Ngân vang mãi giai điệu Tổ quốc (phần 25)

Tiếp đó, có nhiều ca khúc nói về tình yêu, trách nhiệm bảo vệ biên cương của Tổ quốc, trong đó có hai bài hát kết hợp hài hòa tính chất hào hùng của dòng nhạc cách mạng và tính chất ngọt ngào, đằm thắm của dòng nhạc trữ tình, là “Chiều biên giới” và “Gửi em ở cuối sông Hồng”.
bia-ngan-vang-mai-giai-dieu-to-quoc-1660572196.jpg
 

 

Tôi nhớ lại một trường hợp khác đã gây bất ngờ và lý thú cho tôi, đó là Tạ Quang Thắng với ca khúc Lá cờ :

“Tôi lớn lên khi đất nước không còn chia Bắc- Nam

Chẳng biết chiến tranh là gì, chỉ được nghe trong những câu chuyện của cha

Tôi lớn lên khi tháng tháng không còn lo phiếu tem

Không biết Bobo là gì, chỉ còn lại trong những ký ức của mẹ

 

Chuyện của cha tôi

Là những giấc mơ dở dang

Là xếp bút nghiên, chiến đấu vì một màu cờ đỏ tươi thấm máu bao người

 

Chuyện của mẹ tôi

Là cất tiếng ca cho đời

Là đến những nơi xa xôi với những con người cài ngôi sao vàng trên mũ

 

Một thời chiến đấu cha tôi anh hùng

Một thời gian khó mẹ tôi đảm đang

Vẫn giữ nụ cười và tiếng hát át tiếng bom

Để rồi nay bước trên con đường đời

Dù bao gian khó, chông gai đời tôi

đứng dưới bóng cờ, là con tim ngân lên tiếng ca :

'’Đoàn quân Việt Nam đi...’'

 

Rồi ngày tháng trôi

Bao đổi thay đến với cuộc đời

Thì trong trái tim tôi luôn tự hào là người Việt Nam

Màu cờ thắm tươi vẫn phấp phới với những cuộc đời

Lòng bồi hồi nhớ”

Một trường hợp khác là ca sĩ Hiền Anh, giải nhì Sao mai Toàn quốc, đã làm nên một sự kiện khá vang dội, bất ngờ, khi công bố bài hát   Bài ca những anh hùng thầm lặng  do cô viết về lực lượng cảnh sát chống ma túy. Một đề tài cực khó, vậy mà Hiền Anh đã chinh phục được người nghe bằng giai điệu và ca từ hấp dẫn, vẽ nên chân dung những chiến sĩ xả thân chống “cái chết trắng”, đem lại sự bình yên cho cuộc sống:

“Giữa thời bình đồng đội tôi chắc tay súng

Giữa thời bình cha mẹ già vẫn ngóng trông con

Cái chết trắng mang đau thương

Đồng bào tôi hao mòn

Tổ quốc ơi, chúng tôi lập chiến công

 

Giữa thời bình đồng đội tôi vẫn ngã xuống

Giữa thời bình giọt máu nóng vẫn cứ tuôn

Ngàn bước chân, đi trong đêm, vẫn âm thầm trên mọi nẻo đường

Giữ yên bình trên mảnh đất quê hương

 

Mẹ yêu ơi mẹ đừng buồn

Khi mà con không về

Em yêu ơi em đừng giận

Anh lỡ hẹn một lần này thôi

Đồng đội hỡi có nghe gọi

Tiếng vọng hồn thiêng núi sông

Lời thề đó là bản trường ca anh hùng

Lời thề đó sẽ mãi khắc ghi trong tim tôi”

