Bài viết mới nhất từ Đặng Vương Hưng
Nhớ mãi cựu phóng viên chiến trường Ishikawa Bunyo
Người bạn lớn của Việt Nam, cựu phóng viên chiến trường Ishikawa Bunyo đã vĩnh viễn ra đi ngày 23/8/2026, sau thời gian chống chọi với bệnh hiểm nghèo, hưởng thọ 88 tuổi. Ông rời cõi tạm, nhưng hàng vạn khuôn hình được chụp bằng lòng quả cảm và lương tri vẫn còn ở lại. Đối với nhiều thế hệ người Việt Nam, Ishikawa Bunyo không chỉ là một nhà báo Nhật Bản nổi tiếng, mà còn là một nhân chứng lịch sử đã dành phần quan trọng nhất của đời mình để nói lên sự thật về chiến tranh và khẳng định giá trị thiêng liêng của hòa bình.
Hồ sơ số 74/2026: Danh sách 95 liệt sĩ và thương binh tại Lộc Ninh
Từ nghĩa trang Bệnh viện Quân khu miền Đông đến những điểm bom B-52, từ C23 đến đồi Lộc Ninh, chi khu Lộc Ninh và làng 7, phần cuối cuốn sổ là danh sách 95 liệt sĩ và thương binh, mở ra một không gian hy sinh rộng lớn. Nhiều nơi an táng ban đầu chỉ được ghi bằng vài chữ; nhiều người không còn đủ họ tên. Việc tìm lại họ cần sự chung tay của thân nhân, đồng đội và nhân chứng địa phương.
Hồ sơ số 73/2026: Ai còn nhớ trận Bàu Bàng?
Ngày 19/03/1967 đã trở đi trở lại trong nhiều trang của cuốn sổ tay tư liệu. Bên cạnh ngày tháng ấy là hai chữ Bàu Bàng và những ghi chép “không lấy được xác”. Một trận đánh đã lùi xa, nhưng danh sách người nằm lại vẫn chưa thể coi là hoàn tất khi nhiều gia đình chưa biết chính xác nơi người thân hy sinh và an táng.
Trong Kỳ 4 này, chúng tôi xin tập trung vào cụm thương vong tại Bàu Bàng, Bến Cát, Phước Vĩnh và các địa bàn lân cận. Hồ sơ ghi người lính đến từ Cần Thơ, Cà Mau, Bến Tre, Mỹ Tho, Rạch Giá, Long An, Hải Dương, Hà Tây và nhiều vùng quê khác. Có người được ghi đủ cha mẹ, vợ con; có người chỉ còn một phần tên.
Hồ sơ số 72/2026: Từ một bí danh, tìm lại một con người
Không phải người lính nào trong cuốn sổ cũng còn nguyên họ tên. Có người chỉ được ghi bằng một bí danh, một tên gọi ở đơn vị, tên người mẹ hoặc quê quán. Có trang chỉ còn mấy chữ “không lấy được xác”. Nhưng chính những mảnh thông tin rời rạc ấy có thể trở thành “chìa khóa” nếu đến được đúng gia đình hoặc đúng người đồng đội năm xưa.
Nhóm hồ sơ trong kỳ này gắn với các địa danh Phước Thành, Tân Uyên, Tân Lập, Tân Nhuận, Bến Cát, Bình Dương và một số trận đánh đầu năm 1967. Nhiều trường hợp quê Bến Tre và miền Tây Nam Bộ; cũng có người từ Hà Tây, Hải Dương và các tỉnh phía Bắc bổ sung vào đơn vị.
