Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chứng kiến lễ trao tặng kỷ vật "Hồ sơ chứng tích chiến tranh" 2026 tại Hoa Kỳ
Trong khuôn khổ chuyến công tác tham dự Phiên thảo luận chung cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81 và thực hiện các hoạt động song phương tại Hoa Kỳ, chiều 21/9 (theo giờ địa phương), tại thành phố New York, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã gặp những người bạn Hoa Kỳ.
Hồ sơ 104/2026: Liệt sĩ chỉ còn lại duy nhất một di ảnh thờ
Đó không chỉ là lời nhắn gửi của một người em trai tới anh mình. Đó còn là tiếng lòng của biết bao gia đình Việt Nam vẫn đang đi tìm người thân sau chiến tranh. Các liệt sĩ đã có tên trong sử sách, trong Bằng “Tổ quốc ghi công”, nhưng nơi an nghỉ của nhiều người vẫn chưa được xác định. Có những cuộc tìm kiếm kéo dài qua hai, ba thế hệ; từ cha mẹ đến anh chị em, rồi trao lại cho con cháu.
Với liệt sĩ Vi Hữu Bình, thời gian hy sinh được gia đình ghi nhớ là năm 1967. Đến nay đã gần sáu mươi năm. Người thanh niên năm ấy vẫn mãi ở tuổi đôi mươi trong di ảnh, còn người em từng tiễn anh đi nay đã bước sang tuổi 73.
Đặng Xuân Khu – Tổng Bí thư Trường Chinh, người ghi dấu những bước ngoặt của lịch sử và cách mạng Việt Nam
Trong dòng họ Đặng và trong lịch sử Việt Nam hiện đại, Đặng Xuân Khu – Trường Chinh là một nhân vật có tầm vóc đặc biệt. Ông bước ra từ một làng khoa bảng nhưng không chọn con đường công danh của nhà nho cũ; đi vào cách mạng bằng nhiệt huyết của tuổi trẻ, trưởng thành trong nhà tù, đứng đầu Đảng khi vận mệnh dân tộc ở thời điểm hiểm nghèo và trở lại vị trí ấy khi đất nước cần một cuộc thay đổi căn bản. Tên Trường Chinh được đặt cho nhiều con đường, trường Đảng, trường học và công trình trên khắp đất nước. Tại quê hương Hành Thiện, nhà lưu niệm và những địa điểm gắn với gia đình ông trở thành nơi giáo dục truyền thống. Chân dung ông xuất hiện trên tem bưu chính, trong bảo tàng và nhiều công trình nghiên cứu. Nhưng sự tôn vinh bền vững nhất không nằm ở số lượng tấm biển mang tên ông, mà ở những dấu ấn tư tưởng còn được nhắc lại.
Hồ sơ 103/2026: Từ cuốn sổ “Công tác và học tập” đến những lá thư gần 60 năm chưa về tới nhà
Chiến tranh đã biến những lá thư riêng thành tài liệu lưu trữ, biến một tấm thẻ nhận dạng thành vật chứng và đưa cuốn sổ của người quân y đi xa hàng vạn cây số. Công việc của hôm nay là trả lại cho những hiện vật ấy ý nghĩa ban đầu: cuốn sổ phải được trở về với người viết hoặc gia đình người viết; tấm thẻ phải được gắn với một danh tính; những lá thư phải tìm lại người mà chúng từng được gửi đến.
Xin các cựu chiến binh từng chiến đấu tại Mặt trận Đường 9 – Khe Sanh, cán bộ quân y từng công tác ở Đội phẫu thuật 3, cùng thân nhân các ông Đinh Như Khải, Nguyễn Văn Thanh, Nguyễn Kim Nghị và người có tên Mai, nếu nhận thấy những thông tin quen thuộc, hãy lên tiếng kết nối.
