![]() |
Từ cậu học trò xứ Thanh đến vỏ bọc hoàn hảo trong lòng địch
Qua lời kể bồi hồi của Tiến sĩ Thanh Hương – người con gái thứ hai của ông Lê Hữu Thúy tại căn nhà riêng trên đường Trần Huy Liệu (quận Phú Nhuận, TP.HCM), cuộc đời hoạt động thầm lặng của vị Đại tá anh hùng hiện lên đầy chân thực và xúc động. Trước ngày giải phóng, trong mắt các con, ông chỉ là một người cha hiền lành làm nghề viết báo, lúc rảnh rỗi thường nằm trên ghế bố dịch trực tiếp tiểu thuyết kiếm hiệp Kim Dung cho con gái chép lại. Chỉ khi đất nước thanh bình, thân thế thật sự của ông mới được hé lộ.
![]() |
|
|
Ông Lê Hữu Thúy sinh năm 1926 trong một gia đình nhà nho nghèo ở Hoằng Quang, Hoằng Hóa, Thanh Hóa. Cha mất sớm, mẹ tần tảo nuôi ông cùng bốn chị em gái ăn học. Vốn thông minh, học giỏi tại trường Trung học Alexandre de Rhodes của Nhà chung Thanh Hóa, ông được linh mục dòng Đa Minh Bửu Dưỡng rất quý trọng. Sau khi đỗ tú tài, ông ra Hà Nội học đại học, cùng tham gia nhóm trí thức "Chi hội Hòa Bình" với linh mục Bửu Dưỡng và người bạn đồng hương Trần Kim Tuyến – kẻ sau này trở thành Trùm mật vụ của chính quyền Sài Gòn.
Tham gia cách mạng từ năm 1945 và công tác tại Ty Công an Thanh Hóa, đến năm 1949, ông được kết nạp Đảng, hoạt động bí mật tại Hà Nội với bí danh A25. Tháng 10/1954, khi đất nước tạm chia cắt hai miền, ông nhận nhiệm vụ trà trộn vào dòng người Công giáo di cư vào Nam. Cũng trong năm này, ông kết hôn với một thiếu nữ 17 tuổi – một tín đồ Công giáo toàn tòng sinh ra trong gia đình giàu truyền thống yêu nước. Người vợ trẻ không chỉ trở thành tấm bình phong vững chắc, đảm đang nuôi con, mà còn tận tình chỉ dạy cho ông kiến thức về Công giáo, giúp ông nhận diện những phần tử chống Cộng cực đoan để đối phó, đồng thời vận động họ hàng cùng bí mật tham gia hoạt động.
Năm 1959, ông bị địch bắt do một tên chiêu hồi khai báo. Nhờ vợ nhanh trí tiêu hủy toàn bộ tài liệu, chứng cứ nên địch không thể buộc tội và đành trả tự do. Sau biến cố này, tận dụng mối quan hệ cũ với Trần Kim Tuyến và Đỗ Văn Mậu (Giám đốc Nha An ninh Quân đội), ông được tuyển thẳng vào làm sĩ quan Nha An ninh Quân đội Sài Gòn.
![]() |
|
|
Dưới vỏ bọc an toàn này, ông đã thu thập nhiều tin tình báo chiến lược vô giá: giúp ta phát hiện sự dao động chiến lược của Mỹ, kế hoạch "Việt Nam hóa chiến tranh" cũng như nhiều cuộc hành quân lớn của địch. Đặc biệt, trong công tác chuẩn bị cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968, ông đã lập bản đồ chi tiết khu Tam giác Bến Lức – Đức Hòa – Chợ Lớn, mở đường cho Quân giải phóng từ Long An thâm nhập cầu chữ Y và Tổng nha Cảnh sát ngụy thuận lợi, an toàn. Đến năm 1967, theo chỉ thị của cấp trên, ông chuyển sang làm Công cán ủy viên Bộ Chiêu hồi.
