Đặng Bích Hà - Người bạn đời của Đại tướng Võ Nguyên Giáp
Đặng Bích Hà (1928–2024) đi qua gần một thế kỷ nhiều biến động của đất nước. Là con gái đầu của học giả Đặng Thai Mai, bà tiếp nối truyền thống gia đình bằng công việc giảng dạy, nghiên cứu lịch sử. Là bạn đời của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, bà cùng ông trải qua những năm dài kháng chiến và hòa bình. Qua hồi ức của người thân, học trò, đồng nghiệp, hiện lên một người phụ nữ thông tuệ, khiêm nhường, có đời sống tinh thần phong phú và một tình yêu bền bỉ.
Khúc nhạc tri ân và tưởng niệm "Hồn tử sĩ" ra đời như thế nào?
Sự phù hợp của “Hồn tử sĩ” với phút mặc niệm có thể nhìn từ cách giai điệu dẫn dắt cảm xúc. Nhịp chậm tạo khoảng lặng, những nét nhạc trầm buồn gợi thương tiếc, trong khi âm hưởng trang nghiêm giữ cho nỗi buồn có chiều sâu và phẩm giá. Tiếng kèn như giúp người dự lễ cùng bước vào một không gian tưởng nhớ, dù mỗi người mang một ký ức riêng. Giữa khoảnh khắc ấy, lời nói thường trở nên khó khăn; âm nhạc có thể nói thay phần tình cảm chưa diễn đạt được.
Đặng Đình Hưng – Người mở đường cho những "Bến lạ" của nghệ thuật
Đặng Đình Hưng mang đến một chân dung của sự bền bỉ sáng tạo. Cuộc đời nhiều khúc quanh, tác phẩm có khi đến muộn, nhưng những tìm tòi còn khả năng gây chú ý và mở đối thoại. Niềm tự hào về ông có cơ sở ở phần đóng góp ấy: một nghệ sĩ đã sử dụng nhiều phương tiện để tìm tiếng nói riêng và khơi mở khả năng cho những người khác.
Ông trở về yên nghỉ ở quê nhà sau một đời đi tìm hình thức cho âm thanh, chữ và màu sắc. Những “bến lạ” ông để lại vẫn cần người đọc bước tới, có lúc bối rối, có lúc nhận ra một điều gần gũi bất ngờ. Cuộc gặp ấy tiếp tục qua mỗi lần tác phẩm được đọc, được nghe và được nhìn lại. Đó là đời sống tiếp nối đáng trân trọng của Đặng Đình Hưng trong nghệ thuật Việt Nam.
Những tư thế người nằm không thay đổi, đã gần 60 năm rồi…
Từ một bức ảnh đen trắng do nhà nghiên cứu Nguyễn Xuân Thắng một thành viên của Dự án "Sáng kiến Tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh” (TTU-VWAI) cung cấp; tính đến hết ngày 02/10/2026 tại Công viên Lê Thị Riêng, lực lượng tìm kiếm đã phát hiện, quy tập 705 bộ hài cốt liệt sĩ, trong đó 304 bộ có di vật.
Gần 60 năm sau cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, việc tìm kiếm tại nơi từng là nghĩa trang Đô Thành đang đưa các liệt sĩ trở về, đã tạo nhiều sự xúc động trong nhân dân. Nhà văn Đặng Vương Hưng vừa trò chuyện với Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, Phó Ban chỉ đạo 515, Chính ủy Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh, xung quanh một công việc đòi hỏi cả sự chính xác lẫn lòng thành kính.
Đặng Trần Đức – Ba Quốc, một đời kiên trung
Trong bộ sách “Danh nhân họ Đặng Việt Nam xưa và nay”, Thiếu tướng tình báo Đặng Trần Đức có một vị trí riêng. Ông tiêu biểu cho trí tuệ gắn với bản lĩnh, cho năng lực hành động đi cùng kỷ luật và cho lòng trung thành được thử thách bằng một cuộc đời dài. Đọc về ông, người ta còn gặp những người vợ, những người con, những đồng đội đã cùng gánh phần thầm lặng để một nhiệm vụ được hoàn thành.