Đặng Thai Mai – Người đặt nền móng cho lý luận, phê binh văn học cách mạng Việt Nam
Sinh ra trong một gia đình nhà nho yêu nước ở vùng đất Thanh Chương giàu truyền thống cách mạng, Giáo sư Đặng Thai Mai đã đi trọn một hành trình đặc biệt: từ người thanh niên bị thực dân liệt vào hàng “cừu gia tử đệ”, người thầy trên bục giảng Quốc học Huế, nhà hoạt động cách mạng, Bộ trưởng Bộ Quốc gia Giáo dục, đến Viện trưởng đầu tiên của Viện Văn học Việt Nam. Ông là một trong những học giả lớn của thế kỷ XX, người đặt những viên gạch nền móng cho nền lý luận, phê bình và nghiên cứu văn học cách mạng nước nhà. Hơn thế, ông còn là bố vợ của 3 vị tướng, trong đó có Đại tướng Võ Nguyên Giáp.
Hồ sơ 102/2026: Chuyện một cựu chiến binh mất tích sau chiến tranh
Mỗi ký ức, một bức ảnh cũ, một danh sách cán bộ, một địa chỉ cư trú hay một dòng ghi chép trong hồ sơ lưu trữ đều có thể trở thành mắt xích giúp nối lại hành trình đã đứt đoạn gần nửa thế kỷ.
Ai biết thông tin về cựu chiến binh Đặng Đức Phù, sinh năm 1933, quê Hương Thủy, Thừa Thiên - Huế, từng công tác tại Sư đoàn 325 và Trường Sĩ quan Công binh, xin liên hệ: Ông Đặng Đức Cương; Địa chỉ: K32/14 Thanh Sơn, Hải Châu, Đà Nẵng; Điện thoại: 0903 538 899; Hoặc ông Đặng Đức Vinh, điện thoại: 0905 857 757.
Hồ sơ 101/2026: "Nhật ký đời lính" của Trần Trọng Tải
Quân nhân Trần Trọng Tải, quê xóm 10, xã Yên Lộc, huyện Kim Sơn cũ, tỉnh Ninh Bình; nhập ngũ ngày 25/7/1966; huấn luyện tại Thanh Hóa; lên đường vào chiến trường ngày 11/11/1967; có khả năng thuộc Trung đoàn 9, Sư đoàn 304 và tham gia chiến đấu tại mặt trận Khe Sanh đầu năm 1968.
Quân nhân được phần thuyết minh ghi là Hoàng Trung Tải, có thể là chủ nhân cuốn sổ thứ hai; từng hoạt động tại các huyện Ngọc Lặc, Yên Định, Vĩnh Lộc và Thạch Thành, tỉnh Thanh Hóa trước khi hành quân qua Quảng Bình, sang Lào đầu tháng 01/1968.
Hồ sơ 100/2026: Người cháu gái đi tìm cậu – Liệt sĩ Nguyễn Minh Yến
Ngày trở về của liệt sĩ Nguyễn Minh Yến, nếu có, sẽ không chỉ là ngày một người cháu tìm lại được cậu mình. Đó còn là ngày người con trai sau gần sáu mươi năm xa cách được trở về nằm bên người mẹ đã dâng hiến cả chồng và con cho Tổ quốc. Liên lạc: Đỗ Thị Hiên, cựu giáo chức; tổ dân phố Ngọc Đại, phường Đại Mỗ, thành phố Hà Nội; điện thoại: 0984 085 347.
Biết đâu, ở một nơi rất xa, người mẹ ấy vẫn đang chờ nghe lại tiếng bước chân con ngoài ngõ, như buổi người lính trẻ trở về phép năm 1964, cúi xuống ôm cô cháu gái bé bỏng rồi công kênh cháu chạy quanh sân trong tiếng cười đoàn tụ?
Đặng Thị Nhu – Nữ thủ lĩnh giữ lửa của nghĩa quân Yên Thế
Trong lịch sử cuộc khởi nghĩa Yên Thế, Đặng Thị Nhu thường được nhắc đến với danh xưng bà Ba Cẩn – người vợ thứ ba của Hoàng Hoa Thám. Nhưng gọi bà chỉ là “vợ Đề Thám” thì chưa đủ. Bà trực tiếp tổ chức hậu cần, tuyển mộ nhân lực, mua sắm vũ khí, tham gia bàn định quân cơ và nhiều lần chỉ huy nghĩa quân chiến đấu. Từ căn cứ Phồn Xương đến nhà tù Hỏa Lò, từ núi rừng Yên Thế đến chuyến lưu đày không có ngày trở lại, cuộc đời bà là một trang bi tráng về lòng yêu nước và khí phách của phụ nữ Việt Nam đầu thế kỷ XX.