Địa ngục trần gian và án khổ sai chung thân
Tháng 11/1969, sau 15 năm giữ bí mật hành tung, lưới tình báo A22 bị vỡ, tạo nên vụ án gián điệp chấn động trong và ngoài nước mà chính quyền Sài Gòn gọi là "Mission Impossible – Huỳnh Văn Trọng". Tòa án Mặt trận vùng 3 chiến thuật của địch mở tại Sài Gòn rất muốn tử hình ông Vũ Ngọc Nhạ, ông Huỳnh Văn Trọng và ông Lê Hữu Thúy, nhưng không dám ra tay trước áp lực của dư luận quốc tế và lời cảnh báo đanh thép từ Bộ trưởng Nguyễn Thị Bình tại Hội nghị Paris về số phận các phi công Mỹ bị giam giữ ở miền Bắc. Vì vậy, chúng tuyên mức án “Khổ sai chung thân” với âm mưu giết dần giết mòn các chiến sĩ của ta bằng sự đày đọa.
Suốt hơn một năm sau khi tuyên án, địch không đưa các ông ra Côn Đảo ngay mà giam tại khu biệt giam khét tiếng dã man của CIA ở số 3A Bạch Đằng. Trong căn phòng chật hẹp chỉ rộng 2 mét vuông, chúng dùng hệ thống điều chỉnh nhiệt độ đẩy mức nóng lên 40–50 độ C cho người tù vã mồ hôi như tắm, rồi đột ngột hạ xuống còn 12–13 độ C. Vòng lặp tra tấn bằng nhiệt độ xen kẽ những trận đòn thù và máy kiểm tra nói dối khiến thể xác lẫn tinh thần người tù kiệt quệ. Ông Vũ Ngọc Nhạ ốm liệt giường, còn ông Lê Hữu Thúy sốt cao liên miên, hàm răng sưng tấy rụng dần, mỗi ngày thổ ra hàng bát máu mủ. Mãi đến đầu năm 1971, rời nhà lao Chí Hòa xuống tàu, ông mới bị đày ra Côn Đảo với số tù CT
![]() |
|
|
![]() |
|
|
Điệp vụ làm Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu bẽ mặt tại Paris
Vốn thông thạo cả tiếng Pháp, tiếng Anh từ thời đại học và tự học thêm tiếng Trung Quốc, ngay khi rời đất liền, ông Lê Hữu Thúy đã nhận được chỉ thị của Trung tâm phải tìm mọi cách ra ngoài làm dịch vụ để tiếp tục hoạt động tình báo ngay trong nhà tù Côn Đảo. Ít tháng sau khi bị giam tại trại tù số 5, ông móc nối được với một người quen vốn là nhân viên cũ dưới quyền nay đang giữ chức vụ khá cao trên đảo. Người này đã vận động cho ông ra ngoài làm thầy giáo dạy kèm tiếng Anh cho con trai tên chúa đảo Đào Văn Phô, đồng thời làm phụ kế toán tại Văn phòng Quản đốc. Nhờ đó, ông được chuyển sang ở Khu trú 1 do Ban An ninh đảo quản lý, được đi lại và giao dịch trong phạm vi quy định.
Cuối năm 1972, sau thất bại thảm hại trong 12 ngày đêm dùng máy bay B.52 tập kích Hà Nội và các tỉnh phía Bắc, chính quyền Mỹ buộc phải nối lại đàm phán tại Hội nghị 4 bên ở Paris. Khi bàn đến vấn đề trao đổi tù chính trị, phái đoàn của Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu trắng trợn tuyên bố số tù chính trị tại Côn Đảo chỉ có hơn 5.000 người (chúng chỉ công bố số tù đã có án tòa, giấu nhẹm hàng vạn chiến sĩ cách mạng bị bắt cóc hoặc giam giữ không tuyên án). Phía Mỹ lập tức dùng bộ máy truyền thông và cả diễn đàn Hội nghị nhân quyền thế giới để bênh vực con số gian dối này. Phái đoàn ta nắm rõ sự thật nhưng thiếu bằng chứng thép để vạch trần âm mưu bí mật thủ tiêu tù chính trị của địch trước dư luận quốc tế.
