Sáng 22/7, tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam (Hà Nội), chương trình giới thiệu “Hồ sơ Chứng tích chiến tranh 2026”, “Ký ức tháng Năm” và trao tặng chân dung “Mãi mãi tuổi 20” đã diễn ra trang trọng, hướng tới kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026). Chương trình góp phần tôn vinh đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa”, kết nối những chứng tích chiến tranh với ký ức lịch sử, lan tỏa các giá trị nhân văn và khơi dậy trách nhiệm gìn giữ truyền thống cách mạng trong cộng đồng.
Tham dự chương trình có đại diện các cơ quan, đơn vị phối hợp tổ chức; các cựu chiến binh, thân nhân liệt sĩ; các nhà khoa học, văn nghệ sĩ, nhà báo cùng đông đảo khách mời quan tâm đến công tác đền ơn đáp nghĩa và gìn giữ ký ức chiến tranh.
Ban Tổ chức đã thông tin về kết quả hoạt động của Dự án TTU–VWAI trong 6 tháng đầu năm 2026. Dự án tiếp tục khai thác nguồn tư liệu lưu trữ chiến tranh từ Trung tâm Việt Nam và Văn khố Sam Johnson (Đại học Công nghệ Texas, Hoa Kỳ), góp phần hỗ trợ công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, đồng thời kết nối nhiều gia đình với các nguồn tư liệu liên quan đến người thân mất tích trong chiến tranh.
Theo Đại tá Đặng Vương Hưng, Dự án TTU–VWAI đã kết nối thành công nhiều thân nhân gia đình liệt sĩ và cựu chiến binh với các nguồn tư liệu lưu trữ có giá trị. Nhiều trường hợp như gia đình các liệt sĩ Trần Minh Tuyến (Hưng Yên), Huỳnh Văn Hai (Trà Vinh), Nguyễn Bá Đang, Nguyễn Xuân Mạnh (Hải Phòng), Nguyễn Xuân Tài, Nguyễn Đăng Nghĩa (Phú Thọ), Võ Thành Dũng (Vĩnh Long)… đã được hỗ trợ xác minh, bổ sung thông tin. Dự án cũng tìm lại được nhiều cựu chiến binh từng tham gia chiến đấu để đối chiếu ký ức, góp phần làm sáng tỏ nội dung các hồ sơ chiến tranh.
Ông cho biết, Trung tâm Việt Nam và Văn khố Sam Johnson thuộc Đại học Công nghệ Texas hiện lưu giữ khoảng 30 triệu trang tài liệu về Việt Nam, trong đó có 2,7 triệu trang liên quan đến bộ đội miền Bắc và 261.000 hồ sơ đã được số hóa. Nguồn tư liệu này không chỉ hỗ trợ xác định danh tính liệt sĩ mà còn góp phần tìm kiếm kỷ vật, xác định địa điểm chôn cất và nâng cao hiệu quả công tác quy tập hài cốt trong khuôn khổ Chiến dịch “500 ngày đêm”.
Ông Stephen Maxner, Giám đốc Trung tâm Việt Nam và Văn khố Sam Johnson (Đại học Công nghệ Texas, Hoa Kỳ) phát biểu nhấn mạnh: Thành công của dự án không chỉ đến từ việc nghiên cứu tư liệu mà còn từ sự đồng hành của các cựu chiến binh, thân nhân liệt sĩ và các cơ quan truyền thông. Đại học Công nghệ Texas của chúng tôi chỉ đóng vai trò rất nhỏ. Chúng tôi có thể nghiên cứu các bản đồ chiến tranh và hồ sơ lưu trữ, nhưng điều quan trọng hơn cả là những nhân chứng, lời kể của thân nhân liệt sĩ và những đồng đội của họ. Nếu không có sự giúp đỡ của mọi người thì những nghiên cứu nhỏ bé của chúng tôi sẽ không thể tạo được hiệu quả lớn.
Ông Stephen Maxner bày tỏ mong muốn sự hợp tác giữa các tổ chức, các nhà nghiên cứu và cộng đồng sẽ tiếp tục được mở rộng, qua đó giúp nhiều gia đình liệt sĩ có thêm thông tin về người thân, từng bước xoa dịu những mất mát do chiến tranh để lại.
Trong khuôn khổ chương trình, Ban Tổ chức cũng giới thiệu “Hồ sơ Chứng tích chiến tranh 2026” và tác phẩm “Ký ức tháng Năm”. Hai ấn phẩm tập hợp nhiều tư liệu, hình ảnh và câu chuyện về chiến tranh, góp phần lưu giữ ký ức lịch sử, phục vụ công tác nghiên cứu, giáo dục truyền thống và hỗ trợ tìm kiếm thông tin về các liệt sĩ.
Điểm nhấn xúc động nhất của chương trình là lễ trao tặng chân dung màu của 10 nữ Anh hùng liệt sĩ dân quân Lam Hạ (Hà Nam cũ, nay là Ninh Bình) tới thân nhân các liệt sĩ. Những bức chân dung được phục dựng từ ảnh tư liệu cũ bằng công nghệ số và kỹ thuật xử lý hình ảnh hiện đại, cùng sự trân trọng của những người thực hiện, đã góp phần tái hiện rõ nét hình ảnh những người con ưu tú đã anh dũng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Những bức chân dung ấy không nhằm thay đổi lịch sử mà để trả lại phần nào gương mặt thanh xuân của những người đã hiến dâng tuổi trẻ cho đất nước.
Bà Đặng Thị Chí, con gái liệt sĩ Đặng Quang Trung, xúc động chia sẻ: “Tôi cảm thấy rất biết ơn Đảng, Nhà nước và những người thực hiện chương trình để hôm nay gia đình được nhận chân dung của cha. Đây là việc làm rất ý nghĩa, cho thấy sự phát triển của công nghệ có thể góp phần gìn giữ ký ức lịch sử. Điều tôi mong mỏi nhất vẫn là một ngày nào đó gia đình tìm được hài cốt của cha.”
Chiến tranh đã lùi xa nhưng ký ức về những người đã ngã xuống vẫn cần được gìn giữ bằng những hành động cụ thể. Mỗi trang tư liệu là một mảnh ghép của lịch sử, mỗi hồ sơ chứng tích là một nguồn dữ liệu quý và mỗi bức chân dung được phục dựng là một nén tâm nhang tri ân gửi tới những người đã hiến dâng tuổi thanh xuân cho độc lập, tự do của Tổ quốc.
Không chỉ giới thiệu những ấn phẩm có giá trị hay trao tặng các bức chân dung phục dựng, chương trình còn khẳng định ý nghĩa của việc kết nối tư liệu, ứng dụng công nghệ và phát huy sức mạnh cộng đồng trong hành trình tìm kiếm thông tin về các liệt sĩ, gìn giữ ký ức chiến tranh và bồi đắp truyền thống yêu nước cho các thế hệ hôm nay. Đó cũng là cách để văn hóa tri ân được tiếp nối bằng những việc làm thiết thực, góp phần lan tỏa thông điệp về hòa bình, lòng biết ơn và trách nhiệm gìn giữ lịch sử dân tộc.
