Dấu ấn cuộc đời (Phần 23): Gặp mặt ngày truyền thống đơn vị – Sóng gió Tây Nguyên

Tiếp tục mạch hồi ký "Dấu ấn cuộc đời" Phần 23 của Đại tá Nguyễn Tiến Dũng mang đến cho độc giả hai nửa mảng màu ký ức sâu sắc: một ngày hội ngộ đầm ấm, trĩu nặng nghĩa tình của các cựu chiến binh Đặc công D407 tại Đà Nẵng, và những góc nhìn thẳng thắn, gai góc từ một hội nghị rút kinh nghiệm của Bộ Tổng Tham mưu . Qua những phân tích sắc bén về nguyên nhân dẫn đến các điểm nóng bạo loạn, tác giả đã làm rõ một bài học lịch sử vô giá: bài học về việc nắm chắc phương châm, giữ vững cơ sở pháp lý và kỷ cương để đập tan mọi âm mưu chia rẽ dân tộc của các thế lực thù địch .

1. Gặp mặt ngày truyền thống đơn vị

Năm nay, Tiểu đoàn Đặc công 407 (D407) thời chiến tranh biên giới Tây Nam tổ chức buổi gặp mặt truyền thống tại thành phố Đà Nẵng. Tuy anh em chiến sĩ từ Bắc chí Nam đều có mặt tham gia, nhưng do điều kiện, quy mô chủ yếu mang tính đại diện. Ngoài ra, còn có cả các khách mời đến từ Tiểu đoàn 409 và Phòng Đặc công Quân khu 5.

808661769-3234801536909892-5802915225736099980-n-1791986066.jpg
Gặp mặt kỷ niệm ngày truyền thống Tiểu đoàn Đặc công 407 (d407) thời chiến trường Biên giới Tây Nam , Tổ chức tại Đà Nẵng ngày 12/9/2026, Đại tá Nguuyễn Tiến  Dũng ( hàng đầu thứ 4 bìa phải). Ảnh: NVCC ↵ ↵

Với bề dày truyền thống từ thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước, D407 sở hữu một lịch sử vô cùng lừng lẫy, đã được sử sách ghi lại. Người lính Đặc công qua các thời kỳ, đặc biệt là người lính chiến trường Khu 5, mấy ai mà chẳng biết tiếng…

Ngày truyền thống của đơn vị được tổ chức ngắn gọn, súc tích. Ban liên lạc khái quát lại những thành tích, phần thưởng cao quý qua các thời kỳ để mọi người cùng ghi nhớ, tự hào và tạo cơ hội gặp gỡ nghĩa tình sau những năm tháng dài xa cách, bôn ba về mọi miền Tổ quốc.

Thế hệ đang đứng ở đây hôm nay chính là thế hệ lính Đặc công thuộc giai đoạn cuối của chiến trường K. Chúng ta hoàn toàn có quyền tự hào: Chỉ trong hai năm liên tục tác chiến độc lập và tham gia phối thuộc trong đội hình chiến dịch lớn, D407 đã luôn được thủ trưởng các cấp đánh giá là: “Hoàn thành tốt và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ”.

Đơn vị từng được đồng chí Tư lệnh Quân khu và Tư lệnh chiến dịch trực tiếp dành cho những lời nhận xét nể trọng: “Cái thằng Đặc công nó nói cái gì cũng đúng; bảo nó đi đến đâu là nó đến được đó; giao cho nó làm cái nhiệm vụ hiểm nghèo gì nó cũng đều hoàn thành xuất sắc…”.

Bên cạnh niềm vui, niềm tự hào ngày hội ngộ, trong lòng mỗi chúng tôi cũng trào dâng niềm xót xa, thương nhớ bao đồng đội đã anh dũng hy sinh qua các thời kỳ, cùng lòng tưởng nhớ, tri ân sâu sắc tới các gia đình liệt sĩ, các đồng chí thương binh, bệnh binh.

Nhìn quanh hội trường, ôi, những mái đầu đã bạc phơ, những tấm thân già nua hằn vết thời gian, và còn có cả những đồng đội lặc lè đi không vững nhưng vẫn cố gắng lặn lội đường xa về đây dự hội. Những người vợ của đồng đội từ khắp các miền quê xa xôi cũng thủy chung theo chồng về chung vui với ngày truyền thống.

Bốn người chúng tôi thuộc thế hệ kháng chiến cũ, nay đều đã bước qua cái tuổi “xưa nay hiếm”, thân hình có phần hom hem, yếu đuối thì đã đành. Nhưng đến khi nhìn sang các em đồng đội thuộc thế hệ sau của tôi, nhiều người tôi thực sự không thể nhận ra.

