nặng, sức khỏe giảm sút trông thấy. Thấy vậy, tôi đã chủ động đề xuất với cấp trên cho tôi được đi thay anh, nhưng Tư lệnh Mặt trận không đồng ý. Không còn cách nào khác, tôi đành phải ở lại Sở chỉ huy cơ bản để tập trung hoàn thiện kế hoạch rút quân, đồng thời nhận quyết định bàn giao nhiệm vụ để về nước trước đội hình để chuẩn bị đi học.
2. Câu chuyện Thủ trưởng của tôi
Sau khi về nước, trong một lần gặp gỡ tình cờ, Luận – Trưởng phòng Đặc công Quân khu 5 – bùi ngùi bảo tôi:
– Anh Dũng ơi, em nghĩ trận này chỉ có duy nhất anh mới có thể giúp được em thôi !
Hỏi ra mới biết, Bộ Tư lệnh Quân khu 5 vừa giao chỉ thị cho Phòng Đặc công phải tập trung thu thập tư liệu, lập hồ sơ để đề nghị tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho nguyên Phó Tư lệnh Quân khu Châu Khải Địch. Ông là một bậc khai quốc công thần, một người cán bộ chỉ huy lão luyện của Binh chủng Đặc công trong suốt thời kỳ kháng chiến chống Mỹ mà bất kỳ cán bộ, chiến sĩ nào cũng biết tiếng và kính trọng, mong đợi ngày ông được vinh danh.
Tôi liền hỏi Luận:
– Sao em không đến gặp trực tiếp để thuyết phục cụ cung cấp thông tin, rồi dựa vào các mốc tư liệu đó mà làm hồ sơ cho nhanh?
Luận thở dài ngao ngán:
– Anh ơi, tính cụ nhà mình ngang và thẳng thắn lắm! Cụ gạt đi luôn và bảo: "Tao miễn làm sao là người anh hùng trong lòng nhân dân là được rồi! Tụi mày có làm hồ sơ thì phải đi làm tuyên dương anh hùng cho ba thằng cấp dưới của tao là Trần Kim Hùng, Phan Hồng Dâng và Lê Thành Cượng, như vậy là được rồi!"...
Cậu em cứ tưởng người anh này của nó giỏi giang lắm, có thể đến thuyết phục được ông cụ thay đổi ý định. Nhưng đến nay thì bác Phan Hồng Dâng cũng đã mất, cả người lẫn các giấy tờ chứng minh thành tích năm xưa đều đã thất lạc, không còn cách nào để khôi phục lại được nữa. Còn ông Hùng và ông Cượng thì đều đã được vinh danh Anh hùng từ trước rồi. Bản thân tôi lúc trận chiến năm 1972 diễn ra ác liệt mới bắt đầu bước chân vào chiến trường, và đến nay thì cũng đã nhận quyết định nghỉ hưu, chẳng thể làm gì nổi để xoay chuyển tình thế.
Ôi, thế hệ cha anh đi trước là như vậy đấy! Những công lao hãn mã, xương máu đổ xuống chiến trường, họ chẳng bao giờ màng đến việc đếm xỉa hay kể công. Danh lợi đối với họ cũng chỉ là hư vô, ngay cả chuyện sống chết họ cũng sẵn sàng hy sinh tất cả vì độc lập, tự do của quốc gia và dân tộc.
Đúng là: "Tao làm người anh hùng trong lòng nhân dân là được rồi!". Chỉ duy nhất một câu nói mộc mạc, ngang tàng ấy thôi đã khắc họa một cách trọn vẹn và đầy đủ nhất phẩm chất cao đẹp của một vị tướng lĩnh, một người quân nhân cách mạng chân chính, đáng kính. Đó không chỉ là tấm gương sáng ngời cho thế hệ chúng ta hôm nay soi vào, mà còn là bài học lịch sử vô giá cho muôn đời con cháu mai sau gìn giữ và tự hào.
(Còn nữa)
