Trong dòng chảy mỹ thuật đương đại Việt Nam, Lê Trí Dũng được biết đến như một gương mặt đặc biệt với mảng đề tài ngựa – một hình tượng không mới trong hội họa phương Đông nhưng lại được ông thổi vào đó một sức sống khác biệt. Những bức tranh ngựa của Lê Trí Dũng không chỉ là sự tái hiện hình dáng một loài vật quen thuộc, mà còn là biểu đạt sâu sắc về tinh thần tự do, khí phách và bản lĩnh con người Việt Nam.
Ngựa từ lâu đã là biểu tượng giàu ý nghĩa trong văn hóa Á Đông: tượng trưng cho sức mạnh, lòng trung thành, tốc độ và ý chí tiến lên. Trong tranh của Lê Trí Dũng, con ngựa không bị ràng buộc bởi những chuẩn mực tả thực khắt khe. Ông không cố gắng miêu tả từng thớ cơ hay giải phẫu chính xác, mà tập trung nắm bắt “thần” của ngựa – thứ năng lượng sống động ẩn sau hình thể. Chính điều đó tạo nên sự phóng khoáng và cuốn hút đặc trưng trong các tác phẩm của ông.
Một trong những dấu ấn nổi bật nhất trong tranh ngựa của Lê Trí Dũng là bút pháp mạnh mẽ, dứt khoát. Những nét vẽ như được tung ra trong khoảnh khắc cảm xúc dâng trào, vừa ngẫu hứng vừa có chủ đích. Đường nét không trau chuốt cầu kỳ nhưng giàu nhịp điệu, khiến người xem cảm nhận được sự chuyển động liên tục, như thể đàn ngựa đang phi nước đại vượt khỏi khuôn khổ của khung tranh. Chính sự “không hoàn toàn” ấy lại mang đến cảm giác sống động, đầy năng lượng.
Về màu sắc, Lê Trí Dũng thường sử dụng bảng màu tương phản mạnh: đen – trắng, nâu – đỏ, xanh – vàng… Những mảng màu lớn được đặt cạnh nhau tạo nên hiệu ứng thị giác rõ rệt, góp phần nhấn mạnh sức vóc và tinh thần của đàn ngựa. Màu sắc trong tranh ông không đơn thuần mang tính mô tả mà đóng vai trò biểu cảm, phản ánh trạng thái cảm xúc của người nghệ sĩ. Có lúc đó là sự dữ dội, bùng nổ; có khi lại là cảm giác trầm tĩnh, suy tư, như một khoảnh khắc ngựa đứng yên giữa không gian mênh mang.
Không gian trong tranh ngựa của Lê Trí Dũng thường được tối giản. Bối cảnh không được mô tả chi tiết, thậm chí có thể chỉ là những mảng màu trừu tượng, gợi mở hơn là xác định. Chính sự tối giản ấy giúp hình tượng ngựa trở thành trung tâm tuyệt đối, đồng thời mở ra không gian tưởng tượng cho người xem. Ngựa trong tranh không bị giam cầm trong một cảnh quan cụ thể mà như đang tồn tại trong không gian tinh thần – nơi tự do, bản năng và khát vọng hòa làm một.
Điều đáng chú ý là, dù vẽ ngựa, tranh của Lê Trí Dũng vẫn mang đậm hơi thở con người. Nhiều nhà phê bình cho rằng ngựa trong tranh ông chính là hình ảnh ẩn dụ cho người nghệ sĩ và cho con người nói chung: luôn khao khát bứt phá, không chấp nhận sự tù túng, sẵn sàng đối mặt với thử thách. Những đàn ngựa phi nước đại có thể được xem như biểu tượng của hành trình sáng tạo – nơi nghệ thuật cần sự can đảm, bản lĩnh và niềm tin vào con đường đã chọn.
Bên cạnh tinh thần tự do, tranh ngựa của Lê Trí Dũng còn gợi lên khí chất dân tộc. Dù không trực tiếp khai thác đề tài lịch sử hay văn hóa truyền thống, nhưng trong dáng vóc, thần thái của ngựa, người xem vẫn cảm nhận được sự mạnh mẽ, bền bỉ, rất gần với hình ảnh con người Việt Nam trong lao động và trong lịch sử đấu tranh. Đó là sức mạnh không phô trương mà bền bỉ và kiên cường.