Để Lam Hạ trở thành cõi thiêng của lòng biết ơn
(Nhân Hội thảo khoa học “60 năm Ngày hy sinh của Mười nữ dân quân pháo phòng không Lam Hạ (1966–2026) – giá trị lịch sử và sức sống thời đại”). Nếu quý vị và các bạn là người Hà Nam cũ, nay thuộc tỉnh Ninh Bình, đã bao giờ tự hỏi: Vì sao 10 nữ dân quân pháo phòng không Lam Hạ đã trực tiếp chiến đấu và anh dũng hy sinh từ những năm 1966–1967, trước sự kiện 10 nữ thanh niên xung phong Ngã ba Đồng Lộc, nhưng trong ký ức cộng đồng hôm nay, Đồng Lộc đã trở thành một biểu tượng được cả nước biết đến rộng rãi, còn Lam Hạ vẫn chưa có sức lan tỏa tương xứng? Câu hỏi ấy không phải để so sánh những hy sinh, càng không phải làm vơi đi sự linh thiêng của Đồng Lộc. Đó là câu hỏi về trách nhiệm của những người đang sống: Chúng ta đã làm gì và còn phải làm gì để một trang sử bi tráng của quê hương được trao truyền xứng đáng cho các thế hệ mai sau?
Hồ sơ số 71/2026: Những ngôi mộ dọc đường số 10
Gần sáu thập niên sau chiến tranh, một cuốn sổ nhân sự – thương vong của Trung đoàn 273, Sư đoàn 9 được đọc lại từ hồ sơ CDEC F034603110752. Những dòng chữ đã nhòe vẫn giữ tên tuổi, quê quán, thân nhân và đôi khi cả vị trí an táng của những người lính hy sinh trên chiến trường Đông Nam Bộ. Việc công bố hôm nay không nhằm khép lại một hồ sơ, mà để mở ra hành trình tìm thân nhân, đồng đội và những nhân chứng còn nhớ họ.
Những người giữ lửa trên trang Báo Quân khu Một xưa và nay
Có những tờ báo được nhớ bởi những số báo đặc biệt. Có những tờ báo được nhớ bởi những tên tuổi lớn. Nhưng cũng có những tờ báo mà lịch sử gần như hòa vào lịch sử một vùng đất, một đội quân và nhiều thế hệ người lính. Báo Quân khu Một là một tờ báo như thế. Từ số Báo Chiến khu đầu tiên ra đời giữa mùa Thu cách mạng năm 1946 đến những sản phẩm báo chí đa phương tiện hôm nay, phía sau mỗi trang báo vẫn là những con người mang quân hàm người lính, cầm bút như cầm một thứ vũ khí đặc biệt: viết để giữ niềm tin, giữ ký ức và giữ ngọn lửa Việt Bắc truyền qua các thế hệ.
Hồ sơ số 70/2026: Một cuốn sổ ghi tên 340 người đã ngã xuống
Danh sách này, được biên soạn từ hồ sơ CDEC F034603110752, do các thành viên của Dự án “Sáng kiến Tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh" (TTU-VWAI): Lê Đức Anh, Tạ Thu Phong, Nguyễn Xuân Thắng, Nguyễn Thị Thanh Lam và Trần Thái Đan Thuyên vừa thực hiện.
Tài liệu gồm 48 trang, bị quân đội Hoa Kỳ thu giữ ngày 05/02/1968 tại Bình Dương. Cuốn sổ do nhiều người ghi, có chữ đã mất, tên bị khuyết, hoặc có nhiều cách đọc. Vì thế, mọi thông tin dưới đây được giữ gần nhất với bản nghiên cứu; các dấu hỏi và phương án tên gọi khác nhau đều là những đầu mối cần tiếp tục xác minh.
Hồ sơ số 69/2026: Hơn nửa thế kỷ tìm người Tiểu đội trưởng hy sinh trong trận bom B-52 ở Bà Tứ
Gia đình đã đề nghị Dự án TTU-VWAI hỗ trợ tra cứu các nguồn tư liệu, bản đồ trận địa, báo cáo hành quân, nhật ký chiến trường liên quan đến Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 96 trong tháng 2/1969 tại khu vực Bà Tứ – Long Nguyên – Bến Cát; đồng thời kết nối với cơ quan chuyên môn, đơn vị quy tập và các cựu chiến binh để xác minh những phần mộ chưa rõ thông tin trên địa bàn Bình Dương cũ.
Mọi thông tin liên quan đến liệt sĩ Nguyễn Văn Tớn và các đồng đội hy sinh ngày 27/2/1969, xin liên hệ: chị Nguyễn Thị Thu Trang, điện thoại 0983 520 093; anh Nguyễn Trung Kiên, điện thoại 0375 631 986; hoặc anh Lê Vũ Toàn, điện thoại 0914 949 086.
