Đặc biệt, trong bối cảnh làn sóng phi đôla hóa và kỷ nguyên tiền kỹ thuật số đang phát triển mạnh mẽ, tác phẩm đưa ra những nhận định về sự chuyển dịch của trật tự tiền tệ trong tương lai. Sách hiện đã được Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật phát hành rộng rãi đến độc giả.
Từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai, đôla Mỹ vươn lên trở thành trụ cột của hệ thống tài chính quốc tế. Nhưng quyền lực ấy được tạo dựng ra sao, được duy trì bằng những cơ chế nào? Và liệu “ngôi vương tiền tệ” ấy có đang lung lay trước sự trỗi dậy của các cường quốc mới, cùng những biến động sâu sắc của kinh tế và công nghệ toàn cầu?
Với văn phong giàu chi tiết và tư duy phân tích sắc sảo, nhà báo, học giả Paul Blustein dẫn dắt độc giả bước vào hành trình giải mã sức mạnh ẩn sau đồng tiền quyền lực nhất thế giới. Đôla Mỹ và quyền lực thống trị toàn cầu: Từ quá khứ đến tương lai là công trình đầu tiên hệ thống hóa một cách toàn diện lịch sử hình thành, phát triển và vận hành quyền lực của đồng đôla Mỹ trong mối liên hệ chặt chẽ với kinh tế, chính trị và lịch sử quốc tế.
Cuốn sách mở đầu với bối cảnh tại thành phố New York (Mỹ) cách đây một thế kỷ rưỡi, khi trung tâm thanh toán bù trừ đầu tiên được thành lập để thay thế cho quy trình thanh toán giữa các ngân hàng lúc đó được xem là thủ công, rủi ro và đầy hỗn loạn. Ngay sau đó, những trung tâm tương tự cũng được thành lập tại các thành phố khác của Mỹ như Boston hay Philadelphia, và đó dường như là sự mở đầu để đồng đôla Mỹ bước vào hành trình củng cố sức mạnh toàn cầu của mình.
Trong suốt thế kỷ XX và đầu thế kỷ XXI, đồng đôla Mỹ không chỉ đóng vai trò là phương tiện thanh toán hay dự trữ quốc tế, mà còn là trụ cột của hệ thống tài chính toàn cầu. Sự vận động của đồng tiền này phản ánh quá trình thiết lập, duy trì và biến đổi của trật tự kinh tế, chính trị thế giới, đồng thời cho thấy cách Mỹ sử dụng sức mạnh tiền tệ để mở rộng ảnh hưởng và bảo vệ lợi ích chiến lược.
Tuy vậy, vị thế độc tôn của đồng đôla Mỹ cũng gây ra không ít tranh cãi, đặc biệt là từ khi chế độ bản vị vàng chấm dứt, đồng tiền này không còn phụ thuộc vào kim loại quý, và từ khi nó được Chính phủ Mỹ sử dụng như một công cụ trừng phạt kinh tế. Một số người tin rằng đồng đôla đang mất dần vị thế thống trị, trong khi những người khác lại khẳng định “đồng tiền xanh quyền lực” vẫn sẽ tiếp tục củng cố sức mạnh vốn có. “Mỗi đêm, tôi đều tự hỏi, tại sao tất cả các quốc gia lại phải dựa vào đồng đôla Mỹ trong giao thương” và “Tại sao chúng ta không thể giao dịch bằng chính đồng tiền của mình?” – câu hỏi của Tổng thống Brazil Luiz Inácio Lula da Silva trong một bài diễn văn trình bày tại Thượng Hải vào tháng 4/2023 – cũng chính là suy nghĩ và băn khoăn của rất nhiều người trên khắp thế giới.
Tuy nhiên, bất chấp những băn khoăn và tranh cãi, đồng đôla Mỹ vẫn chưa từng rời khỏi vị trí độc tôn trong hệ thống phân cấp tiền tệ quốc tế; không chỉ duy trì ở vị trí cao nhất mà còn vượt xa các đồng tiền mạnh khác.
Theo Paul Blustein, hầu hết các nghiên cứu về tiền tệ đều chỉ ra rằng, cả về mặt lý thuyết và trên thực tế, đôla Mỹ đảm nhiệm các chức năng chính của tiền tệ ở cấp độ quốc tế: phương tiện trao đổi, đơn vị đo lường giá trị và phương tiện lưu trữ giá trị. Thực tế cho thấy, đồng đôla Mỹ đóng vai trò là phương tiện thanh toán trong phần lớn các giao dịch thương mại xuyên biên giới, từ đó thực hiện chức năng phương tiện trao đổi trên thị trường toàn cầu. Đó cũng là đồng tiền được sử dụng rộng rãi để định giá và lập hóa đơn, qua đó đảm nhiệm vai trò đơn vị đo lường giá trị. Đồng thời, với tư cách là đồng tiền dự trữ chủ chốt của các ngân hàng trung ương và là loại tiền tệ phổ biến nhất trong các khoản đầu tư và cho vay quốc tế, đôla Mỹ đóng vai trò là phương tiện lưu trữ giá trị ở quy mô toàn cầu. Bên cạnh đó, việc đồng đôla Mỹ được sử dụng rộng rãi càng củng cố vị thế của nó nhờ “hiệu ứng mạng lưới”, tức là mọi người có xu hướng sử dụng đồng tiền này đơn giản vì số đông cũng đang làm như vậy.
Với 11 chương, được xây dựng bằng văn phong mạch lạc, có tính hệ thống cao, lập luận chặt chẽ, dữ liệu phong phú, cuốn sách đưa bạn đọc đi xuyên suốt quá trình hình thành, vận hành và đối mặt với thách thức của quyền lực đôla Mỹ, thông qua những câu chuyện và tình huống đầy biến động nhưng rất thú vị. Không dừng lại ở quá khứ và hiện tại, Paul Blustein còn mở rộng tầm nhìn về tương lai quyền lực tài chính Mỹ trong kỷ nguyên số, với các vấn đề thời sự như tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương (CBDC), tiền mã hóa và triển vọng hình thành một trật tự tiền tệ toàn cầu mới.
Không chỉ giúp người đọc hiểu những biến động của tỷ giá hay thị trường tài chính, cuốn sách còn giải mã logic quyền lực phía sau các quyết định kinh tế toàn cầu thông qua những phân tích khoa học về cơ chế vận hành của quyền lực tài chính trong thế giới hiện đại. Đôla Mỹ và quyền lực thống trị toàn cầu: Từ quá khứ đến tương lai là tài liệu tham khảo có giá trị đối với các nhà nghiên cứu, nhà hoạch định chính sách, giảng viên, sinh viên và đông đảo độc giả quan tâm đến các vấn đề kinh tế, chính trị quốc tế trong bối cảnh thế giới đang tái cấu trúc mạnh mẽ.
