Tham dự hội thảo có ông Nguyễn Văn Đa, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM; đại diện các phòng, ban chuyên môn cùng khoảng 100 đại diện tổ hợp tác (THT), hợp tác xã (HTX) trên địa bàn Thành phố.
Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Văn Đa cho biết Đề án được xây dựng trong bối cảnh kinh tế tập thể, HTX tiếp tục được xác định là một thành phần quan trọng của nền kinh tế. Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 16/6/2022 của Ban Chấp hành Trung ương, Luật Hợp tác xã năm 2023 cùng các chính sách của Chính phủ đã tạo cơ sở pháp lý, định hướng phát triển HTX theo hướng hiện đại, ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc và liên kết theo chuỗi giá trị.
Theo ông Nguyễn Văn Đa, trong lĩnh vực nông nghiệp, sản xuất nhỏ lẻ vẫn là một trong những điểm nghẽn, gây khó khăn trong việc đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao về quy mô, chất lượng, an toàn thực phẩm, tiêu chuẩn thị trường và khả năng cạnh tranh.
Trong bối cảnh đó, HTX giữ vai trò tập hợp nông dân, tổ chức sản xuất, hình thành vùng nguyên liệu, chuẩn hóa chất lượng sản phẩm và trở thành đầu mối liên kết với doanh nghiệp.
“Yêu cầu đặt ra là từng bước chuyển từ những hình thức liên kết đơn lẻ sang xây dựng chuỗi giá trị bền vững, trong đó sản xuất phải được kết nối với các khâu sơ chế, chế biến, bảo quản, logistics, phân phối và tiêu thụ sản phẩm”, ông Nguyễn Văn Đa nhấn mạnh.
Đối với TP.HCM, sau sắp xếp đơn vị hành chính, không gian phát triển mới tạo điều kiện tăng cường kết nối giữa vùng sản xuất nông nghiệp với công nghiệp chế biến, logistics, cảng biển, thương mại và thị trường tiêu dùng lớn. Đây là cơ sở để hình thành các chuỗi liên kết nông sản có quy mô lớn hơn, góp phần nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của sản phẩm.
Tuy nhiên, theo đánh giá tại hội thảo, khu vực kinh tế tập thể vẫn còn nhiều khó khăn về vốn, năng lực quản trị, nguồn nhân lực, ứng dụng công nghệ, cơ sở hạ tầng và khả năng tiếp cận thị trường. Mối liên kết giữa nông dân - HTX - doanh nghiệp tại một số nơi chưa bền vững, chưa tạo được sự ổn định lâu dài trong sản xuất và tiêu thụ.
Ông Mai Văn Khánh, đại diện HTX Rau sạch GAP (RASAFOOD), cho rằng việc xây dựng Đề án là cần thiết, nhưng để chính sách đi vào thực tiễn cần đánh giá sát hơn những khó khăn mà các HTX nông nghiệp đang gặp phải.
Theo ông Khánh, một trong những vấn đề lớn hiện nay là vốn đầu tư phát triển. Mặc dù có nhiều nguồn và kênh vốn hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể, nhưng trên thực tế không ít HTX vẫn khó tiếp cận do điều kiện, thủ tục và cơ chế hỗ trợ chưa thật sự phù hợp với đặc thù hoạt động.
“Cần đánh giá đúng năng lực và hiệu quả hoạt động của từng HTX. Đối với những HTX có phương án sản xuất, kinh doanh cụ thể, có đơn hàng hoặc hợp đồng đã ký kết với siêu thị, doanh nghiệp thì nên có cơ chế tạo điều kiện để HTX tiếp cận vốn, qua đó chủ động tổ chức sản xuất và đáp ứng đơn hàng”, ông Khánh đề xuất.
Cũng theo ông Khánh, đầu tư cho nông nghiệp không chỉ dừng ở khâu sản xuất. Hiện nhiều HTX đã có sản phẩm và vùng nguyên liệu nhưng lại gặp khó khăn trong đầu tư hệ thống sơ chế, kho lạnh, bảo quản và logistics.