Nhân nói tới Hiền Anh, tôi kể vài chuyện về mối quan hệ giữa nhạc sĩ và ca sĩ. Đó là mối quan hệ hữu cơ, gắn bó. Phải có nhạc sĩ sáng tác thì ca sĩ mới có tác phẩm để biểu diễn. Đồng thời, phải có ca sĩ, thì bài hát mới được chắp cánh bay vào đời sống. Hiền Anh là ca sĩ giàu nhiệt huyết, tràn đầy năng lượng, luôn luôn tìm cái mới, luôn luôn làm mới mình. Một trong những cách làm mới mình, là cô chịu khó tìm, hát những bài hát mới được sáng tác. Bản thân tôi, chính nhờ Hiền Anh mà có những ca khúc được lan tỏa trong đời sống. Như “Nhớ nắng”, Hiền Anh biểu diễn ở nhiều chương trình, trên sân khấu cũng như trên truyền hình, lại còn giới thiệu cho đồng nghiệp, dạy cho học sinh hát nữa, rồi làm MV tới vài ba phiên bản. Không những vậy, Hiền Anh còn gợi ý cho tôi viết một số ca khúc, tôi sẽ nói tới ở phần kết cuốn sách này. Hoặc như nhạc sĩ Phạm Hồng Sơn, Tổng Giám đốc Ban QLDA đường Hồ Chí Minh, viết ca khúc không phải là nghề chính, nhưng nhờ có Hiền Anh phát hiện, dàn dựng, biểu diễn mà một số ca khúc của anh được đông đảo công chúng biết đến. Như bài hát “Con đường của Bác - Đường Hồ Chí Minh”, qua giọng hát khỏe khoắn và thắm thiết của Hiền Anh, đã được công chúng nhiệt tình đón nhận, trở thành bài hát được sử dụng rất nhiều trong các sự kiện lớn. Còn đây là Con đường của Bác – Đường Hồ Chí Minh do chinh tác giả trinh bày:

 

“Khi chúng con được về bên nhà Bác

Làm con đường mà mỗi sáng Bác đi

Quanh nhà sàn một con đường cách mạng

Là con đường Việt Nam con đường của Bác

Con đường của thời đại Hồ Chí Minh

Con đường của thời đại Hồ Chí Minh

 

Đường con đi từ nhà sàn của Bác

Đường con đi bắt đầu từ đây

Đường con đi nối bao nhiêu đỉnh núi

Giữa ngàn tiếng vang ca hát về Bác mãi mãi

Giữa đất trời bát ngát chứa chan

Giữa tấm lòng người dân Việt Nam

 

Đường con đi theo dấu chân người

Đi dọc Việt Nam yêu dấu

Nối trăm miền bằng tình Bác thiết tha

Nối trăm miền bằng tình Bác bao la”

Sự phát hiện và lựa chọn của Hiền Anh quả là tinh tường. Những ca khúc của Phạm Hồng Sơn đáng được lan tỏa rộng trong đời sống, bởi giai điệu thăm thẳm hồn dân ca xứ Nghệ quê hương anh, ca từ trùng điệp hình ảnh, nội dung nồng nàn tư tưởng nhân văn.

Chính sự trân trọng tác phẩm và có biện pháp dẫn dắt tác phẩm vào đời sống của ca sĩ là nguồn động lực lớn cho nhạc sĩ sáng tác. Mặt khác, chính sự tìm tòi, phát hiện rồi trình diễn những tác phẩm mới giúp ca sĩ tránh bớt lối mòn, làm giầu, làm mới vốn nghệ thuật của mình, tạo được cho mình nét riêng, một trong những đặc tính cơ bản của nghệ sĩ.

Những nhạc sĩ trẻ tuổi mà tôi dẫn ra trên đây chỉ là sự lựa chọn theo hiểu biết hạn chế của tôi, còn trong đời sống âm nhạc, có rất nhiều nhạc sĩ trẻ tài năng, đã truyền vào nền âm nhạc nước ta sinh lực mới, với nhiều thể loại, phong cách âm nhạc khác nhau, cho chúng ta một niềm tin vững chắc vào thế hệ trẻ, thế hệ tương lai làm chủ đất nước.