Cuộc đời chiến binh gian khổ năm xưa đã tôi luyện nên một tinh thần, ý chí sắt đá; nhưng oái oăm thay, nó cũng đã cướp đi bao sức lực tuổi thanh xuân, găm nạp vào cơ thể anh em biết bao nhiêu căn bệnh hiểm nghèo của rừng thiêng nước độc, cùng với những lo toan, vất vả của cuộc sống đời thường theo hoàn cảnh riêng của mỗi gia đình.

Ôi đồng đội một thời cùng sống chết!
Một quãng đời oanh liệt hy sinh…
Chúng ta là một chiến binh!
Trọn đời lưu giữ nghĩa tình trong tim!..

2. Sóng gió Tây Nguyên

Sau khi nghe báo cáo trong hội nghị của Bộ Tổng Tham mưu về tình hình Tây Nguyên từ Đại tá Nguyễn Chí Vịnh (Tổng cục trưởng Tổng cục 2), cùng các ý kiến tham luận từ các đơn vị, Tổng Tham mưu trưởng, Đại tướng Đoàn Khuê, đã tóm tắt, kết luận và chỉ thị định hướng công tác rút kinh nghiệm, triển khai chủ trương, nhiệm vụ cho hoạt động của các đơn vị trong toàn quân, mà đặc biệt là các lực lượng đứng chân trên địa bàn chiến lược Tây Nguyên.

tai-xuong-7-1791985352.jpg
Đại tướng Đoàn Khuê, Tổng Tham mưu trưởng, đón Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh đến dự Đại hội Đảng toàn quân lần thứ V, ngày 23/4/1991. Đứng giữa là Đại tướng Lê Đức Anh, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng. Ảnh: Thời Hoa lửa (5/10/2026).

Sự việc bắt đầu từ việc chỉ có mấy người mặc sắc phục nhà sư ngang nhiên ra giữa đường Quốc lộ 1, tụm lại tụng kinh, gõ mõ. Đáng lẽ ra, trong tình huống đó, ta chỉ cần khéo léo hướng dẫn để các tài xế xe bị chặn tự xử lý theo đúng quy định của pháp luật thì các lực lượng chức năng lại lúng túng quây lại, tổ chức bảo vệ. Hành động thiếu dứt khoát này vô tình dẫn đến tình trạng ùn tắc giao thông nghiêm trọng do sự hiếu kỳ của đám đông, tạo cơ hội cho các phần tử xấu lợi dụng kích động, thổi bùng lên thành điểm nóng chính trị ở Huế, rồi sau đó lan rộng thành bạo loạn ở Tây Nguyên.

Đáng nói là, với cả một bộ máy Nhà nước tinh nhuệ từ Trung ương đến địa phương các cấp, cùng các lực lượng của cơ quan chức năng được tăng cường nằm sát cơ sở, nhưng chúng ta lại rơi vào thế bị động, không nắm bắt được từ sớm việc các tổ chức phản động tiến hành lôi kéo dân chúng. Cho đến tận khi người dân bị xúi giục kéo đi biểu tình rầm rộ bằng cả người và phương tiện, quân ta vẫn không hề hay biết; hậu quả là chính quyền cấp xã, cấp huyện ở một số nơi đều bị thất thủ, và đến cơ quan chức năng cấp tỉnh cũng phải sơ tán…

Đây thực sự là một vấn đề không thể chấp nhận được đối với công tác quốc phòng, an ninh! Từ công tác chỉ đạo chiến lược cho đến các biện pháp triển khai thực hiện ở mọi cấp lúc bấy giờ, đòi hỏi phải được kiên quyết củng cố, chấn chỉnh một cách cụ thể theo đúng nguyên tắc và phương châm xử lý đã được quy định.

Vấn đề mà các thế lực thù địch đã và đang không ngừng ráo riết thực hiện là: Tìm mọi cách tạo sự chia rẽ, kích động đồng bào theo ý đồ chiến lược “Ba Tây”.

Chúng lôi kéo các bộ phận dân tộc thiểu số nhẹ dạ, cả tin và các phần tử Việt gian phản động cả trong và ngoài nước để mưu đồ thành lập cái gọi là “Nhà nước Đề-ga” ở Tây Nguyên, “Nhà nước Hơ-mông” ở Tây Bắc và “Nhà nước Khmer Crôm” ở vùng Tây Nam Bộ.

Mục đích của chúng là nhằm chống phá nước ta về mọi mặt, từ đó dọn đường tiến tới can thiệp quân sự từ nước ngoài vào bằng con đường thành lập các khu tị nạn dọc theo tuyến biên giới phía Tây, rồi kích động dân chúng bạo loạn ở nội địa, sau đó chạy ra khu tị nạn đó để tạo cớ… Từ những cái cớ ấy, bọn chúng sẽ dùng để tạo cớ can thiệp, lật đổ nhằm thay đổi thể chế chính trị đối với nước ta…

tai-xuong-10-1791985380.jpg
Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh thời còn trẻ chụp ảnh cùng cố Tổng Bí thư Đỗ Mười khi ông còn là sĩ quan cấp tá. Ông được bổ nhiệm Tổng cục trưởng Tổng cục Tình báo vào năm 1999 và đến năm 2002 được phong quân hàm Thiếu tướng. Ảnh: Soha (14/9/2023).

