Hồ sơ số 85/2026: Bờ sông T9 – T10 và những ngôi mộ bên đường giao liên
Những danh sách liên quan tới Trung đoàn 724 cho thấy trong tháng 9/1966 có nhiều cán bộ, chiến sĩ được mai táng tại Trạm giao liên T6. Có người mất ngày 1/9, 4/9, 6/9, 7/9, 8/9, 9/9, 10/9, 11/9, 18/9, 20/9 và 23/9. Điều này cho thấy T6 có thể là một điểm tập trung thương bệnh binh hoặc trạm có khu mai táng tương đối lớn.
Nếu xác định đúng vị trí T6, công tác nghiên cứu không nên chỉ tìm hai ngôi mộ của Phan Trọng Trí và Hoàng Tiến Đôn, mà cần xem xét toàn bộ danh sách những người hy sinh tại trạm trong cùng thời gian. Rất có thể nơi đây từng tồn tại một nghĩa trang dã chiến, sau chiến tranh đã được quy tập toàn bộ hoặc một phần.
Từ ông và cháu đến cụ và chắt
Nhân những ngày nghỉ lễ Quốc khánh 2/9 và chuẩn bị bước vào năm học mới 2026–2027, tôi dẫn ba cháu trở về quê thăm cụ ngoại Vương Thị Thuyết, đã gần trăm tuổi. Minh Nhật – Cu Thóc – đã là sinh viên năm thứ ba Trường Đại học Kinh tế Quốc dân; Minh Vũ – Cu Gạo – bước vào lớp 11; còn Đặng Linh – Bé Lỳ – chuẩn bị trở thành học sinh lớp 1. Ba đứa trẻ ở ba lứa tuổi khác nhau, nhưng cùng háo hức trên chuyến xe về với quê hương, nguồn cội.
Hồ sơ số 84/2026: Lá thư cuối cùng và hành trình tìm liệt sĩ Đinh Công Lý (Đinh Phương Viễn)
Thông tin cần tìm: Liệt sĩ Đinh Công Lý, sinh năm 1943; tên sử dụng khi nhận nhiệm vụ đặc biệt: Đinh Phương Viễn; quê quán xã Ninh Thành, huyện Gia Khánh, tỉnh Ninh Bình, nay thuộc phường Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình; là Việt kiều Thái Lan về nước vào những năm đầu thập niên 1960; từng làm công nhân tại Xí nghiệp Chế biến gỗ Ninh Bình; năm 1966 được điều động vào Đức Thọ, Hà Tĩnh công tác; nhập ngũ tháng 9/1967; huấn luyện tại Khe Gồi, Đồng Giao, Tam Điệp, Ninh Bình; mất liên lạc từ đầu năm 1968; hòm thư ghi trên lá thư cuối cùng: HT 51374, Ấp 53, Kon Tum. Ngày 15/8 ghi là ngày hy sinh do gia đình lấy theo ngày sinh để hoàn thiện thủ tục báo tử, chưa phải ngày hy sinh đã được xác minh.
Hồ sơ số 83/2026: Từ trạm T8 đến T10 và dấu vết 4 liệt sĩ của Đoàn 724 giữa đại ngàn
Đáng chú ý, một danh sách 59 liệt sĩ lập đầu năm 1967, được cho là thuộc một đơn vị của Đoàn 724, thống kê 54 người chết vì bệnh, ba người chết do địch và hai người chết đuối. Tỷ lệ ấy phản ánh sự khắc nghiệt của đường hành quân: sốt rét, bệnh tật và điều kiện sinh tồn đã gây tổn thất lớn hơn cả bom đạn.
Hồ sơ số 82/2026: Hơn nửa thế kỷ tìm người liệt sĩ nằm lại ở Tà Xía
Hơn 56 năm đã trôi qua kể từ ngày Trung sĩ, Tiểu đội phó Hoàng Văn Cầm nằm lại nơi chiến trường. Đất nước đã hòa bình, quê hương Trung Yên đã đổi thay, nhưng trong gia đình anh vẫn còn một khoảng trống chưa thể lấp đầy. Đó là khoảng trống của một người lính chưa xác định được phần mộ, chưa được trở về nằm bên cha mẹ và những người thân yêu.