Trưởng phái đoàn ta lập tức mật điện về Trung ương yêu cầu bằng mọi giá phải lấy được tài liệu chính bản tại Côn Đảo. Cuối năm 1972, trọng trách đặc biệt này được giao cho điệp viên A25.
Thực tế, qua sổ sách phân phối lương thực cho trên dưới 20.000 người trên đảo, ông Lê Hữu Thúy đã biết rõ có khoảng 17.000 tù chính trị và 3.000 tù thường phạm. Nhưng để có tài liệu gốc đóng dấu đỏ, ông đã dành hơn một tháng quan sát kỹ lưỡng hiện trường. Văn phòng quản đốc là dãy nhà xây kiểu Pháp kiên cố, trên trần mỗi phòng đều có một ô nắp vuông thông lên mái để bảo dưỡng đường điện. Phòng kế toán trưởng nằm ở căn sát vách phòng quản đốc – nơi đặt chiếc tủ đựng tài liệu tuyệt mật. Lấy cớ sang hỏi lại con số tù nhân để tính định mức thực phẩm, ông đã âm thầm ghi nhớ vị trí chiếc tủ mật và những bản kê khai đóng dấu đỏ trên bàn viên Chánh văn phòng.
Một chiều thứ Bảy, lấy lý do phải làm thêm buổi tối cho kịp bản quyết toán thực phẩm gửi về Nha Cải huấn Sài Gòn, ông dễ dàng được viên Kế toán trưởng tin tưởng giao chìa khóa phòng. Đêm đó, ông kê tủ đứng, leo qua ô trần nhà sang phòng quản đốc và dùng nến dẻo lấy mẫu ổ khóa tủ tài liệu mật. Ít ngày sau, một cơ sở tin cậy của ta đang làm dịch vụ tại xưởng cơ khí trên đảo đã gia công hoàn chỉnh hai chiếc chìa khóa: một của phòng kế toán trưởng, một của tủ tài liệu mật.
Để đảm bảo tài liệu phải rời đảo ngay lập tức sau khi lấy, ông buộc phải phá lệ xin liên lạc bất thường với Trung tâm để hiệp đồng thời gian. Nhận được mật lệnh vào một tối thứ Bảy đầu năm 1973, ông đột nhập phòng quản đốc và mở tung cánh tủ mật. Chiến lợi phẩm thu được vượt xa mong đợi: không chỉ có bản danh sách hàng vạn tù chính trị có chữ ký và con dấu đỏ chói của chúa đảo, mà còn có 5 bản điện mật đóng dấu “Tuyệt mật” (gồm 2 bản lệnh của Phủ Tổng thống gửi ra cho chúa đảo và 3 bản báo cáo của chúa đảo gửi về về việc mã hóa tù chính trị thành thường phạm để phân tán giấu đi).
Ngay ngày Chủ nhật hôm sau, toàn bộ tập tài liệu tuyệt mật đã có mặt tại Sài Gòn và lập tức được chuyển tới bàn đàm phán Hội nghị Paris trước thềm ký kết Hiệp định (27/1/1973). Khi đại diện của ta giơ cao những bằng chứng không thể chối cãi này trước hội nghị và báo giới quốc tế, cả hai phái đoàn Mỹ – Ngụy đều cúi gằm mặt ngượng ngùng. Riêng Nguyễn Văn Thiệu còn nhận thêm một đòn đau chí mạng: trước đó ông ta năn nỉ mãi mới được Tòa thánh Vatican mời vợ chồng sang triều kiến, nhưng ngay khi sự gian dối này vỡ lở, Giáo hoàng Phaolô VI đã công khai "cấm cửa" vì Thiệu phạm vào điều răn dối trá với cả Giáo hoàng, khiến Thiệu đành ngậm đắng hủy bỏ chuyến đi.