***

Tinh thần bảo vệ chủ quyền của Tổ quốc thời kỳ này gợi ta nhớ lại cuộc chiến tranh biên giới Việt – Trung. Ngày 17/2/1979, Trung Quốc đưa 600.000 quân tấn công toàn tuyến biên giới Việt Nam. Trước đó, Trung Quốc đã gây hấn ở biên giới Lạng Sơn. Lê Đình Chinh hy sinh lúc 10h30 trên đồi Pù Tèo Hào, gần sát km số 0 (Lạng Sơn), là chiến sĩ đầu tiên ngã xuống ở mặt trận biên giới phía Bắc, khi tròn 18 tuổi. Ngày 30/8/1978, anh được Chủ tịch nước truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND vì đã lập nhiều thành tích trong chiến đấu "chống bọn xâm lược mới ở biên giới phía Bắc”. Lê Đình Chinh trở thành biểu tượng cho lòng quả cảm, xả thân vì sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc. Tinh thần, khí phách Việt Nam một lần nữa được các nhạc sĩ tôn vinh qua các ca khúc đằm thắm và hào hùng.

Viết về Lê Đình Chinh, có hai ca khúc còn lan truyền đến ngày nay. Đó là “Bài ca tuổi trẻ Lê Đình Chinh” của nhạc sĩ Bảo Chung và “Chúng tôi là đồng đội của Lê Đình Chinh” của nhạc sĩ Phạm Tuyên. Bài hát Chúng tôi là đồng đội của Lê Đình Chinh tiếp tục phong cách hào hùng của dòng nhạc cách mạng:

“Chúng tôi là đồng đội của Lê Đình Chinh,

Nghe đất nước gọi như tiếng gọi của chính mình

Tuổi thanh xuân anh đẹp sao

Vì Tổ Quốc hiến dâng dòng máu

Nguyện theo anh thề lập chiến công đầu

Vì hòa bình ta không ngơi tay súng

Từ trong lửa đạn bão bùng

Chúng tôi thành những anh hùng Việt Nam

Trên biên giới xa xôi

Nơi hải đảo ngàn trùng khơi

Gìn giữ mỗi tấc đất quê hương

Lời Tổ Quốc thôi thúc lên đường

Tuổi trẻ yêu thương, tuổi trẻ là chí kiên cường

Tuổi trẻ trong đấu tranh lòng tràn đầy những ước mơ xanh

Chúng tôi là đồng đội của Lê Đình Chinh

Nguyện sống kiên cường sao cho trọn vẹn nghĩa tình

Tạm biệt xa bao người thân

Vì hạnh phúc ấm no toàn dân

Vì một lý tưởng trong sáng vô ngần

Vì cuộc đời đang dâng lên phơi phới

Dưới lá cờ Đảng sáng ngời

Đứng lên gìn giữ đất trời Việt Nam

Ơi đất nước vinh quang!

Ơi mẹ hiền Việt Nam!

Đường đi tới dẫu mấy gian lao

Vẫn rộn vang tiếng hát tự hào

Tuổi trẻ Lê Đình Chinh là tuổi trẻ vì nước quên mình

Thời đại Hồ Chí Minh càng rực hồng truyền thống quang vinh”

Bài hát này lấy nhân vật Lê Đình Chinh làm điểm tựa để đề cao tinh thần xả thân vì Tổ quốc của lớp người trẻ tuổi hôm nay, không sa vào các tình tiết cụ thể, do vậy có giá trị phổ quát, có sức sống lâu bền.

Tiếp đó, có nhiều ca khúc nói về tình yêu, trách nhiệm bảo vệ biên cương của Tổ quốc, trong đó có hai bài hát kết hợp hài hòa tính chất hào hùng của dòng nhạc cách mạng và tính chất ngọt ngào, đằm thắm của dòng nhạc trữ tình, là “Chiều biên giới” và “Gửi em ở cuối sông Hồng”.

Bài hát  Chiều biên giới  của nhạc sĩ Trần Chung phổ thơ Lò Ngân Sủn như sau:

(1-2). Chiều biên giới em ơi !

Có nơi nào xanh hơn

Như chồi non cỏ biếc

Như rừng cây của lá

Như tình yêu đôi ta.

Chiều biên giới em ơi !

Có nơi nào cao hơn

Như đầu sông đầu suối

Như đầu mây đầu gió

Như trời quê biên cương.