Hồ sơ 110/2026: Những lá thư chưa khép lại, vẫn mở ra nỗi buồn và niềm vui
Gần sáu mươi năm đã trôi qua, những lá thư của người lính trẻ Vũ Viết Song vẫn được gia đình gìn giữ. Người viết thư không trở về, nhưng lời dặn cha mẹ và anh em hãy vững lòng vẫn còn nguyên trên trang giấy cũ.
Hành trình tìm kiếm phần mộ liệt sĩ đôi khi được bắt đầu từ những điều rất nhỏ: một số hiệu hòm thư, một địa danh đã đổi tên, một dòng ghi trong sổ tay hay ký ức còn sót lại của người đồng đội già. Gia đình liệt sĩ Vũ Viết Song tin rằng nếu những thông tin ấy được kết nối, cánh cửa trở về vẫn có thể mở ra. Anh từng tham gia một đoàn Văn công tại Thái Nguyên trước khi nhập ngũ và hy sinh. Những lá thư thời chiến chưa khép lại, những dòng di bút của liệt sĩ còn đó. Chúng vẫn có thể mở ra những nỗi buồn và cả niềm vui...
Đặng Văn Việt – “Hùm xám Đường số 4”
Trung tá Đặng Văn Việt đi vào lịch sử kháng chiến chống Pháp với biệt danh “Hùm xám Đường số 4”. Ông từng kéo lá cờ cách mạng lên kỳ đài Huế, chỉ huy những trận đánh trên tuyến Cao Bằng – Lạng Sơn và là Trung đoàn trưởng đầu tiên của Trung đoàn 174. Nhưng cuộc đời người lính ấy còn có những chặng đường nhiều thử thách sau chiến tranh. Khi rời quân ngũ, ông tiếp tục học, làm việc, viết sách và tìm cách lưu giữ tên tuổi đồng đội. Chân dung Đặng Văn Việt vì thế cần được nhìn trong cả chiến công lẫn những năm tháng âm thầm giữ ký ức.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nghe báo cáo về Dự án "Sáng kiếm Tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh"
Theo thông tin từ Bộ Ngoại giao, cùng truyền thông hai nước Việt Nam và Hoa Kỳ: Trong khuôn khổ chuyến công tác Mỹ, ngày 23/9 (giờ địa phương), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã gặp Hội đồng Kinh doanh Mỹ - ASEAN (USABC) và các doanh nghiệp Mỹ; đồng thời, nghe báo cáo về Dự án "Sáng kiến Tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh" (TTU-VWAI). Trước đó, ngày 21/9 ông đã chứng kiến Đại tướng Phan Văn Giang tiếp nhận một số kỷ vật “Hồ sơ chứng tích chiến tranh”, do các Đồng Chủ nhiệm của Dự án TTU-VWAI trao tặng.
Đặng Vũ Khiêu - Người đi tìm Văn hiến Việt Nam
Giáo sư Vũ Khiêu, tên đầy đủ là Đặng Vũ Khiêu, đi qua hơn một thế kỷ với cây bút và một niềm tin bền bỉ vào sức sống văn hóa dân tộc. Ông nghiên cứu mỹ học, đạo đức học, lịch sử tư tưởng, xã hội học; viết về Nguyễn Trãi, Cao Bá Quát, Ngô Thì Nhậm; dành nhiều năm cho văn hiến Thăng Long. Là người tổ chức lực lượng nghiên cứu xã hội học từ những ngày đầu, ông cũng để lại dấu ấn của một học giả biết nối tri thức sách vở với đời sống. Nhìn lại cuộc đời ấy là nhìn lại hành trình gìn giữ di sản để hiểu con người Việt Nam hôm nay.
Đặng Thế Phong - Một đời buồn như "Giọt mưa thu"
Đặng Thế Phong sống chưa trọn hai mươi lăm năm, nhưng tên ông đã ở lại với nhiều thế hệ người nghe nhạc Việt Nam. “Đêm thu”, “Con thuyền không bến” và “Giọt mưa thu” đưa người nghe vào một thế giới có sông nước, gió đêm, tiếng mưa và nỗi buồn khó gọi tên. Đằng sau những giai điệu ấy là cuộc đời của một thanh niên thành Nam sớm mất cha, từng vẽ tranh kiếm sống, đi nhiều nơi, dạy nhạc và chống chọi với bệnh tật. Viết về ông, điều đáng tìm hiểu không chỉ là số phận tài hoa bạc mệnh, mà còn là cách một nghệ sĩ trẻ góp phần tạo nên tiếng nói riêng cho tân nhạc Việt Nam.