“Nếu làm ra sản phẩm nhưng không có hệ thống bảo quản, logistics phù hợp thì giá trị sản phẩm sẽ giảm, thậm chí khó đáp ứng yêu cầu của các hệ thống phân phối lớn. Muốn phát triển nông nghiệp bền vững, cần đầu tư đồng bộ từ sản xuất đến sau thu hoạch và tiêu thụ”, ông Khánh chia sẻ.
Ở góc độ HTX tham gia chuỗi giá trị, ông Lâm Ngọc Tuấn, Giám đốc HTX Tuấn Ngọc, cho rằng để Đề án sát với thực tiễn hơn cần tập trung xây dựng các chuỗi liên kết, đồng thời xác định rõ vai trò, trách nhiệm của từng chủ thể.
Theo ông Tuấn, trong một chuỗi liên kết, mỗi chủ thể cần đảm nhận một khâu phù hợp với năng lực. HTX tập trung tổ chức sản xuất hàng hóa, liên kết với các hộ nông dân để tạo sản lượng đủ lớn, ổn định và đáp ứng yêu cầu thị trường. Trong khi đó, doanh nghiệp cần tham gia sâu hơn vào các khâu chế biến, bảo quản và logistics.
Việc phân công rõ vai trò sẽ giúp hạn chế tình trạng mỗi chủ thể cùng lúc thực hiện nhiều khâu nhưng không phát huy được thế mạnh, đồng thời tạo điều kiện nâng cao giá trị sản phẩm và khả năng cạnh tranh của nông sản.
Theo số liệu tổng hợp phục vụ xây dựng Đề án, năm 2024, toàn Thành phố có khoảng 392 HTX nông nghiệp. Đến cuối năm 2025, con số này tăng lên 426 HTX, trong đó có 316 HTX đang hoạt động.
Đến ngày 20/7/2026, TP.HCM có 429 HTX nông nghiệp đăng ký, trong đó 319 HTX đang hoạt động và 110 HTX tạm ngừng hoạt động hoặc chờ giải thể. Khu vực này có 7.239 thành viên, 2.738 lao động thường xuyên, với tổng vốn điều lệ khoảng 2.086 tỷ đồng.
Các số liệu cho thấy khu vực kinh tế tập thể trong nông nghiệp đang từng bước được củng cố, song chất lượng hoạt động giữa các HTX còn chưa đồng đều. Một số HTX đã chủ động xây dựng vùng nguyên liệu, áp dụng tiêu chuẩn sản xuất, truy xuất nguồn gốc, chuyển đổi số và liên kết với doanh nghiệp. Trong khi đó, nhiều HTX vẫn gặp khó khăn trong quản trị, huy động vốn, đổi mới công nghệ và mở rộng thị trường.
Đề án phát triển kinh tế tập thể, liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm trong nông nghiệp đến năm 2030 được xây dựng nhằm đánh giá toàn diện thực trạng kinh tế tập thể và các mô hình liên kết sản xuất - tiêu thụ; đồng thời nhận diện tiềm năng, lợi thế, khó khăn và những điểm nghẽn cần tháo gỡ.
Đề án được triển khai trên toàn địa bàn TP.HCM sau sắp xếp đơn vị hành chính, tập trung vào THT, HTX, liên hiệp HTX và các mô hình liên kết trong các lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản, diêm nghiệp và dịch vụ nông nghiệp.
Trong đó, một trong những định hướng trọng tâm là phát triển các mô hình liên kết theo chuỗi giá trị, gắn vùng nguyên liệu với sơ chế, chế biến, bảo quản, logistics, phân phối và tiêu thụ; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, sản xuất xanh, truy xuất nguồn gốc và phát triển thị trường.
Việc lấy ý kiến trực tiếp từ các THT, HTX và đơn vị liên quan được kỳ vọng sẽ giúp Đề án bám sát hơn thực tiễn sản xuất, kinh doanh, đồng thời xác định các chính sách hỗ trợ phù hợp với nhu cầu thực tế của khu vực kinh tế tập thể.
Qua đó, TP.HCM hướng tới nâng cao hiệu quả hoạt động của HTX, xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, tăng khả năng kết nối thị trường, nâng cao giá trị nông sản và thu nhập cho người sản xuất, góp phần phát triển nền nông nghiệp Thành phố theo hướng hiện đại, sinh thái và bền vững đến năm 2030.
