Bạn đọc của diễn đàn "Trái tim người lính" vừa chuyển tới Dự án “Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh” (TTU-VWAI) thông tin đặc biệt: trong quá trình khai quật, lấy mẫu hài cốt liệt sĩ để phục vụ giám định ADN tại Nghĩa trang Liệt sĩ Trảng Bom, lực lượng thực hiện nhiệm vụ đã phát hiện nhiều di vật còn lưu giữ được những dấu vết quan trọng về chủ nhân của chúng.
1- Những di vật còn lưu giữ ký ức và thông tin của một người lính
Theo thông tin từ Ban Chỉ huy Quân sự phường Trảng Bom, các di vật được tìm thấy gồm một dây lưng quân dụng bản lớn, một dây lưng bản nhỏ, một bình tông đựng nước và đặc biệt là một cuốn album ảnh đã cũ. Điều khiến nhiều người xúc động là trên chiếc bình tông vẫn còn khắc những dòng chữ có thể đọc được là: "Dương Viet 12-72-10; B + S" cùng ký hiệu "QGPQT".
Trong cuốn album cũ kỹ còn lưu giữ nhiều tấm ảnh các thiếu nữ trẻ và một bức chân dung thanh niên mặc quân phục, đội mũ bộ đội. Qua nhận định ban đầu, rất có thể đây chính là hình ảnh của người liệt sĩ đã yên nghỉ nơi đây suốt hơn nửa thế kỷ.
Có lẽ chưa bao giờ những di vật bình dị như chiếc bình tông, chiếc dây lưng hay vài tấm ảnh cũ lại mang giá trị lớn lao đến vậy. Chúng không chỉ là những kỷ vật chiến tranh, mà còn có thể là chiếc chìa khóa mở ra cánh cửa dẫn tới tên tuổi, quê quán và gia đình của một người lính đã ngã xuống vì Tổ quốc.
Trong nhiều năm qua, thực tiễn tìm kiếm, xác minh danh tính liệt sĩ cho thấy không ít trường hợp đã được xác định nhờ những dòng chữ khắc trên vật dụng cá nhân, một cuốn sổ tay, một lá thư, một tấm ảnh hay thậm chí chỉ là vài ký hiệu tưởng như rất nhỏ. Mỗi di vật đều chứa đựng một câu chuyện, một cuộc đời và một gia đình vẫn đang mong ngóng.
Đó cũng chính là lý do Dự án TTU-VWAI luôn coi việc thu thập, số hóa và công bố các thông tin, hồ sơ, hình ảnh, kỷ vật chiến tranh là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất. Bởi khi thông tin được lan tỏa rộng rãi, cơ hội để các nhân chứng, đồng đội cũ hoặc thân nhân nhận ra người thân của mình cũng sẽ lớn hơn rất nhiều.
Thực tế trong thời gian qua, từ các hồ sơ chứng tích chiến tranh do phía Hoa Kỳ trao trả, cùng với sự chung tay của cộng đồng, Dự án TTU-VWAI đã góp phần kết nối được nhiều gia đình liệt sĩ và cựu chiến binh trên khắp cả nước. Không ít trường hợp tưởng chừng vô vọng sau gần 60 năm đã tìm lại được thông tin nhờ một bức ảnh, một cuốn sổ tay hay một dòng ghi chú còn sót lại trong hồ sơ chiến tranh.
Bởi vậy, phát hiện mới tại Trảng Bom không chỉ có ý nghĩa đối với riêng một hài cốt liệt sĩ chưa xác định danh tính, mà còn là lời nhắc nhở về giá trị vô cùng to lớn của văn hóa tri ân. Tri ân không chỉ là những nén hương trong ngày 27/7 hay những phút mặc niệm trang nghiêm, mà còn là sự kiên trì đi tìm tên tuổi cho những người đã hy sinh; là nỗ lực trả lại họ họ tên, quê hương và vòng tay gia đình.
Điều đáng trân trọng là ngay sau khi phát hiện các di vật, Ban Chỉ huy Quân sự phường Trảng Bom đã chủ động công bố rộng rãi thông tin, đồng thời kêu gọi các cơ quan, tổ chức, cá nhân và đặc biệt là thân nhân các gia đình liệt sĩ cùng tham gia nhận diện. Đây chính là cách làm rất nhân văn, phát huy sức mạnh của cộng đồng trong công tác "tìm người từ ký ức".
Dự án TTU-VWAI cũng mong muốn các cựu chiến binh từng chiến đấu tại khu vực Trảng Bom, Biên Hòa, Long Khánh và chiến trường miền Đông Nam Bộ; các gia đình có người thân hy sinh trong giai đoạn cuối năm 1972 hoặc những ai nhận ra các hình ảnh, ký hiệu, dòng chữ trên chiếc bình tông, cuốn album ảnh... hãy dành thời gian xem xét thật kỹ. Biết đâu, chỉ một chi tiết nhỏ được xác nhận cũng có thể giúp mở ra hướng xác minh mới.