Hồ sơ 109/2026: Hành trình người em trai đi tìm anh ruột đã hy sinh từ hơn nửa thế kỷ trước
Hồ sơ của liệt sĩ Trần Đức Cúc vừa được thân nhân gia đình gửi tới Dự án TTU–VWAI với hy vọng những nguồn tư liệu chiến tranh đang được lưu trữ tại Hoa Kỳ, nhất là tài liệu CDEC, báo cáo hành quân, bản đồ, tọa độ thu giữ và dữ liệu liên quan đến hoạt động quân sự tại khu vực Bảy Núi, có thể bổ sung cho hồ sơ trong nước.
Dự án không thay thế thẩm quyền tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ của các cơ quan chức năng Việt Nam, nhưng việc kết nối tư liệu hai phía có thể góp thêm manh mối cho những trường hợp còn nhiều khoảng trống như liệt sĩ Trần Đức Cúc.
Hồ sơ 108/2026: Ba tọa độ ở Biên Hòa và những người lính còn nằm lại
Thời gian có thể làm đổi tên xóm, đổi dòng chảy, san phẳng một bờ hào. Thời gian cũng khiến số nhân chứng còn có thể kể lại ngày càng ít đi. Bởi vậy, nếu còn nhớ một trận đánh, một nơi chôn cất, một lần phát hiện di vật quanh Sân bay Biên Hòa, xin hãy kể lại ngay hôm nay.
Những ai là nhân chứng của những sự kiện nêu trên, dù từng ở bên nào của chiến tuyến, xin hãy liên lạc với chúng tôi. Một thông tin được cung cấp kịp thời và trao đến đúng nơi, có thể giúp thu hẹp khoảng cách giữa hồ sơ, thực địa và ngày trở về của các liệt sĩ.
Đặng Việt Châu – Một người đi trước trên mặt trận kinh tế
Đặng Việt Châu là đại biểu Quốc hội từ khóa I đến khóa VI. Trong đời công tác, ông lần lượt đảm nhận các trọng trách ở lĩnh vực công thương, kế hoạch, tài chính, ngân hàng và ngoại thương. Ông được tặng Huân chương Sao vàng, Huân chương Hồ Chí Minh cùng nhiều phần thưởng khác. Ông xứng đáng được nhớ đến như người đã góp sức gây dựng các thiết chế kinh tế của Nhà nước và sớm suy nghĩ về con đường hợp tác với thế giới. Những chính sách của một thời luôn cần được xem xét trong điều kiện lịch sử của thời ấy. Còn tinh thần nhận diện khó khăn, chịu trách nhiệm và tìm lối đi cho đất nước là điều vẫn gợi suy nghĩ cho người đọc hôm nay.
Hồ sơ 107/2026: Cần tìm phần mộ người liệt sĩ có tên trong bài báo năm 1968
Nỗi đau của gia đình không chỉ dừng ở trường hợp Ngô Tân Chinh. Người anh cả, liệt sĩ Ngô Xuân Vĩnh, nguyên là Hiệu trưởng Trường cấp 2 Văn Môn, tỉnh Bắc Ninh, cũng hy sinh năm 1970 tại mặt trận phía Nam. Gia đình đến nay vẫn chưa tìm được phần mộ của ông; kỷ vật còn lại chỉ là Bằng Tổ quốc ghi công. Mẹ của hai liệt sĩ, cụ Nguyễn Thị Đán (1916–2017), đã được phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng năm 2014. Cụ qua đời ở tuổi 102, mang theo nỗi mong chờ tin về nơi các con nằm lại.