(ĐK1 x2)

Em ơi ! Có nơi nào đẹp hơn

Chiều biên giới khi mùa đào hoa nở

Khi mùa sở ra cây, lúa lượn bậc thang mây

Muôn tỏa ngát hương bay

Chiều biên giới em ơi !

Nhớ bao điều thân thương

Đôi ta cùng chiến hào

Tình yêu đẹp tiếng hát giữ đất trời quê ta.

(1-2)

(ĐK2 x2)

Em ơi ! Giữa nông trường lộng gió

Tình gắn bó nghe cuộc đời say nồng

Như trời rộng mênh mông

Ánh chiều tà bâng khuâng

Một lời hát đang dâng.

Chiều biên giới em ơi !

Nhớ bao điều thân thương

Đôi ta cùng chung chiến hào

Tình yêu đẹp tiếng hát giữ đất trời quê ta”.

Bài hát Gửi em ở cuối sông Hồng  (1979)” của nhạc sĩ Thuận Yến phổ thơ Dương Soái như sau:

“1.  Anh ở biên cương nơi con sông Hồng chảy vào đất Việt

Ở nơi đấy mùa này con nước lắng phù sa in bóng đôi bờ.

Anh ở biên cương biết là em năm ngóng tháng chờ

Cứ chiều chiều ra sông gánh nước

Nên ngày ngày cùng bạn bè trên chốt

Anh lại xuống sông Hồng cho thỏa lời em mong.

Em ở phương xa, nghe đài báo gió mùa Đông-Bắc

Em thương anh nơi chiến hào gặp rét

Và em thương anh chiều nay đang đứng gác

Lo canh giữ đất trời, áo ấm có lạnh không

Hỡi anh yêu người chiến sĩ biên thùy.

Có gì đâu tấm lòng người chiến sĩ

Có tình yêu bốn mùa sưởi ấm (bốn mùa vẫn ấm)

Dù gió mưa (dù mùa đông)

Vì rằng em luôn ở bên anh.

2. Em ở phương xa nơi con sông Hồng chảy về với biển

Ở trên anh đầu nguồn biên giới, cuối dòng sông nơi ấy quê nhà

Em ở phương xa, cách mười sông ba núi bốn đèo

Cứ chiều chiều ra sông gánh nước

Đem lòng mình gửi về miền biên giới

Sông chẳng nói nên lời nhưng nặng tình yêu thương.

Anh ở biên cương sương lạnh giá biết mùa Đông tới

Nơi quê hương em bước vào vụ mới

Rằng anh thương em đồng quê chưa cấy hết

Tay em ngập dưới bùn, cấy lúa thẳng hàng không

Hỡi em yêu ở cuối sông Hồng.

Thấy dòng sông sóng ngầu lên sắc đỏ

Biết là anh nhớ về em đó (nhớ về anh đó)

Là chiến công (là niềm tin)

Là tình yêu anh gửi cho em

Là tình yêu em gửi cho anh

Anh gửi cho em...

Em gửi cho anh...

Anh gửi cho em...”

Hai bài hát trên đây đều nói về tình yêu và quyết tâm bảo vệ biên giới, thông qua mối tình của đôi nam nữ, một ở biên cương, một ở làng quê, gửi thương gửi nhớ cho nhau, cũng là gửi chiến công, gửi niềm tin. Điều này khiến tôi nhớ đến lời khuyên của nhạc sĩ Thuận Yến: Bây giờ, muốn để cho lớp trẻ nghe ca khúc về nhiệm vụ chính trị, thì cần lồng vào đó tình yêu đôi lứa! Thật vậy, tình yêu đôi lứa trong hai ca khúc trên cao đẹp, không kém phần lãng mạn, làm nền cho tình yêu biên giới và trách nhiệm với Tổ quốc, nghe ngọt ngào, mềm mại, thấm thía, có sức hút mãnh liệt với mọi lớp người, do đó tới tận bây giờ vẫn thuộc tốp những bài hát được nhiều người ưa chuộng nhất!

 

(Còn nữa)