Từ góc độ nghệ thuật, có thể nói tranh ngựa của Lê Trí Dũng nằm ở ranh giới giữa biểu hiện và trừu tượng. Ông không kể chuyện bằng hình ảnh theo lối tự sự, mà truyền tải cảm xúc trực tiếp thông qua đường nét và màu sắc. Điều này đòi hỏi người xem phải “đối thoại” với tác phẩm bằng cảm nhận cá nhân, thay vì tìm kiếm một thông điệp cụ thể, rõ ràng. Chính sự mở ấy khiến tranh của ông có khả năng chạm đến nhiều tầng cảm xúc khác nhau, tùy vào trải nghiệm và tâm thế của mỗi người thưởng thức.
Nhìn tổng thể, những bức tranh ngựa của Lê Trí Dũng không chỉ là một mảng đề tài thành công trong sự nghiệp cá nhân của ông, mà còn góp phần làm phong phú diện mạo mỹ thuật đương đại Việt Nam. Chúng cho thấy khả năng dung hòa giữa truyền thống và hiện đại, giữa hình tượng quen thuộc và ngôn ngữ tạo hình mới mẻ. Tranh ngựa của Lê Trí Dũng vì thế không chỉ để ngắm, mà còn để cảm, để suy ngẫm về tự do, về bản lĩnh sống và về hành trình không ngừng tiến về phía trước của con người.
Triển lãm “Thánh Mã” của họa sĩ Lê Trí Dũng, diễn ra tại không gian nghệ thuật 115 Nguyễn Thái Học (Hà Nội), đã thu hút sự quan tâm của đông đảo giới mỹ thuật và công chúng yêu nghệ thuật trong những ngày đầu năm mới Bính Ngọ. Đây là triển lãm cá nhân quy mô lớn, tiếp nối hành trình sáng tác bền bỉ của họa sĩ với hình tượng ngựa – đề tài gắn bó với ông suốt nhiều thập niên.
Triển lãm giới thiệu hơn 100 tác phẩm đa dạng về chất liệu như sơn mài, acrylic, vẽ trên gỗ cổ, gốm và các vật liệu truyền thống. Trong các tác phẩm, hình tượng ngựa được thể hiện bằng bút pháp mạnh mẽ, phóng khoáng, giàu tính biểu cảm, vừa gợi sức mạnh, tốc độ, vừa mang chiều sâu tinh thần và cảm xúc. Không gian trưng bày được thiết kế mở, tạo điều kiện để người xem cảm nhận rõ nhịp điệu và năng lượng lan tỏa từ các tác phẩm.
“Thánh Mã” không chỉ là một cuộc trưng bày mỹ thuật, mà còn là dịp để họa sĩ Lê Trí Dũng chia sẻ góc nhìn đương đại về di sản văn hóa, qua đó khẳng định dấu ấn cá nhân và đóng góp của ông đối với mỹ thuật Việt Nam đương đại.
Đặc biệt, mùng 8 Tết Bính Ngọ, “lão chăn ngựa” Lê Trí Dũng sẽ cho đấu giá hai tác phẩm ngựa chọn lọc trong buổi bế mạc triển lãm “Thánh Mã” để trao tặng cho Hội đồng Điều hành “Mãi mãi tuổi 20” hoạt động tri ân.
Bức thứ nhất: Hồng mã giáng trần, kích thước 40 x 45 cm – một con tuấn mã đỏ vừa phi nước đại vừa quay đầu trong đoàn ngựa. Giá khởi điểm: 30 triệu đồng.
Bức thứ hai: Ngựa Thiên Hà Thủy, kích thước 60 x 70 cm – một chú ngựa ô tung vó, sắp về trời. Giá khởi điểm: 60 triệu đồng.
Xem thêm clip “Khí phách và khát vọng Việt Nam qua tranh ngựa của họa sĩ Lê Trí Dũng”:
Hà Nội, 24/2/2026
TTNL