Rất đáng tiếc là, do công tác quán triệt nhận thức của một số cán bộ ta trong thời gian đó chưa đủ chín, nên nhiều địa phương còn đưa ra quy định ấu trĩ là không được đụng chạm với người dân tộc thiểu số; coi biện pháp tuyên truyền, giáo dục là duy nhất, thậm chí có nơi còn mang tiếp tế thức ăn, nước uống cho người đi biểu tình quá khích; tránh né, không dám can thiệp, để bọn phản động kích động những kẻ hung hãn đập phá, chiếm giữ các cơ quan công quyền.

Chỉ với những lời hứa hẹn hão huyền như: “Ai hăng hái tham gia, sau khi chiếm được chính quyền sẽ được chia cho nhà lớn, được ban phát tiền bạc và phong cho chức tước lớn…”, vậy mà đám người nhẹ dạ, dại dột đã lao xả vào hung hăng, bất chấp tất cả luật pháp.

Đúng là “Người khôn nói mánh, người dại đánh đòn”, câu nói của cổ nhân dạy cho đến nay vẫn còn nguyên giá trị thực tế.

Tại hội nghị, ý kiến tham luận của Thiếu tướng Nguyễn Hữu Hạ (Tư lệnh Quân đoàn 3) đã thẳng thắn chỉ rõ bản chất:

– Báo cáo hội nghị, lúc bạo loạn nổ ra, cả Tỉnh ủy và Ủy ban nhân dân tỉnh phải lánh chạy cả vào trong doanh trại Quân đoàn 3. Cấp trên thì phát lệnh yêu cầu quân đội phải lập tức đưa quân ra để ngăn chặn bạo loạn, nhưng lại ra quy định nghiêm ngặt là tuyệt đối không cho chiến sĩ mang theo vũ khí… Thử hỏi, sức mạnh của Quân đội mà lại không có vũ khí dứt khoát để đối đầu với một lực lượng biểu tình bạo loạn có trang bị vũ khí thô sơ hung hãn… Nếu bọn chúng không sợ cái uy danh của Quân đội mà cứ liều mạng lao xả vào đập phá, tấn công thì lực lượng Quân đoàn chúng tôi phải xử lý thế nào?

tai-xuong-11-1791985400.jpg
Tướng Nguyễn Hữu Hạ (Tư lệnh Quân đoàn 3). Ảnh: Soha (14/9/2023).

Chính ý kiến phát biểu thẳng thắn này của đồng chí Tư lệnh Quân đoàn 3 đã vạch rõ cái cốt lõi của sai lầm: Chỉ đạo thiếu nguyên tắc, dẫn đến tình trạng bạo loạn bùng phát hết lần này đến lần khác, tạo nguy cơ lan rộng từ nơi này sang nơi khác.

Đó là vì bọn phản động đã nhìn thấu được cái tâm lý e ngại cố hữu, sự né tránh va chạm và thái độ không kiên định của một bộ phận cán bộ ta đối với phương châm, nguyên tắc và pháp luật xử lý tình huống “bạo loạn lật đổ” đã được Nhà nước quy định rõ ràng.

Cơ sở pháp lý sống còn mà tất cả người chỉ huy các lực lượng chức năng bắt buộc phải nắm vững và áp dụng là:

  • Khi chính quyền từ cấp huyện trở lên có nguy cơ bị lung lay, lật đổ.
  • Lực lượng vũ trang phản động đã xuất hiện.
  • Được lệnh của cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Khi hội tụ đủ các yếu tố trên, cẩm nang xử lý bạo loạn quy định rõ ba phương sách:

Thượng sách: Sử dụng biện pháp biểu tình, phản biểu tình (huy động quần chúng cách mạng đối trọng).

Trung sách: Kiên quyết tiêu diệt phản động ngay từ trong trứng nước khi chúng vừa nhóm họp.

Hạ sách: Buộc phải áp dụng biện pháp trấn áp lực lượng vũ trang phản động, tiến hành dẹp loạn một cách triệt để.

Từ những bài học xương máu đắt giá đã được rút ra qua thực tế, toàn quân và toàn dân ta đã nắm chắc phương châm, giữ vững nguyên tắc xử lý. Chính vì vậy, ở lần bạo loạn tiếp theo do bọn phản động và các thế lực thù địch châm ngòi đã bị ta đập tan ngay lập tức.

Cùng với các giải pháp cơ bản mang tính chiến lược lâu dài đã được Đảng và Nhà nước triển khai đồng bộ, địa bàn chiến lược Tây Nguyên từ đó đến nay đã được giữ vững bình yên, ổn định để tập trung phát triển vững mạnh…

(Còn tiếp)