Đặng Văn Bá – Khí phách Nghiêm Giang giữa sóng gió Duy Tân
Đặng Văn Bá (1873–1931), tự Thanh Bình, hiệu Nghiêm Giang, là một nhà khoa bảng và chí sĩ yêu nước tiêu biểu của Nghệ Tĩnh đầu thế kỷ XX. Đỗ Cử nhân cùng khoa với Phan Bội Châu, ông không...
Hồ sơ 99/2026: Những bút tích thời chiến của liệt sĩ Phạm Bá Lật, quê Thái Bình
Gần sáu mươi năm đã trôi qua, người viết những dòng chữ ấy có thể đã trở về, cũng có thể đã nằm lại một nơi nào đó trên chiến trường. Nhưng cuốn sổ của ông thì đã trở về trong hình hài một hồ sơ số hóa. Từ những trang giấy sờn rách, tên Phạm Bá Lật – Ngọc Hùng lại được đọc lên. Và khi tên một người lính được gọi đúng, quê hương được xác định, người thân được tìm thấy, lịch sử không còn là những con số vô danh. Đó chính là sự tri ân thiết thực, nhân văn và bền bỉ nhất đối với những người đã gửi tuổi xuân của mình vào cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc.
Hồ sơ số 98/2026: “Khẩn ơi, anh đau quá!” – Tiếng gọi đồng đội như vẫn còn vang vọng
Một câu gọi đồng đội giữa tiếng súng, qua gần nửa thế kỷ, vẫn như còn vang vọng. Nó không chỉ là ký ức đau đáu của người lính sống sót, mà còn là sợi dây mong manh nối gia đình với người thân đã mất.
Cha mẹ liệt sĩ nay đều đã qua đời. Những người em của ông đã rời quê lập nghiệp ở phương Nam; người chị gái vẫn sống tại Ninh Bình. Năm tháng làm thay đổi bao phận người, nhưng trong gia đình, vị trí của người anh cả hy sinh khi tuổi đời còn trẻ vẫn luôn được dành riêng. Đỗ Thị Thúy Hường, cháu gái ruột của liệt sĩ, tiếp tục thay cha và các cô chú đi tìm bác mình.
Đặng Thúc Hứa - Người gieo hạt giống Cách mạng trên đất Xiêm
Đặng Thúc Hứa (1870–1931), hiệu Ngọ Sinh, thường được gọi là Tú Hứa hay Cố Đi, là một chí sĩ tiêu biểu của phong trào Đông Du và Duy Tân đầu thế kỷ XX. Từ quê hương Lương Điền, ông theo Phan Bội Châu xuất dương, dành hơn hai mươi năm gây dựng cơ sở cách mạng trong cộng đồng người Việt tại Xiêm. Những trại cày, lớp học và tổ chức Việt kiều do ông xây dựng đã trở thành nơi nuôi dưỡng nhiều thanh niên yêu nước, góp phần nối phong trào Đông Du với con đường cách mạng do Nguyễn Ái Quốc mở ra.
Đặng Nguyên Cẩn – Từ bậc Phó bảng đến thắp lửa Duy tân
Cuộc đời Đặng Nguyên Cẩn là cuộc đời của một nhà nho đứng giữa hai thời đại. Ông bước ra từ khoa cử truyền thống nhưng không để danh vị trói buộc mình. Ông từng làm quan nhưng không lấy quan trường làm nơi an thân. Ông hiểu giá trị của đạo học cũ, đồng thời can đảm nhìn thấy những giới hạn của nó. Từ đó, ông tìm đến tân thư, giáo dục mới, thực nghiệp và việc tổ chức lực lượng cứu nước.
