IV. DIỄN BIẾN CHIẾN ĐẤU, KẾT QUẢ VÀ Ý NGHĨA
1. Chiếm lĩnh vị trí, mở cửa mở và tiếp cận mục tiêu
- Mũi 5:
Nghe tiếng bộc phá hiệu lệnh, tổ mở cửa nhanh chóng phá hàng rào chắn B40 trong cùng, toàn mũi thọc sâu đánh chiếm mục tiêu được phân công: tổ thọc sâu đánh khu vực cây độc lập; tổ trung gian đánh chiếm khu thông tin và một số mục tiêu xung quanh.Tổ đánh đầu cầu chia làm 2 nhóm: nhóm 1 đánh sang trái bắt liên lạc với mũi 4; nhóm 2 tiến đến gần lô cốt cổng ra vào thì gặp kho đạn nổ dữ dội nên không phát triển được do địch trong lô cốt chống trả quyết liệt. Tổ trưởng lệnh bắn B40 tiêu diệt lô cốt rồi dừng lại, không bắt được liên lạc với mũi 1.Sau 30 phút chiến đấu, mũi đã làm chủ khu vực được phân công, bắt 4 tù binh, thu giữ nhiều vũ khí trang bị và thông suốt liên lạc với cấp trên. Đến 6 giờ sáng, ta tiến hành tảo trừ, bắt thêm 2 tên và thu một số vũ khí. Đến 6 giờ 15 phút, mũi hết đạn nên co về giữ chiến hào. Địch phát hiện liền tập trung súng M79 và ném lựu đạn dồn dập vào đội hình khiến quân số thương vong tăng lên, mũi buộc phải đề nghị chi viện. Đến 13 giờ, mũi đưa thương binh ra ngoài, còn lại 6 đồng chí kiên cường phối hợp với mũi 4 chốt giữ mục tiêu. Đến 15 giờ, nhận lệnh lui quân, địch phản kích chiếm lại mục tiêu này. - Bộ phận đánh mục tiêu xưởng cưa:
Nghe bộc phá nổ hiệu lệnh, quân ta dũng cảm xông lên đánh sập xưởng cưa, bắt gọn 3 tù binh. Đến 7 giờ, bộ phận lui quân về tiểu đoàn. Đến 14 giờ, đơn vị tiếp tục nhận lệnh vào chi viện cho mũi 4 chiến đấu. - Bộ phận đánh mục tiêu khu gia binh:
Ta đã tổ chức ém sát từ trước. Khi trong mục tiêu nổ súng, có một số tên địch tháo chạy ra khu gia binh. Tuy nhiên, do thực hiện nghiêm túc chính sách dân vận, sợ bắn nhầm vào nhân dân nên ta không nổ súng tiêu diệt. Địch phát hiện ra vị trí và bắn trả, ta bị thương 1 đồng chí. - Bộ phận chốt chặn hành lang chiến dịch (Đại đội 54 đảm nhiệm):
Từ 7 giờ sáng, không quân và pháo binh địch điên cuồng đánh phá ác liệt xung quanh chi khu, đặc biệt là khu vực xưởng cưa, phía tây nam chốt của Đại đội 54 và trục đường đi Nhân Cơ.Đến 14 giờ, địch điều động 2 đại đội bộ binh từ Nhân Cơ tiến lên nhằm chi viện cho đồng bọn tại chi khu Kiến Đức. Bản lĩnh và kiên cường, Đại đội 54 đã chặn đánh quyết liệt, bẻ gãy mũi tiến công khiến lính địch hoảng loạn tháo chạy ngược về Nhân Cơ. Từ 15 giờ đến 16 giờ 30 phút, địch tiếp tục dùng trực thăng đổ 2 toán thám báo xuống phía bắc và tây bắc, cách chi khu khoảng 3km.
2. Cục diện giằng co và đòn quyết chiến hiệp đồng binh chủng hợp thành
Như vậy, từ 3 giờ đến 6 giờ sáng, ta mới chỉ tiêu diệt được một bộ phận quân địch trong chi khu. Từ 6 giờ trở đi, quân địch điên cuồng tổ chức phản kích dữ dội. Đến 14 giờ, đại đa số cán bộ, chiến sỹ trực tiếp chiến đấu đều đã bị thương; sở chỉ huy của trung đoàn cũng bị trúng bom địch. Đến 15 giờ, quân địch tạm thời đẩy được toàn bộ Tiểu đoàn 78 và đại bộ phận Tiểu đoàn 13 ra ngoài.
Trong ngày hôm đó, tại mặt trận bên trong chi khu, ta phải kiên cường bám trụ đánh địch phản kích; đồng thời ở phía ngoài, ta khẩn trương tổ chức hai đợt chiến đấu có tính chất hiệp đồng binh chủng quy mô giữa đặc công, bộ binh, xe tăng và hỏa lực để chi viện cho lực lượng đang bị vây hãm bên trong.
- Đợt tiến công thứ nhất (Lúc 8 giờ 00 phút sáng):
Ta phối hợp dùng một đại đội xe tăng và một đại đội đặc công đánh thẳng vào chi khu nhưng chưa thành công. Hai chiếc xe tăng của ta bị địch bắn cháy, hai chiếc còn lại buộc phải lui ra ngoài. Lúc này, để chi viện cho đơn vị xe tăng và đặc công (Tiểu đoàn 14) vào tiếp ứng cho Tiểu đoàn 13 và Tiểu đoàn 78, sở chỉ huy lập tức ra lệnh cho trận địa tên lửa chống tăng B72 bắn phá chính xác vào các mục tiêu kiên cố của địch trong chi khu. -