Trong hành trình tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh, không có thông tin nào là quá nhỏ. Một ký hiệu viết tắt, một nét chữ khắc tay, một khuôn mặt trong tấm ảnh đã úa màu, hay một ký ức tưởng như đã ngủ quên trong lòng người cựu binh... tất cả đều có thể trở thành mắt xích quan trọng nối quá khứ với hiện tại.
Đó cũng chính là tinh thần mà Chiến dịch 500 ngày đêm đang thực hiện: huy động sức mạnh của toàn xã hội, kết nối dữ liệu, kết nối ký ức và kết nối con người để ngày càng có nhiều gia đình được đoàn tụ trong nghĩa tình, dù sự đoàn tụ ấy diễn ra sau nhiều năm xa cách.
Mỗi thông tin được chia sẻ hôm nay có thể trở thành niềm hy vọng của một gia đình ngày mai. Mỗi lượt lan tỏa trên mạng xã hội có thể đưa những hình ảnh cũ đến đúng người đang chờ đợi. Và mỗi người dân đều có thể trở thành một "nhân chứng đặc biệt" trên hành trình đưa các anh trở về với tên tuổi của mình.
Theo đề nghị của Ban Chỉ huy Quân sự phường Trảng Bom, nếu ai nhận ra hoặc có thông tin liên quan đến các di vật nêu trên, xin vui lòng liên hệ trực tiếp Ban Chỉ huy Quân sự phường Trảng Bom, thành phố Đồng Nai hoặc đồng chí Trung tá Vũ Duy Quyền, số điện thoại 0975.573.753, để phối hợp xác minh.
Xin hãy cùng chia sẻ thông tin này thật rộng rãi. Bởi biết đâu, từ một chiếc bình tông cũ, một cuốn album ảnh đã úa màu hay một gương mặt thanh niên trong bộ quân phục năm xưa, sẽ có thêm một người lính được gọi đúng tên mình sau hơn nửa thế kỷ chờ đợi.
2- Lan tỏa văn hóa tri ân từ những chứng tích chiến tranh
Việc Ban Chỉ huy Quân sự phường Trảng Bom chủ động công bố rộng rãi thông tin ngay sau khi phát hiện các di vật là hành động rất đáng trân trọng. Đây không chỉ là trách nhiệm trong công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ mà còn thể hiện tinh thần nhân văn sâu sắc, phát huy sức mạnh của cộng đồng trong hành trình đưa các anh trở về với tên tuổi của mình.
Trong thời gian gần đây, Dự án TTU-VWAI đã phối hợp với nhiều cơ quan, đơn vị trong và ngoài nước tiếp nhận, số hóa và khai thác hàng chục nghìn trang hồ sơ chứng tích chiến tranh, đồng thời kết nối hàng trăm nhân chứng, cựu chiến binh và thân nhân các gia đình liệt sĩ trên khắp cả nước.
Từ những hồ sơ quân sự của phía Hoa Kỳ, từ những cuốn sổ tay, nhật ký, thư từ hay các di vật chiến tranh còn lưu giữ, nhiều trường hợp tưởng như vô vọng sau gần 60 năm đã dần tìm lại được thông tin, xác định được đơn vị chiến đấu, hoàn cảnh hy sinh, thậm chí tìm được nơi an nghỉ của người thân.
Đó cũng chính là mục tiêu mà Chiến dịch 500 ngày đêm đang hướng tới: huy động sức mạnh của toàn xã hội để kết nối dữ liệu, kết nối ký ức và kết nối con người; qua đó góp phần đưa thêm nhiều người Việt Nam mất tích trong chiến tranh trở về với gia đình và quê hương.
Có thể người nhận ra khuôn mặt trong cuốn album là một đồng đội cũ. Có thể ai đó từng nhìn thấy chiếc bình tông với dòng chữ ấy trong những năm tháng chiến đấu. Cũng có thể chỉ một người cháu trong gia đình vô tình nhận ra nét mặt của người thanh niên trong bức ảnh và bắt đầu lần tìm ký ức của dòng họ mình.
Chính vì vậy, mỗi lượt chia sẻ thông tin hôm nay đều có thể trở thành một cơ hội mới cho ngày mai. Mỗi người dân đều có thể góp phần viết tiếp câu chuyện "đưa người lính trở về" bằng chính ký ức, thông tin hoặc sự lan tỏa của mình.
Văn hóa tri ân không chỉ được thể hiện bằng những vòng hoa, nén hương trong ngày 27/7 hay những lễ tưởng niệm trang nghiêm. Điều ý nghĩa hơn cả là sự bền bỉ đi tìm tên tuổi cho những người đã ngã xuống, để họ không còn là những dòng chữ "liệt sĩ chưa biết tên", mà được trở về đúng với gia đình, quê hương và lịch sử của mình.
Hà Giang, 02/7/2026
Đặng Vương Hưng
(Thành viên Dự án TTU-VWAI)