Hồ sơ 97/2026: Từ một cuốn sổ tay CDEC đến chân dung người quay phim chiến trường Đỗ Trọng Hội
Việc tìm thấy gia đình cựu chiến binh Đỗ Trọng Hội là một kết quả đáng trân trọng của Dự án TTU-VWAI. Từ một mã số lưu trữ khô khan, bằng sự kiên trì của các nhà nghiên cứu và sức lan tỏa của cộng đồng, chủ nhân quyển sổ đã được xác định với tên tuổi, quê quán, gia đình và cả một hành trình cống hiến.
Mã số CDEC F034600961331 vì thế không còn chỉ là ký hiệu của một hồ sơ. Phía sau mã số ấy là cuộc đời của một người con phố Hàng Bạc, một thầy giáo văn hóa trong quân đội, một người quay phim chiến trường, một đạo diễn điện ảnh quân đội và một nhân chứng của chiến trường Rừng Sác.
Hoàng giáp Đặng Văn Thụy – Người mang “vạn quyển sách” từ lò rèn Nho Lâm đến Quốc Tử Giám
Cuộc đời Đặng Văn Thụy trải dài qua một trong những giai đoạn biến động nhất của lịch sử Việt Nam. Ông sinh đúng năm thực dân Pháp nổ súng xâm lược; trưởng thành khi phong trào Cần Vương bùng nổ; đỗ Hoàng giáp giữa lúc phong trào Duy Tân đang hình thành; đứng đầu Quốc Tử Giám khi Nho học mất dần vị thế; và sống đến khi xã hội Việt Nam đã bước sâu vào những chuyển động hiện đại.
Hồ sơ số 95/2026: Gần 60 năm tìm liệt sĩ Bùi Văn Duệ từ “Nghĩa trang mặt trận phía Nam”
Gần 60 năm đã qua, người thanh niên rời làng Kim Liên đúng ngày sinh nhật thứ mười tám vẫn chưa trở về. Cha mẹ đã khuất, những người anh, người em nay cũng đã ở tuổi xế chiều, nhưng trong căn nhà của gia đình, tên ông chưa bao giờ bị lãng quên.
Mỗi tờ giấy cũ, mỗi lời kể của đồng đội, mỗi tiếng gọi trong một đêm xa nhà và mỗi chuyến đi qua những nghĩa trang Trường Sơn đều là biểu hiện của một tình thân bền bỉ. Gia đình không chỉ mong tìm được một phần mộ; họ mong trả lại cho người liệt sĩ một địa danh, một đơn vị, một hành trình chiến đấu và một nơi yên nghỉ có thể gọi thành tên.
Đặng Xuân Bảng – Người dựng một cõi học giữa buổi giao thời
Đặng Xuân Bảng là một trong những học giả lớn của Việt Nam nửa sau thế kỷ XIX. Cuộc đời ông đi qua những năm tháng dữ dội: thi cử, làm quan, giữ thành, bị cách chức rồi trở lại bục giảng. Nhưng chính khi rời quan trường, ông mới thực sự hoàn thành sự nghiệp lớn nhất của mình. Với các công trình Việt sử cương mục tiết yếu, Sử học bị khảo, Nam phương danh vật bị khảo…, ông để lại một di sản đồ sộ về sử học, địa lý, thiên văn, quan chế và ngôn ngữ. Từ ngôi nhà ở Hành Thiện, ánh sáng học thuật ấy còn truyền tới nhiều thế hệ, trong đó có Tổng Bí thư Trường Chinh – người cháu nội nổi tiếng của ông.
Hồ sơ số 94/2026: Dương Đình Chiến và những trang viết sau hơn nửa thế kỷ
Có thể Dương Đình Chiến đã trở về sau chiến tranh và hiện vẫn còn sống ở một miền quê nào đó. Cũng có thể gia đình đã chờ ông suốt nhiều năm mà chưa biết những trang viết cuối cùng đang được lưu giữ ở bên kia đại dương. Dù trong hoàn cảnh nào, việc tìm thấy thân nhân vẫn mang ý nghĩa đặc biệt: giúp xác minh nhân thân, làm rõ số phận người lính và tạo điều kiện để những lá thư, cuốn sổ cùng các trang viết “Tôi người lái xe”, “Có chúng ta trên hải đảo...” được trở về với nơi chúng thuộc về.