Từ cuộc gặp cấp cao đến nhịp cầu nhân đạo bền vững Việt Nam – Hoa Kỳ
Tổng Lãnh sự Hoàng Thùy Dương và Lãnh sự Trần Văn Tùng bày tỏ sự ủng hộ mạnh mẽ đối với hướng hợp tác mà Texas Tech University đang triển khai. Hai nhà ngoại giao Việt Nam cũng chia sẻ nhiều ý kiến thiết thực về phương thức tăng cường phối hợp giữa TTU với các cơ quan chức năng, đối tác nghiên cứu và địa phương của Việt Nam.
Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Houston khẳng định sẵn sàng hỗ trợ trong phạm vi chức năng, nhất là việc kết nối, trao đổi thông tin và tạo điều kiện cho những chương trình có khả năng đóng góp vào nỗ lực tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính người Việt Nam mất tích trong chiến tranh.
Hồ sơ số 68/2026: Gần 60 năm đau đáu tìm lại dấu tích người Tiểu đội trưởng hy sinh tại Tây Ninh
Qua Dự án TTU-VWAI, gia đình liệt sĩ Phạm Văn Hào tha thiết mong được kết nối với các cựu chiến binh từng công tác, chiến đấu tại Trung đoàn 1 – Q761, Đoàn Bình Giã, Sư đoàn 9, đặc biệt là những người có mặt tại chiến trường Tây Ninh năm 1968.
Những cuốn nhật ký, hồi ký, sơ đồ chiến đấu, danh sách quân nhân, hình ảnh đơn vị hay chỉ một mẩu ký ức còn được lưu giữ cũng có thể trở thành đầu mối quý giá. Đặc biệt, thông tin về ngày hy sinh, diễn biến trận đánh cuối cùng, vị trí an táng ban đầu và quá trình quy tập phần mộ mang tên Phạm Văn Hào tại Nghĩa trang Liệt sĩ huyện Châu Thành sẽ giúp gia đình từng bước đối chiếu, xác minh...
Cùng nghiên cứu, cùng kiểm chứng và cùng đưa những người mất tích trở về
Trong giai đoạn tiếp theo, TTU cam kết đẩy mạnh nghiên cứu Tân Sơn Nhất, K76A, Biên Hòa và các khu vực nghi có mộ tập thể; thúc đẩy trao đổi thông tin hai chiều; đưa kết quả xác minh trở lại những vòng phân tích mới; tiếp tục phát triển đội ngũ liên ngành, công nghệ hỗ trợ và đồng hành cùng Chiến dịch 500 ngày đêm.
Cam kết dài hạn ấy chỉ có ý nghĩa khi được đo bằng kết quả đối với con người. Một hồ sơ phải tiến gần hơn đến một địa điểm; một địa điểm phải được kiểm chứng; một bộ hài cốt cần có cơ hội được gọi đúng tên; và một gia đình phải có thể nhận lại thông tin về người thân.
Hồ sơ số 67/2026: Bốn lần tiễn con đi, ba người vẫn chưa tìm thấy mộ
Mẹ Nguyễn Thị Yên sinh năm 1920, sống tại Lục Yên, tỉnh Yên Bái trước đây, nay thuộc tỉnh Lào Cai. Cuộc đời Mẹ là câu chuyện về một người phụ nữ Việt Nam bình dị nhưng đã phải gánh chịu những mất mát vượt quá sức tưởng tượng: hai người con trai và hai người con rể của Mẹ đều hy sinh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.
Từ kho tư liệu chứng tích chiến tranh đang lưu trữ tại Mỹ, đến những hồ sơ có thể chỉ đường tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại Việt Nam
Trong Dự án “Sáng kiến Tìm kiếm Người Việt Nam Mất tích trong Chiến tranh”, Đại học Texas Tech không đảm nhiệm việc khai quật hay giám định ADN. Vai trò đặc thù của trường nằm ở điểm khởi đầu của hành trình: biến hàng triệu trang tư liệu thời chiến thành hồ sơ về những con người cụ thể. Hồ sơ đó liên quan đến một đơn vị, một trận đánh và một nơi chôn cất có thể xác minh.