Màn đấu trí "dạy dỗ" an ninh, tình báo Ngụy và ngày trở về
Phát hiện tài liệu mật bị đánh cắp, Nguyễn Văn Thiệu tức tối ra lệnh thành lập Ban điều tra hỗn hợp gồm Đặc ủy tình báo Sài Gòn, An ninh Quân đội và An ninh nhà tù Côn Đảo ra đảo truy tìm thủ phạm. Từ lời khai của nhân chứng thấy A25 lảng vảng gần khu vực văn phòng quản đốc trong giờ giới nghiêm, lời khai của viên kế toán trưởng cùng dấu vết trên trần nhà, địch lập tức bắt giữ và tra tấn ông vô cùng dã man.
Trước những đòn thù tàn khốc, ông Lê Hữu Thúy vẫn giữ vẻ bình thản đáng kinh ngạc. Không những không khuất phục, ông còn thẳng thắn "dạy dỗ" lại Ban điều tra hỗn hợp về nghiệp vụ tình báo: ông chỉ ra rằng muốn tìm thủ phạm, trước hết chúng phải giải đáp được câu hỏi tài liệu rời đảo bằng con đường nào trong vòng một tuần qua. Vì mỗi chuyến tàu công vụ ra vào đảo chỉ chở không quá 10 nhân viên công lực, dùng phương pháp loại trừ sẽ dễ dàng tìm ra kẻ "giao liên Việt cộng". Còn bản thân ông là tù nhân bị giam giữ trên đảo, tù chính trị cũng chưa ai được thả về Sài Gòn, nếu có lấy được tài liệu thì ông cũng không có cách nào chuyển về đất liền.
Nghe lập luận sắc bén và hợp lý ấy, toàn bộ Ban điều tra hỗn hợp đành phải thừa nhận "tư duy sắc sảo", trả tự do cho ông và xoay hướng điều tra theo đúng kịch bản ông vạch ra.
Ông chỉ mỉm cười thầm trong bụng. Dù địch có điều tra cặn kẽ đến đâu cũng vĩnh viễn không bao giờ tìm ra người giao liên ấy, bởi người đó ngồi ngay bên cạnh Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu. Hóa ra, vào dịp cuối tuần, Thiệu cùng một vài cận thần thường dùng trực thăng riêng đưa các nữ ca sĩ Sài Gòn ra nhà mát cạnh sân bay Côn Đảo để du hí, rồi hôm sau lại bay về. Viên phi công lái chiếc trực thăng riêng ấy chính là cơ sở mật của ta. Anh đã ung dung mang tập tài liệu tuyệt mật về Sài Gòn ngay trước mắt Tổng thống Thiệu – và dĩ nhiên, trong danh sách kiểm tra người ra vào đảo của Ban điều tra hỗn hợp, không bao giờ có tên của Tổng thống cùng viên phi công riêng của ông ta.
Tháng 7/1973, sau Hiệp định Paris, địch buộc phải trao trả ông Lê Hữu Thúy tại Lộc Ninh. Trở về trong vòng tay đồng đội, ông tiếp tục hòa mình vào đội quân chiến đấu, tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử giải phóng hoàn toàn miền Nam. Với những cống hiến đặc biệt xuất sắc suốt 50 năm hoạt động trên mặt trận thầm lặng, năm 1996, Đại tá Lê Hữu Thúy đã được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Năm 2000, ông từ biệt cõi đời trong niềm tiếc thương của đồng chí, đồng đội và lớp cán bộ, chiến sĩ kế tiếp sự nghiệp của ông.
![]() |
|
|
Thiếu tướng tình báo Vũ Ngọc Nhạ từng nhận xét về ông: “Ông Lê Hữu Thúy khi đương chức phụ tá thông tin chiêu hồi của Nguyễn Văn Thiệu là một trong những chiến sĩ tình báo trong lưới (H10-A22) lập công đặc biệt xuất sắc”.
![]() |
|
|
T. Đ