CCB e429 Đặc công và E205 đang làm lễ khai quật tìm kiếm hài cốt liệt sĩ hy sinh trận đánh chi khu Kiến Đức - Ảnh chụp năm 2016.

- Đợt tiến công thứ hai (Lúc 17 giờ 30 phút chiều):
Trong khi mũi 1 của Tiểu đoàn 13 vẫn đang chiến đấu kiên cường, giữ vững đầu cầu bên trong chi khu; đúng 17 giờ 30 phút, ta tung lực lượng mạnh gồm: một đại đội đặc công của Tiểu đoàn 14, một đại đội bộ binh của Trung đoàn 205 (E205), một đại đội xe tăng (Đại đội Xe tăng 6 gồm 2 xe T59 và 2 xe K63), kết hợp với hỏa lực còn lại của Tiểu đoàn 13 và Tiểu đoàn 78 đồng loạt tổng tiến công vào chi khu.Lúc 17 giờ 46 phút, xe tăng và xe thiết giáp chở bộ đội đặc công xuất kích. Xe tăng dũng mãnh húc đè qua các lớp hàng rào thép gai, vượt qua tường hộp, dùng pháo lớn bắn trực diện gầm rú vào các hỏa điểm địch. Chiến sĩ đặc công nhanh chóng nhảy xuống xe, đánh tỏa ra hai bên cửa mở, đánh chiếm các mục tiêu địch đang cố thủ chống trả.Được sự dẫn đường và chi viện hiệu quả của bộ đội đặc công, xe tăng ta chia làm hai mũi dũng mãnh, phát huy tối đa hỏa lực pháo tăng và súng máy trên xe thiết giáp, cơ động đánh thẳng vào trận địa pháo 105mm và khu trung tâm chỉ huy đầu não của địch. -

Đoàn CCB Trung đoàn Đặc công 429 họp mặt tại xã Vĩnh Lộc , Thanh Hóa ngày 12/3/2026 . Kỷ niệm 59 năm ngày thành lập Binh chủng Đặc công,57 năm ngày thành lập trung đoàn Đặc công 429 – Chụp ảnh tại Đàn tế Nam Giao Tây Hồ ( Nhà Hồ ) tại xã Vĩnh Lộc , Thanh Hóa.