“Tâm son, chí thép” – Một bản hùng ca về những người giữ bình yên Tổ quốc!
Tên gọi của trưng bày như một sự khái quát cô đọng về phẩm chất của người chiến sĩ Công an nhân dân: trái tim son sắt với Đảng, với Tổ quốc và nhân dân; ý chí vững vàng trước mọi gian nan, thử thách. Đó cũng là phẩm chất được hun đúc qua hơn tám thập kỷ xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của một lực lượng ra đời từ nhân dân, dựa vào nhân dân và vì nhân dân phục vụ.
Hồ sơ số 66/2026: Nguyện vọng cuối đời của người vợ liệt sĩ “Chú cố tìm anh về với chị nhé!”
Trong ký ức của Đại tá Lã Hữu Chiên (điện thoại: 091 3232 996, nguyên Phó cục trưởng - Tổng cục An ninh, Bộ Công an) người anh trai Lã Hữu Thuyết mãi mãi là một người lính trẻ, bước ra khỏi mái nhà nghèo ở xã Khánh Dương, huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình, mang theo lời dặn của cha mẹ và lời hẹn đoàn tụ với người vợ mới cưới.
Quan hệ Việt – Mỹ: Từ Hồ sơ Chứng tích chiến tranh, đến hành trình đưa những người lính mất tích trở về
Ngày 10/8/2026, đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam do Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia 515 làm Trưởng đoàn, đã có cuộc làm việc kéo dài gần ba giờ với đại diện Bộ Chiến tranh Hoa Kỳ (Department of War - DOW) và các đối tác triển khai Sáng kiến Tìm kiếm Người Việt Nam Mất tích trong Chiến tranh (Vietnam Wartime Accounting Initiative - VWAI).
Hồ sơ số 65/2026: Năm cái tên trong một trang giấy cũ, ai biết Phong, Loan, Bá, Đại/Đạt, Nghi/Nghị ?
Trong hàng triệu trang tài liệu chiến tranh còn lưu giữ, có những hồ sơ dày dặn, đủ họ tên, đơn vị và diễn biến trận đánh; nhưng cũng có những mảnh giấy chỉ còn vài dòng vội vã. Hồ sơ CDEC F034605810839, số nhật ký 08-1587-69, thuộc trường hợp thứ hai. Tài liệu do Đại đội C, Tiểu đoàn 2, Trung đoàn Kỵ binh 8, Lữ đoàn 2, Sư đoàn Kỵ binh số 1 Hoa Kỳ thu giữ ngày 11/8/1969 tại tỉnh Tây Ninh. Tọa độ được ghi là 48P XT 326 786 theo hệ quy chiếu Indian 1960, tương đương khoảng 11,56 độ vĩ bắc, 106,21 độ kinh đông theo WGS84. Địa điểm ấy nay thuộc xã Tân Thành, tỉnh Tây Ninh; trước năm 2025 là xã Suối Dây, huyện Tân Châu.
Hồ sơ số 64/2026: Người cha già từng leo đèo, lội suối, xuyên rừng… đi tìm hai con trai là liệt sĩ
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày liệt sĩ Vũ Hồng Tâm và liệt sĩ Vũ Quốc Bảo hy sinh. Cha mẹ các anh đều đã về với tổ tiên. Người cha từng vượt hàng nghìn cây số, leo rừng tìm hai con cũng không còn nữa. Nhưng tâm nguyện của ông vẫn được những người con tiếp tục gìn giữ.
Trong truyền thống văn hóa Việt Nam, người đã khuất luôn thuộc về gia đình, dòng họ và quê hương. Đưa hài cốt liệt sĩ trở về không chỉ để có một ngôi mộ mang đúng tên người nằm dưới đó. Đó còn là sự khép lại của một cuộc chờ đợi; là cơ hội để cha mẹ và các con được đoàn tụ trong lòng đất mẹ; là sự an lòng của người còn sống và là nơi để những thế hệ mai sau tìm về thắp một nén hương tri ân.