Thầy thuốc Nhân dân, PGS TS Nguyễn Thị Xuyên: Người kiến tạo và nâng tầm vị thế Tổng hội Y học Việt Nam

Chủ tịch Tổng hội Y học VN , GS TS TTND Nguyễn Thị Xuyên (thứ 2 từ trái sang) dự Lễ kỷ niệm 1 năm thành lập Hiệp hội tư vấn nâng cao sức khoẻ Việt Nam (16/6/2025-16/6/2026)

Khi còn làm phóng viên Y tế, tôi đã có cơ hội được làm việc khá gần gũi và theo sát nhiều hoạt động chỉ đạo của PGS.TS Nguyễn Thị Xuyên tại Bộ Y tế. Những bài toán cân non của ngành y ngày ấy qua lăng kính quản lý của bà luôn hiện lên rất sắc nét nhưng cũng đầy trăn trở. Nhiều năm sau, khi chuyển về Hiệp hội Tư vấn Nâng cao Sức khỏe Việt Nam, tôi lại có cái duyên lớn được gặp gỡ và đồng hành trở lại với chị Xuyên trong các chương trình phối hợp hành động và mối quan hệ thân tình. Thật kỳ lạ, bước qua những thăng trầm của thời gian và chuyển dịch ở những nấc thang cương vị mới, người nữ trí thức quên hương quan họ ấy vẫn vậy. Vẫn là một con người bản lĩnh kiên định trong công việc, nhưng lại vô cùng khiêm nhường, chu đáo và ấm áp trong tình cảm đối với đồng nghiệp, bạn bè và cấp dưới. Chính cái 'tâm' và cái 'tầm' tự nhiên ấy của chị đã trở thành thỏi nam châm phục nhân tâm, quy tụ khối đại đoàn kết tinh hoa cho mái nhà chung Tổng hội Y học Việt Nam.

Lễ bấm nút ra mắt chương trình La bàn sức khoẻ phát trên nền tảng số của VNA-Media và VAHCP. La bàn sức khoẻ chương trình phối hợp giữa VNA-Media và VAHCP thực hiện.

Từ  bệnh viện đến giảng đường và chính sách vĩ mô

Để thấu hiểu chiều sâu trong tư duy quản trị của PGS.TS Nguyễn Thị Xuyên, phải nhìn lại hành trình dài rộng mà bà đã đi qua. Trước khi cống hiến trọn vẹn cho công tác Tổng hội, bà đã có một sự nghiệp y tế với những đêm trực, con nhỏ, bữa ăn vội của một bác sĩ lâm sàng trực tiếp giành giật sự sống cho hàng trăm người bệnh, đến công tác quản lý, rồi một nhà khoa học nghiêm túc và một nhà quản lý vĩ mô ở những vị trí cân nước cân non.

GS TS TTND Nguyễn Thị Xuyên phát biểu tại Hội thảo khoa học về chăm sóc sức khoẻ cộng đồng..

Giai đoạn giữ cương vị Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh, bà đã sớm đối mặt với những bài toán đa chiều của đời sống dân sinh, chính sách lao động, xã hội và người có công. Bước chuyển mình từ một chuyên gia y tế sang không gian quản trị diện rộng đòi hỏi một tầm nhìn vĩ mô hơn. Nhưng chính sự dịch chuyển này đã giúp bà nhận diện rõ nét khoảng cách giữa  chính sách và hơi thở thực tế của đời sống người dân.

"Y tế vĩ mô không đơn thuần là câu chuyện tăng hay giảm chi trên những con số khô khan. Đó là nghệ thuật tìm điểm cân bằng để người dân được tiếp cận dịch vụ tốt nhất, người thầy thuốc có điều kiện cống hiến phù hợp nhất và dòng chảy an sinh được duy trì bền vững nhất."

Các đại biểu tham dự Hội thảo khoa học về chăm sóc sức khoẻ cộng đồng.

Năm 2013, khi đảm nhiệm cương vị Thứ trưởng Bộ Y tế, bà trực tiếp đứng mũi chịu sào trước những mảng 'nóng' nhất của hệ thống: công tác khám chữa bệnh, bảo hiểm y tế (BHYT), y học cổ truyền, hành nghề y tư nhân và chỉ đạo hệ thống bệnh viện tuyến Trung ương. Đứng trước áp lực từ xã hội về chất lượng bệnh viện, quy trình chuyên môn hay các sự cố y khoa, bà chọn lối đi kiên quyết nhưng nhân văn: đổi mới phong cách phục vụ, lấy sự hài lòng của người bệnh làm trung tâm. Dấu ấn tinh tế của bà còn thể hiện ở bài toán BHYT giai đoạn 2004 - 2005, khi bà trực tiếp chỉ đạo tìm điểm cân bằng giữa ba đỉnh tam giác: người dân được tiếp cận dịch vụ tốt – cơ sở y tế có điều kiện phù hợp – quỹ bảo hiểm đảm bảo khả năng chi trả lâu dài.