Lực lượng Đặc công trên các hướng chiến đấu đánh sâu vào trung tâm chi khu đã bắt được liên lạc với nhau. Số địch còn sống sót chống trả yếu ớt rồi tháo chạy xuống hệ thống công sự, hầm ngầm cố thủ. Xe tăng, xe thiết giáp được lệnh triển khai ra bốn góc chi khu, liên tục di chuyển ngắn và dùng tiếng động cơ gầm rú nhằm uy hiếp tinh thần quân địch, đồng thời nổ súng chi viện cho đặc công, bộ binh truy quét, đánh sập các hầm ngầm cố thủ.
Đến 18 giờ 30 phút, ta cơ bản làm chủ trận địa. Lực lượng đặc công và bộ binh phối thuộc tiếp tục đánh tảo trừ, bắt tù binh, tiêu diệt những tên địch cuối cùng dưới hầm ngầm cho đến 21 giờ đêm thì trận đánh kết thúc thắng lợi hoàn toàn.
3. Kết quả chiến đấu
Trong trận đánh Chi khu Kiến Đức, quân và dân ta đã đạt được những chiến công vang dội:
- Tiêu diệt hơn 300 tên địch, bắt sống 15 tên.
- Xóa sổ hoàn toàn hai sở chỉ huy đầu não: Sở chỉ huy Chi khu Kiến Đức và Sở chỉ huy Chiến đoàn 53 thuộc Sư đoàn 23 Bộ binh ngụy Sài Gòn.
- Phá hủy nhiều cơ sở vật chất: 4 kho đạn pháo, 60 căn nhà lính, 8 lô cốt kiên cố.
- Thu giữ lượng lớn vũ khí, khí tài: 72 súng các loại, 2 khẩu pháo 105mm, 1 khẩu cối, 14 máy thông tin, 6 xe ô tô quân sự và nhiều trang bị hậu cần khác.
4. Ý nghĩa lịch sử
Đây là trận đánh gay go, quyết liệt và kéo dài nhất; một trận tiến công hiệp đồng binh chủng điển hình đánh thẳng vào một mục tiêu có hệ thống công sự, hầm ngầm vững chắc, kiên cố. Do lực lượng địch chủ yếu là những tên ác ôn ngoan cố nên chúng điên cuồng chống cự đến cùng. Trận đánh giành thắng lợi to lớn nhưng tổn thất của ta cũng rất oanh liệt, riêng Trung đoàn 429 có 37 đồng chí hy sinh và 96 đồng chí bị thương.


Trận đánh Chi khu Kiến Đức thắng lợi oanh liệt đã thể hiện bản lĩnh chính trị vững vàng, ý chí quyết tâm cao độ của cán bộ, chiến sỹ Trung đoàn Đặc công 429 và các đơn vị binh chủng hợp thành. Đơn vị đã nổ súng đúng thời gian quy định, đánh tiêu diệt và làm chủ mục tiêu đúng ý định chiến lược, chấp hành nghiêm túc các chính sách tù hàng binh và dân vận.
Là trận đánh then chốt thứ hai của Chiến dịch Tây Quảng Đức (ngay sau chiến thắng Bù Bông), trận tập kích Chi khu Kiến Đức đã đập tan hoàn toàn ý đồ của Quân đoàn 2 ngụy Sài Gòn nhằm tái chiếm căn cứ Bù Bông, tạo điều kiện thuận lợi cho các đơn vị bạn tiếp tục tiêu diệt sinh lực địch, giữ vững và mở rộng vùng giải phóng Tây tỉnh Quảng Đức. Với thành tích đặc biệt xuất sắc này, Trung đoàn Đặc công 429 đã vinh dự được Bộ chỉ huy Miền tặng thưởng Huân chương Quân công giải phóng hạng ba./.
Lời cảm ơn !
Thành Đô xin chân thành cảm ơn các bác Cựu chiến binh Trung đoàn Đặc công 429 ,Trung đoàn 205 Bộ Binh ( trực tiếp , gián tiếp ) tham gia trận đánh Chi khu Kiến Đức đã nhiệt tình ủng hộ ,hỗ trợ tư liệu , nhân chứng hình ảnh cụ thể để hoàn chỉnh bìa viết ,. Trong quá trỉnh biên tập tư liệu không tránh khỏi thiếu sót kính mong các bác tiếp tục bổ sung góp ý để hoàn thiện tốt hơn .
HẾT
(*) Địa danh lịch sử Chi khu Kiến Đức thời kỳ đó nay tương ứng với địa bàn xã Kiến Đức, tỉnh Lâm Đồng.