Tìm được nơi anh yên nghỉ không chỉ là hoàn thành tâm nguyện của một gia đình. Đó còn là hành động tri ân đối với người thanh niên đã hiến dâng tuổi hai mươi cho Tổ quốc; là trách nhiệm của hôm nay đối với những người đã ngã xuống để đất nước có được hòa bình.
Hồ sơ số 81/2026: Ba người lính Đoàn 724 nằm lại trên đường vào chiến trường
Trong ký ức về chiến tranh, sự hy sinh thường được gắn với tiếng súng, bom rơi và những trận đánh khốc liệt. Nhưng trên đường Trường Sơn, nhiều người lính đã nằm xuống trước khi kịp đến chiến trường vì sốt rét, bệnh tật, đói thuốc, thiếu lương thực và điều kiện hành quân quá khắc nghiệt.
Mùa mưa năm 1966, rừng Trường Sơn là một thử thách khủng khiếp. Mưa kéo dài làm đường trơn lầy, nước suối dâng cao, quần áo và võng tăng không kịp khô. Những đoàn quân mang vác nặng, đi bộ liên tục qua rừng sâu trong điều kiện thiếu thốn thuốc men. Sốt rét rừng, kiết lỵ, nhiễm trùng và suy kiệt có thể cướp đi sinh mạng của một người lính chỉ sau ít ngày.
Từ hàng triệu trang tư liệu CDEC đến 170 chỉ dẫn nơi chôn cất liệt sĩ
“Danh sách chỉ dẫn nơi chôn cất liệt sĩ dựa trên tư liệu CDEC” là sản phẩm nghiên cứu của nhóm Dự án TTU–VWAI, được tổng hợp và biên soạn bởi nhà nghiên cứu Tạ Thu Phong. Công việc đòi hỏi quá trình rà soát, dịch thuật, phân tích và đối chiếu nhiều hồ sơ CDEC cùng các nguồn sử liệu có liên quan.
Hồ sơ số 80/2026: Bức thư viết trước khi tắt thở của liệt sĩ Trương Công Hỗ
Thông tin bước đầu cho biết liệt sĩ Trương Công Hỗ thuộc Trung đoàn 1, Quân khu Trị Thiên. Tuy nhiên, hồ sơ được phát hiện hiện chưa cho biết năm sinh, quê quán, ngày hy sinh, đơn vị cấp đại đội hoặc tiểu đoàn, địa điểm hy sinh và nơi an táng ban đầu của liệt sĩ.
Có thông tin cho rằng liệt sĩ Trương Công Hỗ quê ở xã Nam Yên, thị xã Duy Tiên, tỉnh Hà Nam (cũ); có cha là Trương Văn Nuôi và mẹ là Nguyễn Thị Xế? Đề nghị cộng đồng MXH xác minh giúp.!
Hồ sơ số 79/2026: Bến đò quê năm ấy và hành trình tìm liệt sĩ Ngô Trọng Trào
Ngày liệt sĩ Ngô Trọng Trào rời quê hương, hai người cháu còn là những đứa trẻ. Hôm nay, họ đã trở thành ông bà. Người mẹ từng tiễn con đi đã qua đời. Người vợ trẻ năm xưa cũng đã sống một cuộc đời khác theo chính lời chồng căn dặn. Chỉ có người lính vẫn nằm lại đâu đó giữa một vùng đất từng mang tên Lộ 20 – Long Khánh, có thể bên một dòng sông, dưới bóng cây săng lẻ đã già hoặc không còn nữa.
Nhưng thời gian không thể xóa được tên ông. Ở quê nhà, vẫn có một bàn thờ đỏ lửa. Vẫn có những người cháu kiên trì lần tìm từng trang hồ sơ, từng tấm bản đồ, từng lời kể đứt quãng của đồng đội. Và trong ký ức gia đình, chiếc đò năm ấy dường như vẫn chưa hoàn tất chuyến đi của mình.
Hồ sơ số 78/2026: Ba thế hệ đi tìm liệt sĩ Nguyễn Đức Thái từ một địa danh “Mang Cải”
Gần 60 năm qua, gia đình liệt sĩ Nguyễn Đức Thái đã trải qua ba thế hệ tìm kiếm. Cha mẹ và ông bà của liệt sĩ đều đã qua đời. Người thân gần gũi nhất còn sống hiện nay là cụ Nguyễn Thị Xuyến, chị ruột liệt sĩ, sinh năm 1939.