Trái tim ấm áp phía sau một nhà quản trị tầm cỡ

Đọng lại sâu sắc nhất trong tâm trí những người cộng sự từng có cơ hội làm việc và đồng hành cùng bà chính là hình ảnh một người lãnh đạo có nhân cách đẹp. Dù ở đỉnh cao sự nghiệp hay khi điều hành một bộ máy khổng lồ, người nữ trí thức ấy chưa bao giờ tạo khoảng cách. Sự chu đáo, ân cần của bà hiện hữu từ những điều nhỏ nhặt nhất trong cuộc sống hằng ngày. Khi rời cương vị Thứ trưởng, bà nhớ đến từng người có quan hệ công tác, đồng nghiệp, nhất là nhân viên dưới quyền mình...như chị Thanh, Bộ y tế tâm sự...dù  đã rời Bộ Y tế ...con Thanh cưới ở xa, không mời, chị vẫn chu đáo gửi quà và lời chúc hai cháu hạnh phúc.  Trong công việc, bà là tấm gương sáng về sự thận trọng và lòng trách nhiệm. Mỗi quyết định được đưa ra, mỗi định hướng được vạch ra đều là kết quả của sự cân nhắc thấu đáo, đặt lợi ích của tập thể, của ngành và của người bệnh  và nhân viên y tế lên trên hết.

Hai nhiệm kỳ và những dấu ấn bứt phá ngoạn mục

Dưới sự dẫn dắt của PGS.TS Nguyễn Thị Xuyên qua hai nhiệm kỳ liên tiếp (Khóa XVI và Khóa XVII), Tổng hội Y học Việt Nam đã chứng kiến sự mở rộng toàn diện cả về quy mô lẫn chiều sâu hoạt động, trở thành một tổ chức có uy tín lớn đối với Đảng, Nhà nước và là điểm tựa tin cậy cho toàn ngành.

1. Đưa tiếng nói chuyên môn hiến kế cho chính sách vĩ mô

Dưới sự định hướng của bà, Tổng hội không còn là một tổ chức mang tính phong trào, mà đã trở thành một 'bộ não' phản biện chính sách sắc bén. Tổng hội phát huy mạnh mẽ vai trò của một tổ chức trí thức độc lập, tham gia đóng góp ý kiến sâu sắc, thực tế vào các văn bản pháp luật quan trọng như Luật Khám bệnh, chữa bệnh (sửa đổi), các chính sách về bảo hiểm y tế, viện phí và an toàn y khoa. Tiêu biểu là năm 2017, bà chỉ đạo Tổng hội phối hợp cùng Bộ Y tế và Bảo hiểm xã hội Việt Nam tiến hành khảo sát, đánh giá thực tế việc sử dụng quỹ tại Thái Bình, Thanh Hóa, Quảng Nam, An Giang. Bên cạnh đó, công tác đào tạo liên tục (CME) được chuẩn hóa; đề án biên soạn Từ điển Bách khoa Y học Việt Nam được triển khai bài bản.

2. Đối ngoại quốc tế: Khẳng định vị thế y học Việt Nam

Không dừng lại ở phạm vi trong nước, tầm nhìn của PGS.TS Nguyễn Thị Xuyên đã đưa uy tín của y học Việt Nam vươn tầm khu vực. Năm 2018 trở thành một cột mốc đối ngoại chói lọi khi Tổng hội đăng cai tổ chức thành công Hội nghị lần thứ 18 của Hội Y học các nước Đông Nam Á (MASEAN) tại Hà Nội. Cũng trong năm này, bà được tín nhiệm bầu làm Chủ tịch MASEAN kéo dài suốt hai nhiệm kỳ xuyên qua đại dịch COVID-19.

Giữa tâm bão của cuộc khủng hoảng y tế toàn cầu, bản lĩnh của người thầy thuốc và nhà quản lý vĩ mô trong bà một lần nữa tỏa sáng. Song song với việc đại diện cho Việt Nam tại Hội Y học Thế giới (WMA), bà vừa bám sát điều phối các hoạt động chuyên môn trong nước, vừa vững vàng kết nối quốc tế để chia sẻ kinh nghiệm chống dịch kiên cường của Việt Nam.

"Trong thế giới của những tri thức tinh hoa, quyền lực không đến từ các mệnh lệnh hành chính. Sức mạnh đó được chắt lọc từ sự lắng nghe, lòng tin và khả năng khơi gợi để mỗi góc nhìn chuyên gia độc lập đều trở thành một hiến kế giá trị cho đất nước."

Sự điều phối tinh tế của người đứng đầu

Những kết quả rực rỡ mà Tổng hội đạt được là thành quả chung của cả một tập thể. Tuy nhiên, để một bộ máy khổng lồ với hàng trăm hội chuyên khoa vận hành trơn tru, vai trò điều phối của người đứng đầu là vô cùng then chốt. Dấu ấn cá nhân của PGS.TS Nguyễn Thị Xuyên thể hiện rõ nhất ở khả năng định hướng, khơi gợi tiềm năng và kết nối các thế hệ thầy thuốc. Bằng sự khéo léo, tinh tế của một người phụ nữ trí thức, cùng sự quyết đoán của một nhà quản lý kỳ cựu, bà đã đại diện một cách xuất sắc cho tiếng nói, danh dự và trách nhiệm xã hội của cộng đồng y học Việt Nam trước công luận và các cơ quan quản lý nhà nước.

Phần thưởng xứng đáng cho những cống hiến không ngừng nghỉ ấy nữ Chủ tịch Tổng Hội Y học trong 10 năm qua, chính là những danh hiệu cao quý mà Đảng và Nhà nước đã trao tặng cho tổ chức: Huân chương Độc lập hạng Nhì (năm 2021) và Huân chương Lao động hạng Nhất (năm 2025). Đó là minh chứng tối cao cho những giá trị bền vững mà bà cùng tập thể Tổng hội đã dày công vun đắp.