Bồi đắp bản sắc chung
Mỗi vùng có truyền thống sản xuất, sinh hoạt cộng đồng và hệ thống tín ngưỡng, tạo nên những sắc thái đa dạng. Khi cùng vận hành trong một thiết chế quản lý mới, yêu cầu đặt ra không chỉ là tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả điều hành, mà còn là xây dựng sự đồng thuận xã hội, gìn giữ các giá trị riêng có và từng bước định hình bản sắc chung cho Sơn Đông.
Cấp ủy, chính quyền địa phương đã chú trọng ổn định tư tưởng Nhân dân, củng cố niềm tin và duy trì hoạt động của các thiết chế văn hóa cơ sở. Trung tâm Phục vụ hành chính công đi vào vận hành đồng bộ từ ngày 1/7/2025 không chỉ là một mốc thời gian hành chính, mà còn thể hiện phương thức quản trị mới, minh bạch hơn, gần dân hơn, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo.
Chuyển đổi số được xác định là một bước tiến quan trọng. Với thứ hạng 26/148 xã, phường toàn tỉnh năm 2025, Sơn Đông cho thấy sự chủ động trong ứng dụng công nghệ vào quản lý và phục vụ người dân. Ở góc nhìn văn hóa, đây còn là quá trình hình thành “văn hóa số” trong cộng đồng, nơi người dân quen với việc sử dụng dịch vụ công trực tuyến, chủ động tương tác với chính quyền và tiếp cận thông tin một cách minh bạch, thuận tiện.
Không gian ven Sông Lô được đặt trong tầm nhìn phát triển đô thị sinh thái gắn với cảnh quan sông nước. Đó không chỉ là câu chuyện quy hoạch, mà còn là nỗ lực giữ gìn ký ức không gian của cư dân vùng sông nước. Sự phát triển được tính toán hài hòa giữa yếu tố hiện đại và truyền thống, để quá trình đô thị hóa không làm phai nhạt bản sắc đã được bồi đắp qua nhiều thế hệ.
Phát huy di sản văn hóa và phát triển giáo dục
Sơn Đông là vùng đất giàu truyền thống lịch sử, hiện có 5 di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia và 12 di tích cấp tỉnh. Những địa chỉ như Đền Tả Tướng quốc Trần Nguyên Hãn, Đền thờ Đỗ Khắc Chung, Chùa Am hay Đình Chu không chỉ là không gian tâm linh, mà còn là nơi lưu giữ ký ức cộng đồng, tinh thần hiếu học và truyền thống yêu nước.
Trong cấu trúc phát triển mới, hệ thống di sản được nhìn nhận như một nguồn lực quan trọng. Định hướng phát triển du lịch văn hóa, du lịch học đường và các hoạt động trải nghiệm gắn với lịch sử địa phương không chỉ tạo thêm sinh kế cho người dân, mà còn góp phần nuôi dưỡng niềm tự hào, ý thức gìn giữ giá trị truyền thống trong thế hệ trẻ.
Bên cạnh đó, kinh tế gắn với sông nước vẫn là nét đặc trưng nổi bật của địa phương. Khu vực hợp lưu Sông Lô-Sông Phó Đáy tại ngã ba Tam Giang hiện có hơn 360 phương tiện thủy hoạt động thường xuyên, tạo nên nhịp điệu giao thương sôi động. Đây không chỉ là hoạt động kinh tế đơn thuần, mà còn hình thành một “văn hóa thủy” đặc trưng, nơi đời sống, nghề nghiệp và tập quán sinh hoạt gắn chặt với dòng sông.
Trong giai đoạn mới, việc khuyến khích người dân tại các khu vực Tây Sơn, Cao Phong ứng dụng thương mại điện tử, mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm cho thấy sự chuyển biến trong tư duy sản xuất. Từ mô hình kinh tế hộ truyền thống sang phương thức kinh doanh hiện đại, từ thị trường địa phương sang thị trường rộng mở hơn, Sơn Đông đang từng bước xây dựng một cộng đồng năng động và thích ứng với bối cảnh kinh tế số.
Giáo dục tiếp tục được xác định là trụ cột lâu dài. Là vùng đất có truyền thống khoa bảng, Sơn Đông tiếp tục chú trọng nâng cao chất lượng dạy và học, hình thành nguồn nhân lực có tri thức, có trách nhiệm và có nền tảng văn hóa vững chắc. Đầu tư cho con người chính là đầu tư cho tương lai.
Sơn Đông đang từng bước khơi dậy nội lực văn hóa như một động lực phát triển. Sự kết hợp giữa bảo tồn di sản, đổi mới quản trị và chuyển dịch kinh tế đang tạo nên nền tảng bền vững, giúp địa phương tự tin bước vào chặng đường mới - tăng trưởng nhưng vẫn giàu bản sắc và chiều sâu văn hóa.