Năm 2026, cụ đã bước sang tuổi 87. Có lẽ trong ký ức của người chị cao tuổi ấy, Nguyễn Đức Thái không chỉ là một cái tên trên Bằng “Tổ quốc ghi công”. Ông mãi là người em trai tuổi đôi mươi từng sống dưới mái nhà quê, từng có giọng nói, dáng đi và những câu chuyện riêng; là người thanh niên đã viết thư về cho gia đình kể từ ngày nhập ngũ; là người ra đi rồi không bao giờ trở lại.
Hồ sơ số 76/2026: Di chuyển nghĩa trang làm thất lạc mộ liệt sĩ, trách nhiệm thuộc về ai?
Liệt sĩ Nguyễn Quang Trung không phải là trường hợp chưa từng có mộ hoặc không xác định được nơi an táng ngay từ đầu. Ông từng có một phần mộ rõ ràng, bia mộ ghi đầy đủ họ tên, quê quán và ngày hy sinh tại nghĩa trang liệt sĩ thị trấn Quỳnh Phụ. Nhưng sau lần di chuyển nghĩa trang vào khoảng năm 1980, do sơ suất trong công tác quản lý và bảo quản sơ đồ mộ chí của những người có trách nhiệm tại địa phương thời điểm ấy, mối liên hệ giữa danh tính liệt sĩ với vị trí phần mộ đã bị mất. Từ một ngôi mộ có tên, phần mộ của ông trở thành một trong những ngôi mộ chưa xác định được danh tính tại Nghĩa trang liệt sĩ Quỳnh Mỹ.
Nơi thanh xuân hóa thành những con đường huyền thoại
Sáng 25/8/2026, tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam (36 Lý Thường Kiệt, Hà Nội) sự kiện trưng bày chuyên đề “Thời thanh xuân từ Đường Trường Sơn đến Đường 1C huyền thoại” chính thức khai mạc. Không chỉ tái hiện hai tuyến vận tải chiến lược trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, trưng bày còn kể lại bằng hình ảnh, hiện vật và ký ức nhân chứng câu chuyện về một thế hệ đã gửi lại tuổi thanh xuân giữa bom đạn, để đất nước có ngày độc lập, thống nhất và hòa bình.
Hồ sơ số 75/2026: Đi tìm nơi liệt sĩ Nguyễn Văn Khánh hy sinh qua những trang di bút nhật ký thời chiến
Gần 58 năm đã trôi qua kể từ ngày Trung sĩ Nguyễn Văn Khánh hy sinh. Cụ bà Phan Thị Chúc nay đã ở tuổi cao. Hai người con là Nguyễn Đức Thọ và Nguyễn Thị Xuân cùng các cháu, chắt vẫn mong một ngày biết được nơi người thân đã ngã xuống, để có thể đến thắp một nén hương và nói với ông rằng gia đình chưa bao giờ ngừng tìm kiếm.
Anh Nguyễn Minh Hải chia sẻ, gia đình mong Dự án TTU-VWAI hỗ trợ nghiên cứu những trang nhật ký, kết nối với thân nhân các chiến sĩ thuộc Tiểu đội 11 và tìm kiếm thêm tài liệu liên quan. Gia đình cũng tha thiết mong các cựu chiến binh, cán bộ giao liên Trường Sơn, đồng đội cũ hoặc thân nhân những người có tên trong cuốn nhật ký cùng cung cấp thông tin.
Nhớ mãi cựu phóng viên chiến trường Ishikawa Bunyo
Người bạn lớn của Việt Nam, cựu phóng viên chiến trường Ishikawa Bunyo đã vĩnh viễn ra đi ngày 23/8/2026, sau thời gian chống chọi với bệnh hiểm nghèo, hưởng thọ 88 tuổi. Ông rời cõi tạm, nhưng hàng vạn khuôn hình được chụp bằng lòng quả cảm và lương tri vẫn còn ở lại. Đối với nhiều thế hệ người Việt Nam, Ishikawa Bunyo không chỉ là một nhà báo Nhật Bản nổi tiếng, mà còn là một nhân chứng lịch sử đã dành phần quan trọng nhất của đời mình để nói lên sự thật về chiến tranh và khẳng định giá trị thiêng liêng của hòa bình.