"Một sự trở về" của những người lính
Không phải gia đình nào cũng đã tìm được hài cốt người thân. Nhưng có gia đình, khi nhận lại lá thư hay kỷ vật thất lạc hơn nửa thế kỷ, đã gọi đó là “Một sự trở về”. Lời chia sẻ được PGS.TS Alex-Thái Đình Võ nhắc tới tại New York gợi mở một cách nhìn sâu hơn về công việc của Dự án TTU–VWAI: từ những tài liệu chiến tranh lưu giữ tại Hoa Kỳ, lần tìm tên tuổi, hành trình và thân nhân của người lính, để những phần ký ức còn lưu lạc có cơ hội trở về quê hương.
Đặng Văn Chung – Người đặt nền móng cho nội khoa Việt Nam hiện đại
Có những người thầy thuốc để lại tên tuổi bằng một phương pháp chữa bệnh. Giáo sư Đặng Văn Chung còn để lại điều rộng lớn hơn: một cách học nghề, khám bệnh và truyền nghề. Từ chiến khu Việt Bắc đến những phòng bệnh ở Bạch Mai, ông dành hơn nửa thế kỷ cho người bệnh và các thế hệ sinh viên y khoa. Khi phương tiện chẩn đoán còn thiếu thốn, ông dạy học trò quan sát kỹ, hỏi bệnh đến nơi đến chốn, suy luận thận trọng và không rời mắt khỏi con người đang nằm trước mặt mình. Di sản ấy vẫn hiện diện trong nền nội khoa Việt Nam.
Hồ sơ 106/2026: Cần tìm nhân chứng và thông tin về hai địa điểm nghi có mộ tập thể tại Dầu Tiếng và Bến Tranh
Hơn nửa thế kỷ sau những trận đánh tháng 02/1969, hai địa điểm ở Dầu Tiếng và Bến Tranh, thuộc tỉnh Bình Dương cũ, vẫn để lại câu hỏi chưa có lời giải: những người lính được ghi nhận trong hồ sơ chôn cất tập thể hiện ở đâu? Tài liệu do cựu chiến binh Hoa Kỳ cung cấp đã dẫn đến các cuộc tìm kiếm thực địa, nhưng chưa đủ để xác nhận vị trí mộ. Trong Chiến dịch 500 ngày đêm, Texas Tech University – Vietnam Center & Sam Johnson Vietnam Archive (TTU–VNCA), thông qua Sáng kiến Tìm kiếm Người Việt Nam Mất tích trong Chiến tranh (VWAI), mong tiếp nhận thêm ký ức nhân chứng, hồ sơ gia đình và tư liệu địa phương để hỗ trợ cơ quan chức năng tiếp tục xác minh.
Đặng Văn Ngữ - Một đời và mãi mãi
Anh hùng lao động, Giáo sư, bác sĩ, liệt sĩ Đặng Văn Ngữ là một trong những gương mặt lớn của nền y học cách mạng Việt Nam. Từ phòng thí nghiệm hiện đại ở Nhật Bản, ông trở về Tổ quốc giữa những năm kháng chiến gian khổ, mang theo một giống nấm quý và khát vọng cứu người. Ông gây dựng cơ sở sản xuất penicillin giữa núi rừng Việt Bắc, đặt nền móng cho ngành ký sinh trùng và phòng chống sốt rét, rồi hy sinh trên chiến trường Trị Thiên khi đang đi tìm một con đường bảo vệ sinh mạng người lính.
Hồ sơ 105/2026: Lá thư viết sau ngày hy sinh của liệt sĩ Bùi Duy Chỉ
Liệt sĩ Bùi Duy Chỉ, sinh năm 1947 tại xã Khánh Thủy, huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình, nhập ngũ khi tuổi đời còn rất trẻ. Theo giấy báo tử, ông hy sinh ngày 28/02/1968 tại Mặt trận phía Nam. Thế nhưng, trong những kỷ vật gia đình còn lưu giữ có một lá thư mang dòng chữ ghi rõ ngày viết là 25/07/1968, tức gần năm tháng sau ngày hy sinh được ghi trong hồ sơ. Sự chênh lệch đặc biệt ấy, cùng mã hòm thư “HT 41438” và chi tiết “Thành phố Huế” ở mặt sau lá thư, đang mở ra những đầu mối quan trọng cần được Dự án TTU-VWAI và các cơ quan chức năng nghiên cứu, giải mã.