Từ lợi thế sẵn có đến những điểm nghẽn cần tháo gỡ
Bắc Ninh không thiếu tài nguyên để phát triển du lịch. Vùng đất Kinh Bắc sở hữu hệ thống di tích, lễ hội, làng nghề, dân ca Quan họ, không gian văn hóa đặc sắc cùng nhiều giá trị lịch sử được bồi đắp qua nhiều thế hệ. Tuy nhiên, tiềm năng lớn chưa đồng nghĩa với năng lực cạnh tranh cao. Thực tế cho thấy bài toán của du lịch Bắc Ninh lâu nay vẫn nằm ở khả năng kết nối các điểm đến, chất lượng hạ tầng và dịch vụ, cơ sở lưu trú, sản phẩm đặc trưng, hoạt động quảng bá và khả năng kéo dài thời gian lưu trú của du khách.
Những hạn chế ấy cũng chính là các nhóm vấn đề thành phố đang yêu cầu rà soát, từ quy hoạch, hạ tầng giao thông, bãi đỗ xe, cơ sở lưu trú đến chất lượng sản phẩm, nguồn nhân lực, liên kết điểm đến và xúc tiến quảng bá. Điều đó cho thấy phát triển du lịch không thể chỉ dựa vào việc “có nhiều di sản”, mà cần một hệ sinh thái đủ đồng bộ để biến tài nguyên thành trải nghiệm và chi tiêu của du khách.
Định hình một hướng đi mới cho du lịch Bắc Ninh
Ban Thường vụ Thành ủy Bắc Ninh đã ban hành Kế hoạch số 84-KH/TU triển khai Nghị quyết số 26-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới. Mục tiêu đến năm 2030 là đưa du lịch trở thành ngành kinh tế quan trọng, hướng tới kinh tế mũi nhọn; xây dựng Bắc Ninh thành trung tâm du lịch văn hóa - di sản - nghỉ dưỡng của vùng Thủ đô và Đồng bằng sông Hồng.
Điểm nhấn của định hướng mới là xây dựng thương hiệu “Bắc Ninh - Miền di sản”, lấy du lịch văn hóa - di sản làm sản phẩm chủ đạo, đồng thời chuyển trải nghiệm từ “tham quan” sang “tương tác”. Thành phố đặt mục tiêu hình thành bốn không gian du lịch trọng điểm, phát triển từ hai đến ba sản phẩm du lịch đặc trưng mang thương hiệu Bắc Ninh, tăng liên kết tour, tuyến với vùng Thủ đô và các địa phương lân cận.
Cùng với đó, tư duy về sản phẩm cũng được mở rộng. Du lịch Bắc Ninh không chỉ xoay quanh di tích, lễ hội và làng nghề, mà được đặt trong chuỗi giá trị gồm du lịch cộng đồng, sinh thái, nông nghiệp - nông thôn, nghỉ dưỡng, thể thao, golf, du lịch công nghiệp, MICE, mua sắm và các sản phẩm sáng tạo gắn với công nghiệp văn hóa, kinh tế di sản và công nghệ số. Các khu vực sân bay Gia Bình, Bắc Giang, Kinh Bắc, Võ Cường, Vũ Ninh, Từ Sơn… được xác định là những địa bàn có tiềm năng thu hút các tổ hợp vui chơi, giải trí, mua sắm, lưu trú và dịch vụ chất lượng cao.
Một mục tiêu đáng chú ý khác là hình thành hệ sinh thái du lịch thông minh, ứng dụng công nghệ số trong quản lý, vận hành, quảng bá và thuyết minh tại điểm đến. Thành phố cũng hướng tới phát triển thêm khách sạn, khu nghỉ dưỡng 4-5 sao, chuẩn bị điều kiện hình thành ít nhất một khu du lịch quốc gia và hai khu du lịch cấp tỉnh; đồng thời nghiên cứu chuẩn bị các điều kiện để đề xuất đăng cai Năm Du lịch Quốc gia 2029.
Kỳ vọng từ “miền di sản” đến kinh tế di sản
Theo kế hoạch, đến năm 2030 Bắc Ninh phấn đấu đón trên 10 triệu lượt khách mỗi năm, trong đó hơn 1 triệu lượt khách quốc tế. Tuy nhiên, giá trị của mục tiêu này không chỉ nằm ở con số lượt khách. Điều quan trọng hơn là thời gian lưu trú có được kéo dài, mức chi tiêu có tăng, doanh nghiệp và cộng đồng địa phương có tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị du lịch hay không.
Kỳ vọng lớn nhất vì thế là tạo ra bước chuyển từ một địa phương giàu tài nguyên văn hóa sang một điểm đến có kinh tế du lịch thực sự. Khi Quan họ, làng nghề, di tích, ẩm thực, lễ hội và các không gian văn hóa được tổ chức thành sản phẩm có câu chuyện, có dịch vụ đi kèm và có khả năng tương tác, di sản không chỉ được bảo tồn mà còn trở thành nguồn lực tạo việc làm, thu nhập và thúc đẩy các ngành dịch vụ khác phát triển.
Từ một vùng đất có nhiều di sản đến một “miền di sản” có sức cạnh tranh là chặng đường không ngắn. Nhưng nếu những định hướng trong Kế hoạch 84 được chuyển hóa thành hạ tầng, sản phẩm và trải nghiệm cụ thể, du lịch có cơ sở để trở thành một động lực mới cho tăng trưởng của Bắc Ninh trong những năm tới.