Hồ sơ số 74/2026: Danh sách 95 liệt sĩ và thương binh tại Lộc Ninh
Từ nghĩa trang Bệnh viện Quân khu miền Đông đến những điểm bom B-52, từ C23 đến đồi Lộc Ninh, chi khu Lộc Ninh và làng 7, phần cuối cuốn sổ là danh sách 95 liệt sĩ và thương binh, mở ra một không gian hy sinh rộng lớn. Nhiều nơi an táng ban đầu chỉ được ghi bằng vài chữ; nhiều người không còn đủ họ tên. Việc tìm lại họ cần sự chung tay của thân nhân, đồng đội và nhân chứng địa phương.
Hồ sơ số 73/2026: Ai còn nhớ trận Bàu Bàng?
Ngày 19/03/1967 đã trở đi trở lại trong nhiều trang của cuốn sổ tay tư liệu. Bên cạnh ngày tháng ấy là hai chữ Bàu Bàng và những ghi chép “không lấy được xác”. Một trận đánh đã lùi xa, nhưng danh sách người nằm lại vẫn chưa thể coi là hoàn tất khi nhiều gia đình chưa biết chính xác nơi người thân hy sinh và an táng.
Trong Kỳ 4 này, chúng tôi xin tập trung vào cụm thương vong tại Bàu Bàng, Bến Cát, Phước Vĩnh và các địa bàn lân cận. Hồ sơ ghi người lính đến từ Cần Thơ, Cà Mau, Bến Tre, Mỹ Tho, Rạch Giá, Long An, Hải Dương, Hà Tây và nhiều vùng quê khác. Có người được ghi đủ cha mẹ, vợ con; có người chỉ còn một phần tên.
Hồ sơ số 72/2026: Từ một bí danh, tìm lại một con người
Không phải người lính nào trong cuốn sổ cũng còn nguyên họ tên. Có người chỉ được ghi bằng một bí danh, một tên gọi ở đơn vị, tên người mẹ hoặc quê quán. Có trang chỉ còn mấy chữ “không lấy được xác”. Nhưng chính những mảnh thông tin rời rạc ấy có thể trở thành “chìa khóa” nếu đến được đúng gia đình hoặc đúng người đồng đội năm xưa.
Nhóm hồ sơ trong kỳ này gắn với các địa danh Phước Thành, Tân Uyên, Tân Lập, Tân Nhuận, Bến Cát, Bình Dương và một số trận đánh đầu năm 1967. Nhiều trường hợp quê Bến Tre và miền Tây Nam Bộ; cũng có người từ Hà Tây, Hải Dương và các tỉnh phía Bắc bổ sung vào đơn vị.
Để Lam Hạ trở thành cõi thiêng của lòng biết ơn
(Nhân Hội thảo khoa học “60 năm Ngày hy sinh của Mười nữ dân quân pháo phòng không Lam Hạ (1966–2026) – giá trị lịch sử và sức sống thời đại”). Nếu quý vị và các bạn là người Hà Nam cũ, nay thuộc tỉnh Ninh Bình, đã bao giờ tự hỏi: Vì sao 10 nữ dân quân pháo phòng không Lam Hạ đã trực tiếp chiến đấu và anh dũng hy sinh từ những năm 1966–1967, trước sự kiện 10 nữ thanh niên xung phong Ngã ba Đồng Lộc, nhưng trong ký ức cộng đồng hôm nay, Đồng Lộc đã trở thành một biểu tượng được cả nước biết đến rộng rãi, còn Lam Hạ vẫn chưa có sức lan tỏa tương xứng? Câu hỏi ấy không phải để so sánh những hy sinh, càng không phải làm vơi đi sự linh thiêng của Đồng Lộc. Đó là câu hỏi về trách nhiệm của những người đang sống: Chúng ta đã làm gì và còn phải làm gì để một trang sử bi tráng của quê hương được trao truyền xứng đáng cho các thế hệ mai sau?
Hồ sơ số 71/2026: Những ngôi mộ dọc đường số 10
Gần sáu thập niên sau chiến tranh, một cuốn sổ nhân sự – thương vong của Trung đoàn 273, Sư đoàn 9 được đọc lại từ hồ sơ CDEC F034603110752. Những dòng chữ đã nhòe vẫn giữ tên tuổi, quê quán, thân nhân và đôi khi cả vị trí an táng của những người lính hy sinh trên chiến trường Đông Nam Bộ. Việc công bố hôm nay không nhằm khép lại một hồ sơ, mà để mở ra hành trình tìm thân nhân, đồng đội và những nhân chứng còn nhớ họ.